Iran lên tiếng về số phận kho uranium làm giàu

Trong một cuộc phỏng vấn với hãng thông tấn nhà nước Nga RIA Novosti ngày 29/5, ông Ebrahim Azizi, người đứng đầu Ủy ban An ninh Quốc gia của Quốc hội Iran, tuyên bố Tehran “không có ý định chuyển giao uranium làm giàu của nước này cho một nước thứ ba”.

Trước đó, Lãnh tụ Tối cao của Iran Mojtaba Khamenei cũng đưa ra chỉ thị không cho phép chuyển lượng uranium làm giàu cao của Tehran ra nước ngoài. 

Giới chức hàng đầu của Iran tin rằng việc gửi số vật liệu này ra nước ngoài sẽ khiến đất nước dễ bị tổn thương hơn trước các cuộc tấn công tiềm tàng trong tương lai của Mỹ và Israel.

Iran và Mỹ được cho là sắp đạt được thỏa thuận chính thức hóa lệnh ngừng bắn và mở lại eo biển Hormuz. Tuy nhiên, vấn đề liên quan tới số phận của kho uranium làm giàu vẫn chưa được giải quyết và là một phần quan trọng trong các cuộc đàm phán tiếp theo.

Uranium làm giàu cấp độ cao vốn có thể dùng chế tạo vũ khí hạt nhân. Vấn đề hạt nhân là một trong những điểm nghẽn cản trở các cuộc đàm phán hiện nay giữa Mỹ và Iran.

Tổng thống Donald Trump nhiều lần nêu rõ Mỹ sẽ bằng mọi giá ngăn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân. Ông cũng để ngỏ khả năng tiến vào Iran và thu giữ số uranium làm giàu cấp độ cao.

Tổng thống Trump đã vạch ra kế hoạch tiêu hủy uranium làm giàu của Iran, nói rằng số vật liệu này sẽ được vận chuyển đến Mỹ, xử lý tại chỗ hoặc đưa đến một địa điểm khác.

Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright cho rằng Iran đang “tiến rất gần” đến việc chế tạo vũ khí hạt nhân, khẳng định Tehran chỉ cần “vài tuần” là có thể làm giàu một tấn uranium lên cấp độ vũ khí.

Trước cuộc chiến, Iran từng ra tín hiệu sẵn sàng vận chuyển ra nước ngoài một nửa kho uranium đã được làm giàu lên mức 60%. Tuy nhiên, các nguồn tin cho biết lập trường đó đã thay đổi sau những lời đe dọa liên tiếp từ Mỹ về việc tấn công Iran.

Iran khẳng định chương trình hạt nhân của họ nhằm mục đích hòa bình. Tehran cũng nêu rõ họ không có ý định chuyển uranium làm giàu cao ra khỏi đất nước bất chấp Nga đề nghị tiếp quản số vật liệu đó để gỡ bế tắc đàm phán hòa bình Mỹ - Iran.

Các quan chức Iran nhiều lần tuyên bố ưu tiên của Tehran là đảm bảo xung đột chấm dứt vĩnh viễn, cũng như Mỹ và Israel cam kết sẽ không phát động các cuộc tấn công tiếp theo.

Các quan chức Iran cho biết chỉ sau khi những đảm bảo như vậy được thực thi, Iran mới sẵn sàng tham gia vào các cuộc đàm phán chi tiết về chương trình hạt nhân của mình.

Tổng thống Vladimir Putin tuyên bố Nga vẫn để ngỏ đề xuất chuyển giao uranium làm giàu của Iran sang Nga, và Moscow vẫn coi đây là một lựa chọn khả thi để giảm leo thang căng thẳng.

Theo Tổng thống Putin, Moscow sẵn sàng lưu trữ uranium làm giàu của Iran, tương tự thỏa thuận năm 2015 - một mô hình ban đầu được tất cả các bên chấp nhận trước khi Mỹ thay đổi lập trường.

Theo Tổng thống Putin, Mỹ, Iran và Israel ban đầu đã đồng ý với ý tưởng này. Tuy nhiên, cả Washington và Tehran sau đó đều đưa ra lập trường cứng rắn hơn. Mỹ yêu cầu uranium của Iran chỉ được đưa đến lãnh thổ nước này, trong khi Tehran đề xuất thành lập một liên danh Nga - Iran trên lãnh thổ của mình để pha loãng uranium. Cuối cùng, tình hình đã rơi vào bế tắc.