Từ nỗi ám ảnh chạy lũ đến sự an tâm nhờ nhà phao Dân trí

Cứu cánh của bà con vùng "rốn lũ"

Hơn 5 năm qua, bà Cao Thị Hồng Lan (52 tuổi, trú tại thôn Kim Bảng, xã Kim Phú, tỉnh Quảng Trị) không còn nơm nớp lo sợ mỗi khi mùa mưa lũ đến. Sự bình yên ấy bắt nguồn từ căn nhà phao rộng hơn 20m2 do bạn đọc báo Dân trí hỗ trợ xây dựng.

Gia đình bà Lan sống ở vùng "lòng chảo" giữa núi đá vôi, nơi gần như năm nào cũng hứng chịu lũ lụt. Vì vậy, với bà và nhiều hộ dân địa phương, nhà phao không chỉ là nơi tránh trú mà còn là điểm tựa giúp họ yên tâm bám trụ trên mảnh đất quê hương.

Bà Lan là một trong 50 hộ dân ở xã Kim Phú được bạn đọc báo Dân trí hỗ trợ xây dựng nhà phao sau trận lũ lịch sử cuối năm 2020. Chương trình có tổng kinh phí 1,5 tỷ đồng. Mỗi căn nhà phao rộng gần 20m2, phía dưới gắn 8-12 thùng phuy rỗng. Mái và vách lợp tôn lạnh, có cửa sổ thoát hiểm, cột định hướng cao 6-8m cố định với mặt đất. Khi nước lũ dâng, căn nhà nổi theo mực nước; khi lũ rút, nhà trở về vị trí ban đầu.

Mô hình nhà phao do bạn đọc Dân trí tài trợ cũng tạo sức lan tỏa mạnh mẽ. Nhiều tổ chức, cá nhân tiếp tục chung tay hỗ trợ, giúp hàng trăm hộ dân ở xã Kim Phú hiện thực hóa ước mơ có nhà phao để chủ động ứng phó với thiên tai.

"Từ ngày được tặng nhà phao, tôi yên tâm hẳn, không còn phải chạy lũ. Cũng may, nhiều năm qua ở Kim Phú không có lũ lớn, nước chưa ngập sâu vào nhà nên bà con đỡ vất vả. Mỗi khi nước dâng, gia đình 5 người lên nhà phao tránh trú rất thoải mái, lũ không còn đáng sợ nữa. Ngày thường, tôi dùng nhà phao để cất lúa, ngô và đồ đạc", bà Lan chia sẻ.

Cũng được hỗ trợ xây dựng nhà phao, gia đình ông Cao Xuân Hạnh (63 tuổi, trú tại thôn Kim Bảng, xã Kim Phú) nay đã chấm dứt cảnh thấp thỏm mỗi mùa mưa đến.

Ông Hạnh nhớ lại, trước đây, cứ đầu mùa mưa lũ, cả nhà lại tất bật chuyển lúa gạo và tài sản đến nơi khác gửi. Mỗi khi nước dâng, các thành viên phải sang nhà người quen ở vùng cao hơn để trú nhờ. Từ khi có nhà phao, gia đình ông có thể yên tâm sống chung với lũ, không còn phải sơ tán như trước.

Từ thực tế nhiều năm sử dụng, ông Hạnh tin rằng mô hình nhà phao mà báo Dân trí triển khai tại tỉnh Đắk Lắk cũng sẽ mang lại hiệu quả thiết thực. "Đối với những địa phương thường xuyên chịu ảnh hưởng của mưa lũ, nếu người dân muốn tiếp tục gắn bó với quê hương thì nhà phao là giải pháp hiệu quả nhất. Thực tế tại xã Kim Phú trong nhiều năm qua đã chứng minh điều đó", ông Hạnh nói.

Ông Hoàng Thanh Bình, Phó Chủ tịch UBND xã Kim Phú, cho biết, địa phương hiện có hơn 500 căn nhà phao tránh lũ, trong đó 50 căn do bạn đọc báo Dân trí tài trợ. Theo ông Bình, nhà phao có ưu điểm là chi phí xây dựng không quá cao, thời gian thi công nhanh. Không chỉ phục vụ tránh trú khi mưa lũ, nhiều hộ dân còn sử dụng làm nơi ở hoặc cất giữ tài sản trong ngày thường.

"Không chỉ tặng nhà phao, báo Dân trí và bạn đọc còn chung tay hỗ trợ nhiều hoàn cảnh khó khăn, triển khai nhiều chương trình nhân văn trên địa bàn Kim Phú. Những việc làm đó được chính quyền và người dân địa phương hết sức ghi nhận", ông Bình cho hay.

Món quà thiết thực giúp người dân giảm thiểu thiệt hại do mưa lũ

Trận lũ lịch sử tháng 11/2025 là một trong những đợt thiên tai gây ảnh hưởng nặng nề nhất đối với nhiều người dân Đắk Lắk. Đợt lũ này nước dâng nhanh, ngập sâu trên diện rộng, khiến nhiều người thiệt mạng, tài sản bị cuốn trôi hoặc hư hỏng.

Bà Trần Thị Phong, ở thôn Phú Mỹ, xã Tuy An Bắc, tỉnh Đắk Lắk cho biết, những năm trước nước lũ vào nhà bà cao nhất chỉ 0,5m, còn đợt lũ này mực nước hơn 2,5m, làm nhiều tài sản như gia súc, gia cầm, tivi, tủ lạnh... bị cuốn trôi, hư hỏng.

Bà Phong kể, khi thấy nước bắt đầu dâng, cả gia đình vội kê đồ đạc lên cao nhưng không kịp vì mực nước tăng quá nhanh. "Hồi đó nước lũ vào nhà cao hơn 2,5m, còn ngoài đường hơn 5m, nước chảy xiết. Hai vợ chồng tôi cùng con dâu phải đứng trên tấm ván gác sát mái nhà, vừa lạnh, vừa run, vừa đói, khổ sở vô cùng", bà Phong nhớ lại.

Thấu hiểu những khó khăn của người dân vùng lũ Đắk Lắk, Tổng Biên tập báo Dân trí đã phê duyệt chủ trương hỗ trợ kinh phí từ nguồn bạn đọc ủng hộ để triển khai dự án xây dựng 50 nhà phao tặng người dân 2 xã Tuy An Bắc và Đồng Xuân.

Tổng kinh phí thực hiện dự án là 2 tỷ đồng, trong đó bạn đọc báo Dân trí ủng hộ 1,75 tỷ đồng, phần còn lại do 2 địa phương đối ứng. Sau hơn 2 tháng thi công, 50 căn nhà phao đã hoàn thành, sẵn sàng đưa vào sử dụng.

Đón nhận căn nhà phao kiên cố, ông Nguyễn Sủng (58 tuổi, thôn Phú Mỹ, xã Tuy An Bắc, tỉnh Đắk Lắk) không giấu được niềm vui. Theo ông, công trình sẽ giúp gia đình yên tâm hơn mỗi khi mùa mưa lũ đến.

"Thấy nhà phao được xây dựng kiên cố, gia đình tôi mừng lắm. Đến mùa mưa lũ, tôi sẽ cất sẵn ít lương thực, thực phẩm cùng những tài sản có giá trị trên nhà phao. Nếu lũ về bất ngờ, cả nhà sẽ lên đây tránh trú, chờ nước rút", ông Sủng chia sẻ.

Chị Đặng Thị Phương Thảo, ở thôn Tân Bình, xã Đồng Xuân, tỉnh Đắk Lắk cho biết, do nhà nằm gần sông Kỳ Lộ nên hầu như năm nào gia đình cũng chịu ảnh hưởng của 1-2 trận lũ. Vì vậy, nhà phao được xem là công trình thiết thực, vừa giúp cất giữ tài sản, vừa là nơi tránh trú an toàn khi nước lũ dâng cao.

"Nếu lũ về bất ngờ, nơi đầu tiên chúng tôi chọn sẽ là nhà phao. Thấy những căn nhà phao kiên cố, bà con trong xóm ai cũng mừng. Nhiều người còn bảo khi có điều kiện sẽ làm một căn, hoặc nếu gặp lũ lớn xin đến trú cùng", chị Thảo nói.

Ông Trần Việt Hòa, Phó Trưởng phòng Kinh tế xã Đồng Xuân, đánh giá dự án nhà phao là công trình thiết thực, được người dân nhiệt tình đón nhận. Theo ông, những căn nhà phao sẽ trở thành "điểm tựa" giúp người dân chủ động ứng phó, giảm thiểu thiệt hại trong mùa mưa lũ.

Trong khi đó, ông Đỗ Vũ Thành, Trưởng phòng Kinh tế xã Tuy An Bắc, cho biết địa phương sẽ tiếp tục phối hợp với người dân giám sát chất lượng công trình sau khi hoàn thành. Trong thời gian bảo hành, nếu phát hiện hạng mục chưa bảo đảm, địa phương sẽ yêu cầu đơn vị thi công khắc phục kịp thời, bảo đảm các căn nhà phao an toàn khi đưa vào sử dụng.