Eo biển Hormuz - “nút thắt” chiến lược trong căng thẳng Mỹ - Iran

Dân trí Mặc dù chỉ là tuyến hàng hải nhỏ hẹp, song eo biển Hormuz đóng vai trò quan trọng đối với nguồn cung dầu mỏ toàn cầu và có thể thổi bùng căng thẳng Mỹ - Iran.
>>Căng thẳng vùng Vịnh tăng cao, các hãng hàng không tránh xa eo biển Hormuz
>>Tàu Iran rượt đuổi tàu sân bay Mỹ ở eo biển Hormuz
>>Iran dọa tiêu diệt tàu sân bay Mỹ bằng tên lửa

Eo biển Hormuz - “nút thắt” chiến lược trong căng thẳng Mỹ - Iran - 1

Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran tấn công một tàu hải quân giả định trong cuộc tập trận tại eo biển Hormuz năm 2015. (Ảnh: AFP)

Eo biển Hormuz là cửa ngõ quan trọng đối với ngành công nghiệp dầu mỏ của thế giới, với hơn 1/5 nguồn cung dầu mỏ toàn cầu đi qua eo biển hẹp này. Dầu mỏ từ các quốc gia vùng Vịnh như Iran, Ả rập Xê út và Các Tiểu Vương quốc Ả rập Thống nhất đều đi qua eo biển Hormuz.

Được xem là tuyến hàng hải có tầm quan trọng chiến lược, eo biển Hormuz kết nối các nhà sản xuất dầu thô tại Trung Đông với các thị trường then chốt trên toàn thế giới. Eo biển này dài chưa đầy 40 km với điểm hẹp nhất khoảng 33 km, nối thông vịnh Ba Tư với vịnh Oman và biển Ả rập trước khi tỏa ra các vùng biển quốc tế.

Theo thống kê của Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA), lượng dầu mỏ hàng ngày đi qua eo biển Hormuz trung bình khoảng 21 triệu thùng/ngày vào năm 2018. Con số này tương đương với khoảng 21% lượng tiêu thụ xăng dầu toàn cầu, biến eo biển Hormuz trở thành “nút thắt” vận chuyển dầu quan trọng nhất thế giới.

EIA định nghĩa “nút thắt” là một eo biển hẹp, chạy dọc các tuyến đường biển toàn cầu, vốn được sử dụng thường xuyên và có vai trò thiết yếu với an ninh năng lượng.

Việc không thể vận chuyển dầu qua các “nút thắt” quan trọng, dù chỉ trong thời gian tạm thời, cũng có thể dẫn tới nguy cơ trì hoãn nguồn cung đáng kể và đẩy giá vận chuyển lên cao, từ đó khiến giá dầu thế giới tăng lên.

Đối với hầu hết eo biển “nút thắt” trên thế giới, các tàu thuyền có thể chọn cách đi đường vòng qua các tuyến vận tải khác nếu muốn tránh “nút thắt” đó. Tuy nhiên, đối với một số “nút thắt” như eo biển Hormuz, không có lựa chọn thay thế nào khác.

Lượng dầu mỏ đi qua eo biển Hormuz năm 2018 chiếm khoảng 1/3 nguồn dầu mỏ thương mại được vận chuyển bằng tàu trên toàn cầu. Hơn 1/4 lượng khí tự nhiên hóa lỏng toàn cầu được vận chuyển qua eo biển Hormuz năm 2018.

Căng thẳng Mỹ - Iran

Eo biển Hormuz - “nút thắt” chiến lược trong căng thẳng Mỹ - Iran - 2

Bản đồ khu vực eo biển Hormuz (Ảnh: BBC)

Vùng Vịnh đang chứng kiến giai đoạn bất ổn tăng cao trong những tháng gần đây, đe dọa tới hoạt động vận chuyển dầu qua eo biển Hormuz. 6 tàu chở dầu và 1 máy bay không người lái của Mỹ đã bị tấn công kể từ tháng 5 tại eo biển Hormuz hoặc khu vực lân cận, trong bối cảnh căng thẳng giữa Mỹ và Iran liên tục leo thang.

Các cuộc tấn công hồi tháng trước nhằm vào tàu chở dầu và máy bay không người lái suýt đẩy Mỹ và Iran vào một cuộc xung đột. Tổng thống Donald Trump đã hủy các kế hoạch tấn công vào phút chót để đáp trả việc Iran bắn rơi máy bay không người lái Mỹ tại vùng Vịnh. Trước đó, Mỹ cáo buộc Iran tấn công 2 tàu chở dầu tại vịnh Oman và 4 tàu chở dầu trong khu vực gần lãnh thổ Iran hồi tháng 5. Tuy nhiên, Tehran đã bác bỏ mọi cáo buộc.

Trong suốt 12 tháng qua, chính quyền Trump đã áp đặt các biện pháp trừng phạt mới với Iran. Đây là một phần trong nỗ lực của Mỹ nhằm gây sức ép với Iran về kinh tế, buộc quốc gia Trung Đông phải thay đổi lập trường về chương trình hạt nhân.

Một số lệnh trừng phạt đánh vào hoạt động xuất khẩu dầu mỏ của Iran, trong khi đây được xem là “phao cứu sinh” của Tehran từ nhiều năm nay.

Đáp lại, Iran dọa sẽ đóng cửa eo biển Hormuz để chặn tuyến vận tải dầu mỏ qua khu vực này.

Nếu căng thẳng tiếp tục leo thang, việc chặn eo biển Hormuz có thể tạo ra cơn chấn động tại Ấn Độ, Trung Quốc và hàng chục quốc gia đang nhập khẩu dầu thô với số lượng lớn từ Trung Đông. Phó Tổng thống Iran Mohammad Reza Rahimi từng cảnh báo nếu dầu của Iran bị phong tỏa, “sẽ không có một giọt dầu nào lọt qua eo biển Hormuz”. 

Lãnh thổ Iran trải dài toàn bộ khu vực phía bắc của eo biển Hormuz và vùng nước sâu của eo biển này cũng nằm phần lớn trong vùng biển của Iran. Do vậy, gần như mọi tàu chở dầu đi qua eo biển này đều nằm trong tầm kiểm soát của Tehan. Nếu muốn tấn công các tàu chở dầu, Iran có thể đặt toàn bộ eo biển Hormuz vào tầm phóng của tên lửa.

Những nước phụ thuộc dầu mỏ đi qua eo biển Hormuz

Eo biển Hormuz - “nút thắt” chiến lược trong căng thẳng Mỹ - Iran - 3

Mỹ cáo buộc Iran tấn công tàu chở dầu trên vịnh Oman hồi tháng 6. (Ảnh: Reuters)

EIA ước tính 76% dầu thô đi qua eo biển Hormuz để tới các thị trường châu Á vào năm 2018.

Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản, Hàn Quốc và Singapore là những thị trường lớn nhất tiêu thụ dầu thô đi qua biển Hormuz để tới châu Á, chiếm khoảng 65% trong tổng số lượng dầu thô đi qua eo biển Hormuz vào năm 2018.

Sự bùng nổ của hoạt động khoan dầu đá phiến tại Mỹ khiến trữ lượng dầu và khí tại Mỹ tăng vọt. Điều này đồng nghĩa với việc nền kinh tế lớn nhất thế giới giảm bớt sự phụ thuộc đáng kể vào nguồn nhập khẩu dầu từ các nước tại vịnh Ba Tư.

Theo EIA, lượng nhập khẩu dầu của Mỹ từ các nước Trung Đông trung bình chưa đầy 1,05 triệu thùng/ngày hồi tháng 3. Con số này giảm mạnh so với thời kỳ đỉnh điểm lên tới 3,08 triệu thùng/ngày hồi tháng 4/2003.

Cũng trong cùng khoảng thời gian trên, sản lượng dầu do Mỹ tự sản xuất vào tháng 3 năm nay đã tăng lên gần 12 triệu thùng/ngày, tăng đáng kể so với mức 5,73 triệu thùng/ngày vào năm 2003.

Sự tăng vọt về sản lượng dầu tại Mỹ cũng tác động tới thị trường dầu thế giới, vốn thường trông cậy vào OPEC, một nhóm các nhà sản xuất dầu mỏ thống trị Trung Đông, bao gồm Ả rập Xê út, Iran và Venezuela.

Thành Đạt

Theo CNBC, Telegraph

MỚI NHẤT
Nga nghi ngờ Mỹ sắp triển khai tên lửa tầm xa tới Đông Âu
Nga nghi ngờ Mỹ sắp triển khai tên lửa tầm xa tới Đông Âu

(Dân trí) - Một quan chức cấp cao Nga quan ngại rằng Mỹ có thể đang chuẩn bị để triển khai các tên lửa tầm xa tới Đông Âu, cụ thể là Romania, mà không chờ đợi các thủ tục pháp lý liên quan tới hiệp ước Các lực lượng hạt nhân tầm trung (INF) hoàn tất.

Thứ sáu, 12/07/2019 - 09:57

Dàn hỏa lực “mưa thép” của Mỹ dội bão lửa trong tập trận chung với Australia
Dàn hỏa lực “mưa thép” của Mỹ dội bão lửa trong tập trận chung với Australia

(Dân trí) - Quân đội Mỹ đã mang hệ thống pháo phản lực “mưa thép” M142 HIMARS tới Australia tiến hành tập trận chung với lực lượng nước này.

Thứ sáu, 12/07/2019 - 09:28

Lãnh đạo Đài Loan quá cảnh ở Mỹ 4 ngày
Lãnh đạo Đài Loan quá cảnh ở Mỹ 4 ngày

(Dân trí) - Lãnh đạo Đài Loan Thái Anh Văn ngày 11/7 đã đặt chân tới Mỹ và tuyên bố không khuất phục sức ép từ bên ngoài.

Thứ sáu, 12/07/2019 - 09:22

Hé lộ cuộc trao đổi đầu tiên của ông Putin với tân tổng thống Ukraine
Hé lộ cuộc trao đổi đầu tiên của ông Putin với tân tổng thống Ukraine

(Dân trí) - Tổng thống Nga Vladimir Putin đã có cuộc trò chuyện đầu tiên với tân Tổng thống Ukraine Vladimir Zelensky và đề cập tới nhiều vấn đề “nóng” trong quan hệ song phương.

Thứ sáu, 12/07/2019 - 08:14

Báo Mỹ: Washington cân nhắc trừng phạt Trung Quốc vì mua dầu Iran
Báo Mỹ: Washington cân nhắc trừng phạt Trung Quốc vì mua dầu Iran

(Dân trí) - Các quan chức Mỹ đang ủng hộ phương án ban hành lệnh trừng phạt chống lại Trung Quốc vì mua dầu thô Iran bất chấp cảnh báo của Mỹ, Politico dẫn nguồn thạo tin cho biết.

Thứ sáu, 12/07/2019 - 07:37

Ông Trump thất vọng vì Trung Quốc không giữ lời hứa
Ông Trump thất vọng vì Trung Quốc không giữ lời hứa

(Dân trí) - Tổng thống Donald Trump trách Trung Quốc khiến Mỹ “thất vọng” vì không nhanh chóng mua hàng nông sản như đã hứa.

Thứ sáu, 12/07/2019 - 07:20

Thuyền trưởng tàu chở dầu Iran bị bắt giữa lúc căng thẳng
Thuyền trưởng tàu chở dầu Iran bị bắt giữa lúc căng thẳng

(Dân trí) - Cảnh sát vùng lãnh thổ Gibraltar của Anh đã bắt giữ thuyền trưởng và sĩ quan trên siêu tàu chở dầu Iran sau khi con tàu này bị bắt trước đó vài ngày.

Thứ sáu, 12/07/2019 - 06:59

Nga cáo buộc Mỹ biến không gian thành mặt trận chiến tranh mới
Nga cáo buộc Mỹ biến không gian thành mặt trận chiến tranh mới

(Dân trí) - Một quan chức cấp cao của Nga cho rằng Mỹ đang tìm cách biến không gian trở thành một mặt trận chiến tranh mới, đồng thời lên án Washington phớt lờ Moscow và Bắc Kinh trong việc đàm phán liên quan tới phát triển vũ khí trong không gian.

Thứ năm, 11/07/2019 - 08:39

Mỹ bất an vì gương mặt mới trong nhóm đàm phán Trung Quốc
Mỹ bất an vì gương mặt mới trong nhóm đàm phán Trung Quốc

Chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump đang ngày càng lo ngại về triển vọng đạt thỏa thuận thương mại với Trung Quốc, nhất là sau khi Bắc Kinh thay đổi thành phần nhóm đàm phán.

Thứ năm, 11/07/2019 - 08:38

Triều Tiên sửa hiến pháp, ông Kim Jong-un chính thức thành nguyên thủ quốc gia
Triều Tiên sửa hiến pháp, ông Kim Jong-un chính thức thành nguyên thủ quốc gia

(Dân trí) - Triều Tiên đã sửa hiến pháp để Chủ tịch Kim Jong-un chính thức trở thành nguyên thủ quốc gia.

Thứ năm, 11/07/2019 - 08:01

Indonesia sắp xây cầu vượt biển dài nhất Đông Nam Á
Indonesia sắp xây cầu vượt biển dài nhất Đông Nam Á

(Dân trí) - Indonesia sẽ bắt đầu xây dựng cây cầu vượt biển dài 7 km nối 2 đảo ở Eo biển Malacca, gần Singapore, vào năm tới, trong nỗ lực nhằm thúc đẩy công nghiệp và du lịch trong khu vực.

Thứ năm, 11/07/2019 - 07:03

Nhân viên cũ kiện Tổng thống Trump vì cáo buộc cưỡng ép hôn môi
Nhân viên cũ kiện Tổng thống Trump vì cáo buộc cưỡng ép hôn môi

(Dân trí) - Một phụ nữ từng làm việc cho chiến dịch tranh cử của Tổng thống Mỹ Donald Trump năm 2016 đã nộp đơn kiện ông chủ Nhà Trắng với cáo buộc cố tình hôn vào môi cô dù cô không mong muốn.

Thứ năm, 11/07/2019 - 04:44

ĐÁNG QUAN TÂM
Iran lên tiếng về nghi vấn điều tàu vũ trang vây bắt "hụt" tàu dầu Anh
Iran lên tiếng về nghi vấn điều tàu vũ trang vây bắt "hụt" tàu dầu Anh

(Dân trí) - Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã bác bỏ thông tin rằng các tàu tuần tra của Tehran đã vây bắt “hụt” tàu chở dầu Anh tại vịnh Ba Tư.

Thứ năm, 11/07/2019 - 02:28

Triều Tiên dọa hủy diệt máy bay chiến đấu F-35 Hàn Quốc
Triều Tiên dọa hủy diệt máy bay chiến đấu F-35 Hàn Quốc

(Dân trí) - Triều Tiên tuyên bố việc Hàn Quốc mua máy bay chiến đấu tàng hình F-35 của Mỹ buộc Bình Nhưỡng phải phát triển và thử nghiệm vũ khí mới để phá hủy máy bay của Seoul.

Thứ năm, 11/07/2019 - 02:22

Tổng thống Philippines lo ngại nguy cơ đảo chính quân sự, cảnh báo thiết quân luật
Tổng thống Philippines lo ngại nguy cơ đảo chính quân sự, cảnh báo thiết quân luật

(Dân trí) - Phát ngôn viên của ông Rodrigo Duterte cho biết Tổng thống Philippines có nguồn tin “rất đáng tin cậy” rằng có nguy cơ xảy ra đảo chính quân sự, đồng thời cảnh báo ông có thể tuyên bố thiết quân luật để giải quyết các vấn đề đang tồn tại của đất nước.

Thứ năm, 11/07/2019 - 01:16

Nga tiết lộ dự án tàu sân bay mới hơn 3 tỷ USD
Nga tiết lộ dự án tàu sân bay mới hơn 3 tỷ USD

(Dân trí) - Nga được cho là đã lên kế hoạch đóng một tàu sân bay phi hạt nhân 40.000 tấn cho hải quân nước này với chi phí khoảng 3,13 tỷ USD.

Thứ năm, 11/07/2019 - 11:28

Lầu Năm Góc tính cách chặn ảnh hưởng “chưa từng có” của Trung Quốc tại Nam Mỹ
Lầu Năm Góc tính cách chặn ảnh hưởng “chưa từng có” của Trung Quốc tại Nam Mỹ

(Dân trí) - Tầm ảnh hưởng “chưa từng có” của Trung Quốc tại khu vực Nam Mỹ khiến các quan chức cấp cao của Lầu Năm Góc cảm thấy lo ngại và phải tính toán phương án đối phó.

Thứ năm, 11/07/2019 - 11:08

175.000 USD rơi như "mưa" trên cao tốc Mỹ, người dân tranh nhau hôi của
175.000 USD rơi như "mưa" trên cao tốc Mỹ, người dân tranh nhau hôi của

(Dân trí) - Người dân tranh nhau nhặt tiền sau khi cửa một xe bọc thép bị mở ra khiến 175.000 USD bay như “mưa” trên cao tốc Mỹ.

Thứ năm, 11/07/2019 - 09:43

Mỹ thừa nhận tên lửa Triều Tiên có thể phóng tới mọi nơi trên lục địa
Mỹ thừa nhận tên lửa Triều Tiên có thể phóng tới mọi nơi trên lục địa

(Dân trí) - Lực lượng quân sự Mỹ lần đầu tiên thừa nhận rằng tên lửa đạn đạo liên lục địa Hwasong-15 của Triều Tiên có khả năng phóng tới bất kỳ nơi nào trên lục địa Mỹ.

Thứ năm, 11/07/2019 - 09:34

Tàu sân bay 4 tỷ USD của Anh lại bị rò rỉ khiến nước biển tràn vào
Tàu sân bay 4 tỷ USD của Anh lại bị rò rỉ khiến nước biển tràn vào

(Dân trí) - HMS Queen Elizabeth, tàu sân bay hiện đại và đắt đỏ nhất trong kho vũ khí Anh, tiếp tục gặp phải sự cố rò rỉ khi đang thử nghiệm trên biển. Một nguồn tin nói rằng vụ việc dường như khiến 200 tấn nước tràn vào trong tàu.

Thứ năm, 11/07/2019 - 08:28

Bị chồng Hàn bạo hành, cô dâu Việt muốn ly dị và được nuôi con
Bị chồng Hàn bạo hành, cô dâu Việt muốn ly dị và được nuôi con

Theo phóng viên TTXVN tại Seoul, chiều 9/7, đại diện Đại sứ quán Việt Nam tại Hàn Quốc đã đến thăm hỏi chị L.N.T.G. – người bị chồng Hàn Quốc bạo hành - và làm việc với Trung tâm nhân quyền phụ nữ kết hôn di trú tỉnh Nam Jeolla và cảnh sát tỉnh này.

Thứ năm, 11/07/2019 - 07:57

Báo Mỹ: 5 tàu có vũ trang của Iran bao vây, tính bắt giữ tàu dầu Anh
Báo Mỹ: 5 tàu có vũ trang của Iran bao vây, tính bắt giữ tàu dầu Anh

(Dân trí) - Iran bị cáo buộc điều 5 tàu có vũ trang tới vịnh Ba Tư nhằm áp sát và bắt tàu chở dầu của Anh, CNN dẫn 2 nguồn thạo tin cho biết.

Thứ năm, 11/07/2019 - 07:32

Ông Trump dọa giáng thêm đòn trừng phạt “đáng kể” với Iran
Ông Trump dọa giáng thêm đòn trừng phạt “đáng kể” với Iran

(Dân trí) - Tổng thống Donald Trump cảnh báo chính quyền Mỹ sẽ sớm tăng cường các biện pháp trừng phạt Iran sau khi Tehran “phá rào” hạn mức làm giàu uranium theo thỏa thuận hạt nhân.

Thứ năm, 11/07/2019 - 07:12

Video xe bồn bất ngờ phát nổ thành cầu lửa khổng lồ
Video xe bồn bất ngờ phát nổ thành cầu lửa khổng lồ

(Dân trí) - Một xe bồn đã bất ngờ phát nổ, tạo thành đám cháy lớn trên đường tại Western Cape, Nam Phi hôm nay 10/7.

Thứ tư, 10/07/2019 - 10:21