Ông Trump đối mặt 4 thách thức lớn nếu quyết tấn công mạnh Iran

Tổng thống Donald Trump được cho là đang cân nhắc phương án quay trở lại xung đột tổng lực với Iran nhằm phá vỡ thế bế tắc tại eo biển Hormuz và buộc Tehran phải nhượng bộ trong các cuộc đàm phán hạt nhân, truyền thông Mỹ đưa tin.

Quân đội Mỹ trong tuần qua đã nối lại các cuộc không kích, chủ yếu nhằm vào các hệ thống phòng không, radar cùng các bệ phóng tên lửa và UAV gần eo biển Hormuz.

Theo Axios, đầu tuần này, ông Trump đã triệu tập các cố vấn cấp cao tới phòng Tình huống để thảo luận về các “đòn tấn công nhằm vào các mục tiêu chiến lược ở Iran”. Trong khi đó, Wall Street Journal (WSJ) dẫn nguồn tin nói rằng ông dường như đang xem xét nhiều phương án, bao gồm điều động lực lượng mặt đất kiểm soát các đảo của Iran và ném bom cơ sở hạt nhân ở núi Pickaxe.

Mỹ đã tham gia gần 40 ngày xung đột toàn diện với Iran trước khi giảm leo thang sau lệnh ngừng bắn đạt được vào đầu tháng 4. Tuy nhiên, nếu từ bỏ con đường ngoại giao để quay trở lại một chiến dịch quân sự quy mô lớn, Mỹ có thể phải đối mặt với ít nhất 4 rủi ro trong và ngoài nước.

Tác động tới kho vũ khí

Giai đoạn đầu của cuộc chiến với Iran đã khiến Mỹ tiêu tốn lượng đạn dược khổng lồ. Tư lệnh Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM), Đô đốc Brad Cooper, nói với Thượng viện hồi tháng 5 rằng quân đội Mỹ đã sử dụng hơn 13.000 loại vũ khí tấn công các mục tiêu trước khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực.

Theo phân tích của Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), Mỹ đã sử dụng gần 50% kho tên lửa Patriot, hơn một nửa số tên lửa đánh chặn THAAD, loại được dùng để đối phó với tên lửa đạn đạo tầm ngắn, tầm trung, hơn 45% kho tên lửa tấn công chính xác PrSM.

Lầu Năm Góc đang vận động Quốc hội thông qua một gói ngân sách bổ sung để bù đắp số đạn dược đã sử dụng, bên cạnh đề xuất ngân sách quốc phòng kỷ lục 1.500 tỷ USD cho năm tài khóa 2027.

Lãnh đạo Hạ viện hôm 15/7 đã công bố dự luật điều chỉnh ngân sách thứ 3, trong đó dành 60 tỷ USD cho quốc phòng. Tuy nhiên, dự luật này vẫn đối mặt với tương lai không chắc chắn, tương tự như toàn bộ cuộc tranh luận về chi tiêu quân sự hiện nay.

Nếu Mỹ quay trở lại một cuộc chiến toàn diện tương tự hồi đầu năm nay, điều đó sẽ làm gia tăng lo ngại rằng Mỹ đang làm suy giảm khả năng sẵn sàng đối phó với các mối đe dọa ở khu vực khác.

Các chuyên gia quân sự ước tính Mỹ có thể cần ít nhất 4 năm để tái bổ sung kho vũ khí, với điều kiện Quốc hội cấp đủ kinh phí. Việc nối lại xung đột quy mô lớn với Iran sẽ khiến quá trình này kéo dài hơn nữa.

Ảnh hưởng tới nền kinh tế

Đầu tháng này, ông Trump thừa nhận một phần lý do khiến ông ký bản ghi nhớ (MOU) với Iran nhằm mở lại eo biển Hormuz là vì lo ngại suy thoái kinh tế toàn cầu nếu nguồn dự trữ năng lượng tiếp tục suy giảm.

“Chúng ta sẽ cạn kiệt dự trữ trong khoảng 4 tuần. Các kho dự trữ tồn tại trên khắp thế giới, nhưng rồi sẽ đến lúc chúng ta không còn có thể tiếp cận được nữa", ông Trump phát biểu tại Pháp ngày 17/6 khi đề cập đến bản ghi nhớ.

Ông cảnh báo tình hình sẽ trở nên “hỗn loạn” nếu dầu mỏ cạn kiệt.

Bà Sina Toossi, chuyên gia cấp cao tại Trung tâm Chính sách Quốc tế, nói với trang tin The Hill rằng kho Dự trữ Dầu mỏ Chiến lược của Mỹ hiện vẫn ở mức thấp trong lịch sử.

“Điều đó đồng nghĩa với việc Mỹ có ít khả năng chống chịu hơn trước một cuộc gián đoạn nguồn cung kéo dài so với giai đoạn giao tranh trước, làm gia tăng nguy cơ giá năng lượng tăng, lạm phát leo thang và ảnh hưởng tới nền kinh tế", bà nói.

Diễn biến của cuộc xung đột đã khiến giá dầu và khí đốt liên tục tăng giảm theo từng đợt leo thang và hạ nhiệt. Mặc dù lạm phát đã giảm trong tháng trước, giá xăng tại Mỹ lại tăng trở lại trong tuần này khi ông Trump chuyển sang lập trường cứng rắn hơn với Iran.

Tác động tới cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ

Tỷ lệ ủng hộ dành cho ông Trump, đặc biệt về vấn đề kinh tế, được cho là biến động sát theo các động thái của ông đối với Iran. Điều này khiến nhiều nghị sĩ Cộng hòa lo ngại cuộc xung đột Trung Đông có thể làm mất lòng cử tri trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11.

Một cuộc khảo sát của Đại học Quinnipiac sau khi bản ghi nhớ được ký kết cho thấy 60% cử tri Mỹ cho rằng cuộc chiến là “không đáng” để thực hiện.

Khi giá xăng giảm gần đây, khoảng cách dẫn trước của đảng Dân chủ trong các cuộc thăm dò toàn quốc đã thu hẹp nhẹ. Theo các chuyên gia, kết quả cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ sẽ phụ thuộc đáng kể vào các bước đi tiếp theo của ông Trump tại Iran.

“Tất cả phụ thuộc vào tác động đối với nền kinh tế. Các cuộc khảo sát cho thấy rất ít cử tri bị chi phối bởi chính sách đối ngoại, nhưng họ lại cực kỳ nhạy cảm với tình trạng kinh tế", Alex Rossell Hayes, nhà khoa học dữ liệu của YouGov, nhận định.

Trong tuần này, ông Trump tái áp đặt phong tỏa đối với các cảng của Iran sau khi Tehran tuyên bố đóng eo biển Hormuz một lần nữa. Lưu lượng tàu thuyền qua tuyến hàng hải này đã giảm xuống mức thấp nhất kể từ trước khi bản ghi nhớ được ký ngày 17/6.

Nhiều nghị sĩ Cộng hòa ủng hộ lập trường cứng rắn với Iran và cho rằng Mỹ nên “hoàn thành công việc”, tức là mở một chiến dịch quân sự quy mô lớn nhằm phá vỡ sự kiểm soát của Iran đối với eo biển Hormuz.

Tuy nhiên, ông Trump dường như không muốn triển khai chiến dịch trên bộ. Điều này có thể khiến ông rơi vào vòng lặp giữa ngoại giao và các cuộc không kích.

Quan hệ với đồng minh Ả rập Vùng Vịnh

Các cuộc tấn công trả đũa giữa Mỹ và Iran trong những ngày gần đây tiếp tục đặt các hệ thống phòng không và phòng thủ UAV của các đồng minh Mỹ tại Vùng Vịnh vào tình trạng căng thẳng.

Bahrain, Qatar, Kuwait, Oman và Jordan cho biết họ đã đánh chặn thành công các cuộc tấn công bằng UAV và tên lửa. Trong khi đó, UAE thông báo 2 tàu chở dầu của nước này đã bị tấn công, khiến 1 thủy thủ thiệt mạng.

Iran đã cho thấy từ đầu năm nay rằng họ vẫn có khả năng gây tổn thất đáng kể cho các nước láng giềng là đồng minh với Mỹ, làm gia tăng tâm lý lo ngại tại những quốc gia vốn tự quảng bá là các trung tâm ổn định và an toàn của khu vực.

Quan trọng không kém, việc eo biển Hormuz bị đóng cửa một lần nữa đang tác động tới hoạt động xuất khẩu năng lượng, nguồn thu nhập quan trọng của các nền kinh tế Vùng Vịnh. Cuộc xung đột cũng làm chậm nỗ lực đa dạng hóa nền kinh tế của các nước trong khu vực sang các lĩnh vực như du lịch và dịch vụ.

Anna Jacobs, cố vấn khu vực Vùng Vịnh tại Viện Hòa bình châu Âu, cho biết các quốc gia Vùng Vịnh đều mong muốn chấm dứt xung đột sớm nhất có thể.