Hai tỷ phú Nga sắp được EU dỡ bỏ trừng phạt có tầm ảnh hưởng thế nào?

Quyết định này sẽ được đưa ra sau nhiều ngày châu Âu đàm phán giữa các thành viên, trong bối cảnh toàn bộ gói trừng phạt của EU áp đặt từ năm 2022 có nguy cơ hết hạn. 

Theo Chủ tịch luân phiên EU là Ireland, quyết định này sẽ gia hạn thêm 3 năm các biện pháp trừng phạt Nga. Tuy nhiên, để quyết định được thông qua, các nước châu Âu đã đồng ý gỡ trừng phạt với 2 nhà tài phiệt Nga. 

Slovakia là nước đi đầu ủng hộ gỡ trừng phạt đối với ông Usmanov, nhưng Pháp sau đó đã thúc đẩy nỗ lực. Paris viện dẫn những lo ngại về “an ninh quốc gia” để giải thích yêu cầu bỏ trừng phạt đối với ông Usmanov nhưng từ chối công khai chi tiết.

Trong khi đó, Luxembourg đã thúc đẩy việc đưa ông Fridman ra khỏi danh sách trừng phạt. Trước đó, ông đã kiện Luxembourg nhằm đòi 17 tỷ USD vì nước này phong tỏa tài sản của ông theo các biện pháp trừng phạt của EU.

Ông Usmanov sinh năm 1953 tại Uzbekistan. Tỷ phú này bị EU, Anh và Mỹ áp đặt trừng phạt vào năm 2022.

Forbes xếp ông Usmanov là người giàu nhất Nga trong giai đoạn 2012-2014. Theo Forbes, tính đến năm 2026, ông đứng thứ 10 trong danh sách những người giàu nhất Nga, với tài sản ròng 14,5 tỷ USD. Trong khi đó, theo Bloomberg, ông Usmanov là người giàu thứ 7 ở Nga, với tài sản ròng 16,7 tỷ USD.

Ông Usmanov kiểm soát Metalloinvest, một trong những tập đoàn khai khoáng và thép lớn nhất Nga. 

Ông Usmanov cũng đồng sở hữu mỏ Udokan tại vùng Zabaikalsky Krai, mỏ đồng lớn nhất Nga và lớn thứ 3 thế giới. Một tài sản lớn khác do ông Usmanov kiểm soát là Megafon, một trong những nhà mạng di động lớn nhất Nga.

Ngoài ra, ông Usmanov còn đầu tư mạnh vào các công ty công nghệ thông tin. Cho đến năm 2021, ông kiểm soát VK Group, công ty sở hữu các mạng xã hội Vkontakte và Odnoklassniki, cùng dịch vụ thư điện tử Mail RU.

Ông cũng có quan hệ với tập đoàn nhà nước Gazprom. Từ năm 2000 đến 2014, ông Usmanov giữ chức CEO Gazprominvestholding, một công ty con của Gazprom. Trong những năm 2000, ông Usmanov nắm giữ 2,6% cổ phần Gazprom và 1% cổ phần Sberbank, ngân hàng lớn nhất Nga do nhà nước kiểm soát.

Tầm ảnh hưởng của ông còn vươn ra nước ngoài. Từ năm 2009, ông Usmanov đầu tư vào mạng xã hội Facebook của Mỹ thông qua quỹ DST Global, nhưng quỹ này đã bán cổ phần trong giai đoạn 2012-2013.

Trong giai đoạn 2013-2014, ông cũng sở hữu lượng cổ phiếu trị giá 100 triệu USD của công ty công nghệ thông tin Apple tại Mỹ. Cho đến năm 2018, ông Usmanov đồng sở hữu câu lạc bộ bóng đá Arsenal ở London.

Trong khi đó, tỷ phú Fridman mang quốc tịch Nga và Israel. Ông là nhà sáng lập tập đoàn đầu tư Alfa Group, với các lợi ích chủ chốt trong lĩnh vực năng lượng và ngân hàng.

Ông sinh năm 1964 tại thành phố Lviv của Ukraine, sau đó chuyển đến Moscow. Trong những năm 1990, Fridman được xem là một trong những doanh nhân có ảnh hưởng lớn nhất Nga.

Trong giai đoạn 2022-2023, ông Fridman bị EU, Anh và Mỹ áp đặt trừng phạt do chiến dịch quân sự của Nga tại Ukraine.

Tòa án Công lý EU đã phán quyết rằng các lệnh trừng phạt áp đặt lên ông Fridman vào năm 2022 là không có cơ sở. Tuy nhiên, phán quyết này không áp dụng đối với các lệnh trừng phạt cập nhật nhằm vào ông Fridman trong những năm tiếp theo.

Năm 2005, theo Forbes, ông Fridman đứng đầu danh sách doanh nhân giàu nhất Nga. Forbes cho biết tính đến năm 2026, ông là doanh nhân giàu thứ 9 tại Nga, với tài sản ròng 16,5 tỷ USD. Trong khi đó, thống kê của Bloomberg nói rằng, ông là người giàu thứ 14 ở Nga, với khối tài sản khoảng 10 tỷ USD.

Ông kiểm soát Alfa Bank, một trong những ngân hàng lớn nhất Nga, cho đến năm 2024. Alfa Group của ông Fridman đồng sở hữu tập đoàn viễn thông VEON có trụ sở tại Dubai, trước đây có tên là VimpelCom. Tập đoàn này kiểm soát VimpelCom, một trong những nhà mạng di động lớn nhất Nga.

Alfa Group cũng kiểm soát X5 Retail Group, một trong những nhà bán lẻ lớn nhất Nga, đồng thời từng đồng sở hữu công ty dầu mỏ TNK-BP, liên doanh với tập đoàn dầu khí Anh BP, cho đến năm 2013.