Oman đề xuất cơ chế quản lý eo biển Hormuz

Nguồn thạo tin cho biết, đề xuất của Oman về một cơ chế quản lý eo biển Hormuz đã nhận được sự ủng hộ của khu vực và đã được gửi cho các quan chức Iran vào cuối tuần qua tại Tehran.

Theo đề xuất, Iran sẽ không thực thi quyền kiểm soát đơn phương đối với tuyến đường thủy quan trọng này, nguồn tin nói thêm.

Đề xuất này dựa trên mô hình eo biển Malacca, nơi kết nối Ấn Độ Dương và Thái Bình Dương và được quản lý chung bởi các quốc gia giáp ranh: Indonesia, Malaysia và Singapore.

Theo đề xuất, những bên sử dụng eo biển Hormuz sẽ đóng góp tự nguyện vào một quỹ tài trợ cho chi phí quản lý hàng hải, bảo vệ môi trường và tìm kiếm cứu nạn, cùng các dịch vụ khác.

Washington đã phát động chiến dịch ném bom tái khởi động vào đầu tháng này nhằm phá vỡ sự kiểm soát của Iran đối với eo biển, nơi khoảng một phần năm lượng dầu mỏ và khí tự nhiên hóa lỏng của toàn cầu từng lưu thông trước chiến tranh.

Iran về mặt thực tế đã đóng cửa eo biển Hormuz đối với các tàu thuyền không phải của mình sau khi Mỹ và Israel mở chiến dịch tấn công vào ngày 28/2. Một thỏa thuận vào tháng trước giữa Mỹ và Iran đã mở cửa trở lại một phần eo biển, nhưng thỏa thuận này đã sụp đổ vào đầu tháng 7 sau khi Iran nổ súng vào các tàu sử dụng một tuyến đường khác qua eo biển mà nước này không chấp thuận.

Iran cho biết họ muốn quản lý eo biển này cùng với Oman, quốc gia kiểm soát bờ đối diện, và thu phí dịch vụ đối với các tàu thuyền sử dụng eo biển. Iran tuyên bố eo biển không thể quay trở lại trạng thái trước xung đột khi tàu thuyền lưu thông tự do, trong khi Mỹ và các quốc gia Vùng Vịnh kiên quyết yêu cầu không thanh toán các khoản phí bắt buộc cho Iran, cho rằng việc thu các khoản phí bắt buộc sẽ là bất hợp pháp.

Việc quản lý eo biển Hormuz, nơi từng vận chuyển một phần năm lượng dầu mỏ và khí tự nhiên hóa lỏng của toàn cầu trước xung đột, đã trở thành trở ngại chính trong các cuộc đàm phán nhằm chấm dứt xung đột Mỹ - Iran và là điểm nóng dẫn đến những lần tái phát xung đột liên tục.

Ngoại trưởng Iran Abbas Araqchi đã thảo luận về eo biển Hormuz với các đồng cấp Oman và Ả rập Xê út vào hôm 27/7.

"Ông nhấn mạnh sự cần thiết phải tăng cường hợp tác và thúc đẩy các nỗ lực ngoại giao chung nhằm thiết lập sự ổn định trong khu vực, và dỡ bỏ tình trạng mất an ninh áp đặt lên eo biển Hormuz", theo tuyên bố của Bộ Ngoại giao Iran.

Về phần mình, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết Mỹ đang có "các cuộc đàm phán tốt đẹp" với Iran và có khả năng đạt được một thỏa thuận, nhưng ông cảnh báo rằng các cuộc tập kích sẽ tiếp tục nếu đàm phán thất bại.

"Tôi nghĩ có khả năng cao là một điều gì đó có thể xảy ra, và nếu đúng như vậy thì tốt, nếu không, chúng ta sẽ quay lại làm những gì chúng ta đã làm hai ngày trước”, ông phát biểu hôm qua.

Trong khi đó, Iran cho biết họ chưa tìm kiếm bất kỳ cuộc đàm phán mới nào với Mỹ, sau khi cáo buộc Mỹ vi phạm thỏa thuận đạt được vào tháng trước về một khung làm việc cho các cuộc đàm phán nhằm chấm dứt xung đột. Iran cho biết họ sẽ ngừng bắn chừng nào Washington còn giữ cam kết tương tự.