Thực hư công dụng của thuốc giải rượu

Dân trí Nhiều quảng cáo "viên giải rượu" giới thiệu rằng nhờ nó sẽ có thể uống rượu bia mà không "xỉn". Vậy thật hư tác dụng của viên giải rượu như thế nào?

Thực hư công dụng của thuốc giải rượu - 1

Chất gây say chính là rượu etylic (ethanol)

Phải khẳng định rằng, tất cả các loại bia, rượu, nước giải khát có cồn, rượu nếp truyền thống, cuốc lủi, rượu thuốc.v.v….đều là sản phẩm có chứa rượu etylic tên khoa học là ethanol. Các thành phần khác trong rượu sẽ tạo ra màu sắc, hương thơm, mùi vị …đặc trưng cho từng loại rượu.

“Độ rượu” được đánh giá theo nồng độ của rượu ethanol (tính bằng gam) trong 100 ml thức uống. Ví dụ: rượu nặng (whisky hay cognac) 40 độ tức có 40 gam rượu ethanol trong 100ml rượu. Và vì rượu nhẹ hơn nước cho nên cồn tuyệt đối 100% là ethanol (absolute) cũng chỉ có 96 độ mà thôi.

Rượu được chuyển hóa như thế nào?

Ở cơ thể bình thường, rượu uống vào được hấp thu rất nhanh 20 - 30 phút qua đường tiêu hóa, trong 20-50 phút, 20% tại dạ dày và 80% tại ruột non. Sau khi hấp thu, rượu được phân phối nhanh vào các tổ chức và dịch của cơ thể . Nồng độ rượu trong tổ chức tương đương với nồng độ trong máu.

Khoảng 10% rượu được thải ra ngoài qua mồ hôi, hơi thở và nước tiểu. Và đến 90% còn lại được hấp thu và chuyển hóa tại gan qua hai giai đoạn: Đầu tiên, rượu được chuyển hóa thành aldehyde acetic (acetalhehyde) nhờ hệ thống enzyme alcohol dehydrogenase (ADH). Sau đó các acetaldehyde nhanh chóng được ôxy hóa nhờ enzyme aldehyde dehydrogenase (ALDG) để chuyển thành acetate. Các gốc acetate sau đó kết hợp với Coenzyme A thành acetyl CoA để đi vào chu trình Krebs. Cuối cùng qua chu trình Krebs các acetyl CoA được oxy hóa thành carbonic, nước và năng lượng ATP. Quá trình giáng hóa rượu ethanol này sẽ giải phóng ra các gốc ôxy tự do hoạt động (reactive oxygen species-ROS) gây độc tế bào cơ thể.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới WHO, người khỏe mạnh cứ 1kg thể trọng có thể sử dụng 1 gam rượu ethanol chia đều ra cho mỗi một ngày. Nghĩa là, ở người lớn khỏe mạnh, gan có khả năng chuyển hóa từ 7 -10g rượu ethanol, tương đương khoảng 1 vại bia hay 1 ly rượu, mỗi giờ.

Người uống rượu thường xuyên sẽ có sự cảm ứng (induction) làm tăng hoạt hệ thống enzyme chuyển hóa rượu lên cả chục lần. Điều này giải thích tại sao người nghiện thường có khả năng chịu đựng cao, “đô cao”, hơn người ít uống thường xuyên. Ngoài ra, việc thường xuyên sử dụng một lượng lớn rượu ethanol sẽ kích hoạt hai enzyme khác tham gia vào quá trình chuyển acetaldehyde thành acetate là xanthinoxidase và aldehydoxidase cũng làm tăng thêm các gốc tự do gây độc.

Tại các mô ngoài gan khác, quá trình này không mạnh mẽ nên ứ đọng lại nhiều andehyde, phải một thời gian dài mới chuyển thành axit acetic, lúc đó người ta hết xỉn say.

Sáu giai đoạn say rượu

Theo nồng độ cồn trong máu (blood alcohol concentration, BAC) có 6 giai đoạn say rượu sau:

1. Hưng phấn BAC: 0,03-0,12%: tự tin hơn, tập trung giảm, ít chú ý , mặt đỏ ửng, nói thiếu suy xét, kém khéo léo như viết, ký tên…

2. Kích động BAC: 0,09-0,25%: kém ghi nhớ, phản ứng chậm, mất thăng bằng, nhìn mờ ảo, nghe, nếm kém…

3. Lúng túng BAC: 0,18-0,30%: không biết mình là ai, đang làm gì, hoa mắt, chóng mặt, đi đứng lảo đảo, cảm xúc cực đoan, buồn ngủ, nói không mạch lạc, câu chữ líu nhíu, lè nhè

4. Sững sờ BAC: 0,25-0,4%: không thể đi, đứng, lơ mơ, ói mửa

5. Bất tỉnh BAC: 0,35-0,50%: mất ý thức, mất phản xạ, thở chậm, nhịp tim chậm, hạ thân nhiệt

6. Tử vong BAC: > 0,50%

Thời gian là phương cách duy nhất giúp loại bỏ rượu ra khỏi cơ thể, vì vậy tắm vòi sen lạnh hoặc dùng cà phê sau khi uống rượu cũng sẽ không thể giúp bạn cảm thấy tỉnh táo.

Trong dân gian có câu ví: Một xị: tiêu sầu; Hai xị: mũi chảy đầy râu; Ba xị: bạ đâu tè đó; Bốn xị: cho “chó ăn chè”; Năm xị: chẹt bẹt, chè bè và Sau xị: gọi xe cấp cứu.

Những cách làm chậm, giảm say

* Giảm tốc độ hấp thu rượu vào máu bằng thức ăn. Rượu hấp thu nhanh hay chậm tùy thuộc vào độ trống của dạ dày. Càng đói thì tốc độ hấp thu của rượu càng nhanh hơn, làm mau say hơn lúc no bụng. Do đó, ăn nhanh trước khi uống, “đổ bê tông”, nhất là thức ăn có dầu mỡ, sẽ làm tăng lượng enzyme chuyển hóa và giảm hấp rượu nên làm chậm say hơn.

* Việc giảm tốc độ uống để cho gan kịp chuyển hóa rượu. Người miền Tây uống rượu từ sáng đến tối, nhưng uống xoay chừng rượu nhẹ , ly nhỏ, “chữa lửa” với nhiều trà đá nên cũng…lâu say hơn.

* Tăng lượng rượu thoát ra theo đường hô hấp: Thường khoảng 10% rượu được thở ra ngoài. Thở sâu, ca hát, nói nhiều... cũng làm giảm nồng độ cồn trong máu.

* Dùng những món ăn giúp làm chậm nhu động ruột, làm giảm tốc độ hấp thu như canh chua, cay, dưa muối, nước chanh..

* Một số loại thuốc dạng keo tráng dạ dày để uống rượu cho lâu say như phosphalugel, kremil-s, maalox... cũng ít nhiều làm chậm quá trình hấp thu rượu vào máu.

Không có thuốc giải được rượu

Ngoài kích thích gây hưng phấn nói nhiều, “rượu vào lời ra”, bia rượu còn làm lợi tiểu gây mất nước. Tính trung bình uống 1 chén nhỏ rượu 35-40 độ, cơ thể chúng ta sẽ thải mất từ 100-150ml nước, do đó, cần phải uống nhiều nước để bổ sung.

Để tăng thải độc rượu, cần uống nước hoặc ăn các loại thực phẩm chế biến từ đỗ xanh, uống nước chanh, ăn nhiều rau quả, đặc biệt là củ cải trắng…

Hiện nay, trên hiện nay trên thị trường có rất nhiều thuốc được giới thiệu là viên “giải rượu” thường có thành phần chủ yếu gồm đường glucose, vitamin B1, B6, PP, acid glutamic, acid fumaric, acid succinic. Thực chất, đây là các chất hỗ trợ dạng thực phẩm chức năng giúp làm nhanh quá trình chuyển hóa rượu. Chưa có tài liệu dược học nào chứng minh tác dụng bảo vệ hoặc phục hồi cơ quan dễ bị rượu làm tổn hại là gan hoặc triệt tiêu tác dụng của rượu trên hệ thần kinh trung ương để làm mất đi trạng thái "xỉn".

Trong y học, một loại thuốc có tác dụng ngược lại với loại khác được gọi là chất đối kháng, giải độc (antidote). Ví dụ đối kháng với các axít là các chất kiềm, chất đối kháng, chất giải độc với thuốc trừ sâu phospho hữu cơ là atropin và PAM, chất giải độc với kim loại nặng là EDTA và BAL, và chất đối kháng với ethanol là tinh chất cafein chiết từ hạt cà phê. Nhưng tác dụng của cafein cũng hạn chế, và thuốc chỉ dùng ở các cơ sở y tế chứ không thể dùng tràn lan tại nhà.

Thay lời kết

Uống rượu “đúng điệu” có nhiều cái lợi: (1) Đúng lễ nghi truyền thống vì “vô tửu bất thành lễ”. Lễ, Tết, liên hoan, hội hè không thể thiếu chất thăng hoa này; (2) Chất xúc tác văn hóa cho thi ca, văn học. Hai ông tổ lưu linh Bacchus và Dionysus được suy tôn là những vị thần và (3) Tạo ngon miệng, cho năng lượng và tăng cường sức khỏe. Y học chứng minh rằng người cao tuổi uống rượu vang đúng mực sẽ giảm tệnh tim mạch, chuyển hóa, thần kinh.. Nhưng mặt trái của bia rượu thì quá vô cùng: tai nạn giao thông, bạo lực, nghiện ngập, rối loạn tâm thần…..

Cần nhớ rằng, không có một "thần dược" nào giúp cho con người uống rượu không say. Vả lại, “thái quá sinh bất cập”, uống thật nhiều rượu hơn nhu cầu phải đối đầu ba nguy cơ to lớn: (1) lãng phí, tốn tiền; (2) say xỉn với nhiều hệ lụy đặc biệt là tai nạn giao thông, bạo lực và (3) độc hại, gây bệnh cho gan, não, thần kinh…

Theo tôi, bia rượu hại hay không là do cách uống và tốt nhất là phải “làm chủ” cuộc chơi, uống vừa, uống đúng thay vì uống thuốc giải rượu để tăng "đô" rồi nhậu vô tội vạ vào: vừa mất tiền, phí sức lại chuốc họa vào thân.

TS.BS Trần Bá Thoại

Ủy viên BCH Hội Nội tiết Việt Nam

MỚI NHẤT
Vì sao thấy mệt mỏi dù ngủ nhiều trong kỳ nghỉ lễ?
Vì sao thấy mệt mỏi dù ngủ nhiều trong kỳ nghỉ lễ?

(Dân trí) - Đối với nhiều người, những ngày lễ tết là thời điểm để nuông chiều bản thân, nhờ thời gian vô hạn, có thể ngủ thoải mái. Tuy nhiên, có bao giờ bạn có cảm giác được ngủ nhiều hơn mỗi đêm nhưng vẫn có cảm giác mệt mỏi?

Thứ năm, 02/02/2017 - 01:18

Năm Gà nói chuyện thuốc bổ từ gà: Thần dược via-GÀ-ra?
Năm Gà nói chuyện thuốc bổ từ gà: Thần dược via-GÀ-ra?

Trong cuộc sống, nhiều đấng mày râu vẫn truyền tai nhau những loại “thần dược” bổ dương nhằm tăng sức khỏe cho chuyện phòng the, thậm chí cả chuyện… sinh con, trong đó kê gà, tức là tinh hoàn con gà trống,  hay thậm chí cả… trứng ung. Thực hư chuyện này thế nào? Lao Động tìm gặp Thầy thuốc nhân dân Nguyễn Xuân Hướng để nghe ông bật mí về những “thần dược” liên quan đến con gà.

Thứ năm, 02/02/2017 - 11:22

Thả muỗi ngăn ngừa sốt xuất huyết ở Nha Trang vào tháng 3
Thả muỗi ngăn ngừa sốt xuất huyết ở Nha Trang vào tháng 3

(Dân trí) - Sáng 2/2, đại diện Dự án Hướng tới loại trừ sốt xuất huyết (SXH) tại Việt Nam cho biết, Bộ Y tế vừa phê duyệt đề cương nghiên cứu “Đánh giá khả năng thiết lập ổn định quần thể muỗi Aedes aegypti mang Wolbachia trên thực địa hẹp tại thành phố Nha Trang”. Theo đó, vào tháng 3/2017, dự án sẽ bắt đầu thả muỗi mang Wolbachia để nhằm ngăn ngừa sốt xuất huyết Dengue (SXHD) và Zika.

Thứ năm, 02/02/2017 - 10:09

Chán ăn do rượu?
Chán ăn do rượu?

Do đặc thù công việc nên tôi thường xuyên phải đi tiếp khách uống nhiều rượu bia nên tôi ít khi được ăn uống đầy đủ, đúng giờ. Dạo này tôi rất chán ăn, lại hay táo bón. Xin hỏi bác sĩ bệnh của tôi là do đâu và tôi cần phải làm gì? Trần Tuấn Anh (Hà Nội)

Thứ năm, 02/02/2017 - 08:18

Yoga có giúp đẩy lùi triệu chứng mãn kinh?
Yoga có giúp đẩy lùi triệu chứng mãn kinh?

(Dân trí) - Chúng ta luôn tin rằng yoga, đi bộ và bơi lội có thể đẩy lùi các triệu chứng mãn kinh. Nhưng mới đây, các chuyên gia đã phát hiện ra một sự thật khác.

Thứ năm, 02/02/2017 - 04:20

21 con heo "dính" thuốc an thần bị lén lút mang giết mổ
21 con heo "dính" thuốc an thần bị lén lút mang giết mổ

“Chi cục Thú y TP.HCM vừa phát hiện 21/100 con heo bị tiêm thuốc an thần đang tạm giữ trong cơ sở giết mổ Tân Thạnh Đông (huyện Củ Chi, TP.HCM) đã bị “thịt”và đưa ra thị trường tiêu thụ”.

Thứ tư, 01/02/2017 - 08:37

Tăng đột biến ca tai nạn giao thông không đội mũ bảo hiểm trong dịp Tết
Tăng đột biến ca tai nạn giao thông không đội mũ bảo hiểm trong dịp Tết

(Dân trí) - Trong số hơn 500 ca là do tai nạn giao thông nhập viện Việt Đức qua 6 ngày Tết, có những ngày tới hơn 95% ca chấn thương sọ não nguy kịch vì bệnh nhân không đội mũ bảo hiểm khi đi du xuân.

Thứ tư, 01/02/2017 - 07:32

6 ngày Tết, kẻ mê sảng, người tử vong vì rượu
6 ngày Tết, kẻ mê sảng, người tử vong vì rượu

(Dân trí) - Tại khoa Cấp cứu, BV Bạch Mai, đã có những trường hợp bị xuất huyết tiêu hoá, viêm tụy cấp vì uống rượu quá nhiều trong những ngày Tết. Trong khi đó, tại Trung tâm chống độc đã có trường hợp tử vong nghi do rượu giả.

Thứ tư, 01/02/2017 - 07:26

Infographics: Tương lai của y học cá nhân
Infographics: Tương lai của y học cá nhân

(Dân trí) - Những phát kiến trong lĩnh vực y học chính xác là rất quan trọng để phát hiện sớm và phòng ngừa bệnh dựa trên cấu trúc di truyền của từng cá nhân.

Thứ tư, 01/02/2017 - 11:41

Nấm sẽ là siêu thực phẩm chống bệnh Alzheimer?
Nấm sẽ là siêu thực phẩm chống bệnh Alzheimer?

(Dân trí) - Theo các nhà khoa học Malaysia, nấm có thể trở thành loại thực phẩm giúp bảo vệ chúng ta chống lại căn bệnh Alzheimer, 1 căn bệnh sẽ ảnh hưởng tới 42 triệu người trên toàn thế giới vào năm 2020 nhưng hiện vẫn chưa có loại thuốc nào thực sự hiệu quả.

Thứ tư, 01/02/2017 - 09:29

Tai nạn khó tin khi nằm võng ngày mùng 3 Tết
Tai nạn khó tin khi nằm võng ngày mùng 3 Tết

Do sức nặng của 2 người nên cây cột bằng gỗ bạch đàn đang cột võng bị bật ra khiến anh Nam bị chấn thương sọ não.

Thứ tư, 01/02/2017 - 08:44

Quyết định lạ đời của những người tình nguyện hiến tạng cho người dưng
Quyết định lạ đời của những người tình nguyện hiến tạng cho người dưng

Hai mẹ con người nông dân đất Kinh Bắc tình nguyện hiến tạng cho người không quen biết! Một chàng trai trẻ với hành trình đạp xe xuyên Việt hơn 2.000 cây số từ Cà Mau ra Hà Nội để vận động cộng đồng hiến tạng giúp đỡ những số phận không may mắn. Khi được hỏi về "quyết định lạ đời", họ đều có chung triết lý không thể đơn giản hơn: "Đợi đến chết mới có thể chia sẻ thì... lâu lắm. Chuyện bình thường mà, cho đi là để nhận lại, có gì đặc biệt đâu!".

Thứ tư, 01/02/2017 - 07:47

ĐÁNG QUAN TÂM
10 bí quyết “nạp lại” sức khỏe trong mùa lễ tết
10 bí quyết “nạp lại” sức khỏe trong mùa lễ tết

(Dân trí) - Nhữn chiến lược dưới đây, khi được kết hợp thành thói quen hàng ngày, sẽ giúp bạn tránh tăng cân và giảm bớt căng thẳng "do đồ ăn” trong kì nghỉ Tết.

Thứ ba, 31/01/2017 - 03:25

18 bức tranh giúp bạn giải tỏa mọi lo âu
18 bức tranh giúp bạn giải tỏa mọi lo âu

(Dân trí) - Sự lo lắng thường khiến trí óc chúng ta bị che phủ bởi những ý nghĩ sai lầm như "mình không đủ tốt", "sai lầm này sẽ ám ảnh mình mãi mãi" và "nỗi sợ hãi lớn nhất của mình đang thành sự thật."

Thứ ba, 31/01/2017 - 01:12

Bé trai 2 tuổi bị tàu điện trò chơi tông tử vong
Bé trai 2 tuổi bị tàu điện trò chơi tông tử vong

Dù được nỗ lực cứu chữa nhưng bé trai 2 tuổi ở Bắc Ninh vẫn không qua khỏi sau khi bất ngờ bị tàu điện trò chơi tông thẳng vào người trong khi đang đi chơi ngày mùng 3 Tết ở sân đình.

Thứ ba, 31/01/2017 - 01:11

Cứu sống bệnh nhân trăm tuổi bị sốc nhiễm trùng đường mật nặng
Cứu sống bệnh nhân trăm tuổi bị sốc nhiễm trùng đường mật nặng

(Dân trí) - Ngày 31/1 nguồn tin từ Bệnh viện Đa khoa TP Cần Thơ cho biết, các bác sĩ khoa Ngoại tổng hợp của Bệnh viện vừa cứu sống bệnh nhân 100 tuổi bị sốc nhiễm trùng đường mật nặng vào đêm giao thừa.

Thứ ba, 31/01/2017 - 11:16

Cười lành thuốc quý
Cười lành thuốc quý

Tiếng cười làm tăng sức khỏe, làm mạnh hệ miễn dịch, tái tạo năng lượng, giảm bớt cơn đau và chống lại tác hại của stress. Đây là loại thuốc trời cho, không tốn tiền.

Thứ ba, 31/01/2017 - 09:27

Mẹo đơn giản giúp thư giãn mắt
Mẹo đơn giản giúp thư giãn mắt

(Dân trí) - Mỏi mắt là một vấn đề phổ biến hiện nay. Rất nhiều người bị căng mỏi mắt từ nhẹ đến nặng. Bên cạnh việc gây khó chịu, đôi mắt mệt mỏi cũng có thể khiến mắt trông kém hấp dẫn. Mắt mệt mỏi có thể do nhiều nguyên nhân như: thiếu ngủ, căng thẳng, kích thích do đeo kính áp tròng, bệnh tật, mỏi do nhìn máy tính nhiều, thiếu ánh sáng…

Thứ ba, 31/01/2017 - 07:15

Động tác yoga tác động tới các cơ như thế nào?
Động tác yoga tác động tới các cơ như thế nào?

(Dân trí) - Mỗi động tác yoga sẽ tác động tới các cơ nhỏ nhất liên quan. Dưới đây là một số động tác yoga cơ bản và những cơ sẽ được huy động trong các động tác này.

Thứ ba, 31/01/2017 - 07:04

Bác sĩ trải lòng về những ngày trực Tết ở bệnh viện
Bác sĩ trải lòng về những ngày trực Tết ở bệnh viện

“Tôi biết, khi chọn nghề này, người thầy thuốc chấp nhận hy sinh nhiều thứ trong đó có niềm vui đón Giao thừa bên gia đình, người thân”.

Thứ hai, 30/01/2017 - 04:18

Có phải “yêu” nhiều là ốm?
Có phải “yêu” nhiều là ốm?

Nhiều nghiên cứu gần đây cho thấy, tình dục sẽ giúp bạn ít bị nhiễm khuẩn, đặc biệt là vi rút cúm tấn công, tăng cường sức khỏe tim mạch và chống lại tác động của các bệnh chuyển hóa… Có một điều chắc chắn rằng những thỏa mãn mà tình dục mang lại giúp bạn cảm thấy hạnh phúc và xua tan stress...

Thứ hai, 30/01/2017 - 02:16

8 dấu hiệu của người say rượu cần nhập viện ngay
8 dấu hiệu của người say rượu cần nhập viện ngay

(Dân trí) - Tùy vào lượng rượu uống mà sẽ gây ra những tác động khác nhau đối với cơ thể. Tuy nhiên, theo chuyên gia Trung tâm chống độc (Bệnh viện Bạch Mai) khi có các dấu hiệu sau phải đưa ngay người say rượu vào viện.

Thứ hai, 30/01/2017 - 10:14

Chuyện về cơ sở y tế độc nhất vô nhị ngoài khơi Vịnh Bắc bộ
Chuyện về cơ sở y tế độc nhất vô nhị ngoài khơi Vịnh Bắc bộ

(Dân trí) - Nằm trên đảo tiền tiêu Bạch Long Vĩ, Trung tâm y tế Quân dân y được coi là cơ sở y tế duy nhất ngoài khơi Vịnh Bắc Bộ. Xa xôi là thế, trang thiết bị cũng chưa đủ và nhân lực luôn ở mức “báo động"... Thế nhưng, các bác sĩ nơi đây đã liên tục đấu tranh giành lại sự sống cho hàng ngàn lượt bệnh nhân.

Thứ hai, 30/01/2017 - 08:00

Du xuân chớ mạo hiểm cái bao tử!
Du xuân chớ mạo hiểm cái bao tử!

Khi đi du lịch xa, môi trường, thời tiết thay đổi, sinh hoạt thường ngày cũng thay đổi nên có thể ảnh hưởng đến sức khỏe, nhất là có trẻ em cùng đi. Các chuyên gia sức khỏe, du lịch tư vấn một số điều cần chuẩn bị để bảo đảm sức khỏe trước chuyến du xuân.

Thứ hai, 30/01/2017 - 04:18