Thiếu sắt, trẻ nhỏ sẽ "dễ ốm" như thế nào?

Dân trí Theo PGS. TS Đào Minh Tuấn, Phó Viện trưởng viện Nghiên cứu sức khỏe trẻ em, Trưởng khoa Hô hấp, bệnh viện Nhi TƯ, thiếu sắt không chỉ gây thiếu máu mà còn góp phần đáng kể vào tình trạng sức khỏe ốm yếu của trẻ ngay từ khi trong bụng mẹ, trong những năm tháng đầu đời và thậm chí cả khi trưởng thành.

Theo điều tra của Viện Dinh dưỡng Quốc gia năm 2009, tỷ lệ thiếu máu dinh dưỡng ở trẻ em dưới 5 tuổi là 29,2% và trẻ em 7-15 tuổi khoảng 20%; còn ở phụ nữ tuổi sinh đẻ là 28,8%, phụ nữ mang thai 36,5%.

Trong đó, tỷ lệ thiếu máu do thiếu sắt chiếm mức cao nhất, chiếm 53,2% đối với phụ nữ có thai, 27,8% cho phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ và 49,1% đối với trẻ dưới 5 tuổi.

Vậy tình trạng trên có thể gây ra những hệ lụy gì?

Theo báo cáo khoa học trình bày tại Hội nghị khoa học Cập nhật dự phòng và điều trị thiếu sắt/thiếu máu do thiếu sắt mà bệnh viện Phụ sản Trung ương tổ chức tại Hà Nội ngày 3/11 của PGS. TS Đào Minh Tuấn, tình trạng thiếu sắt ở trẻ em và bà mẹ mang thai này đã, đang và sẽ gây ra những hệ lụy không nhỏ:

Không tăng cân

Theo PGS. TS Minh Tuấn, hiện tượng thiếu máu thường xuất hiện khi thiếu sắt rõ rệt. Bởi 70% lượng sắt cơ thể hấp thu sẽ kết hợp protein tạo hemoglobin, đảm nhận vai trò vận chuyển ôxy đến tổ chức của hồng cầu.

Khi cơ thể thiếu máu, toàn trạng sẽ suy yếu. Do đó, ngay khi thấy trẻ dưới 1 tuổi vẫn bú mẹ tốt mà không tăng cân thì cần nghĩ tới thiếu máu và đưa trẻ đi khám.

Giảm chức năng, hiệu quả cơ bắp

Sắt tạo nên myoglobin trong cơ, chủ yếu cơ vân. Khi thiếu sắt, cơ lực và tính đàn hồi của cơ giảm rõ rệt, dẫn tới giảm hồi phục co cơ, gây ra tình trạng mỏi cơ.

Do đó, trẻ thiếu sắt, thiếu máu sẽ mệt mỏi, yếu ớt, chậm phát triển vận động.

Suy giảm chức năng nhận thức

Với vai trò vận chuyển ôxy lên não và các tổ chức thần kinh khác của hemoglobin, thiếu sắt sẽ ảnh hưởng gián tiếp đến não bộ do thiếu hemoglobin.

Sắt cũng tác động trực tiếp lên hệ thần kinh qua cơ chế tham gia cấu tạo neuron thần kinh mới, cũng như tham gia vào quá trình dẫn truyền các xynap thần kinh.

Những trẻ thiếu sắt sẽ có nguy cơ chậm phát triển tinh thần, làm suy giảm khả năng học tập khi lớn lên.

Ảnh hưởng nghiêm trọng đến trạng thái tâm lý, tinh thần

Sắt tham gia tổng hợp chất dẫn truyền thần kinh (chất vận mạch) như Dopamin, Nor-epinerphrine, Serotonin, tạo sự hưng phấn của hệ thần kinh; đảm bảo sự cân bằng trạng thái thần kinh nhờ ổn định giữa 2 hệ giao cảm và phó giao cảm. Do đó, khi cơ thể thiếu sắt sẽ có biểu hiện bất an, mệt mỏi, dễ cáu gắt.

Suy giảm hệ miễn dịch

Sắt tham gia cấu tạo các enzym chứa sắt. Một số yếu tố miễn dịch như các globulin, bổ thể hay tế bào miễn dịch như đại thực bào, interleukin muốn hoạt động tốt phải có sự tham gia của sắt (đặc biệt IgE). Vì thế, khi cơ thể thiếu sắt sẽ dễ ốm bệnh.

TS. Peter Geisser, nguyên Chủ tịch Hội đồng Khoa học CLB sắt châu Âu, cho biết tại Hội nghị: “Thiếu sắt làm tăng nguy cơ đái tháo đường thai kỳ bởi sắt tham gia vào cấu tạo các enzym chuyển hóa đường”.

Còn theo PGS.TS Nguyễn Minh Tuấn, thiếu sắt góp phần gây ra tình trạng dễ rối loạn tiêu hóa, dễ mắc bệnh hô hấp ở trẻ.

Tuy nhiên, PGS.TS Minh Tuấn cũng khuyên không nên bổ sung sắt ngay khi trẻ đang bị bệnh nhiễm trùng cấp tính bởi bổ sung sắt lúc này sẽ gần như không thể hấp thu.

Với những trẻ hay bị mắc các bệnh nhiễm trùng, sẽ bắt buộc phải bổ sung sắt sau khi đã qua giai đoạn cấp tính. Bởi theo BS Tuấn, yếu tố viêm gây cản trở hấp thu sắt, tạo ra vòng luẩn quẩn thiếu sắt – dễ mắc bệnh nhiễm trùng.

Mất khả năng điều hòa thân nhiệt

Khi thiếu sắt, thân nhiệt dễ bị hạ do tưới máu kém (thiếu máu) kết hợp với suy giảm chuyển hóa, trao đổi chất trong tế bào do quá trình oxy hóa trong tế bào cần có sắt tham gia (quá trình tạo ATP trong chu trình Kreb cần có 1 loạt enzym có sắt tham gia).

Tăng nguy cơ ngộ độc

Đặc biệt, theo PGS.TS Minh Tuấn, thiếu sắt sẽ tăng hấp thu chì trong đường ruột, dẫn tới nguy cơ dễ ngộ độc chì ở người thiếu sắt cao hơn hẳn những người không thiếu sắt.

Và khi cơ thể bị ngộ độc chì, hệ tạo máu và thần kinh bị tổn thương sẽ rất khó hồi phục

Về nguyên nhân thiếu sắt ở trẻ, theo PGS.TS Minh Tuấn, đây là do trẻ bị thiếu sắt ngay từ trong bụng mẹ, sữa mẹ không đủ sắt và chế độ ăn uống.


PGS.TS Vũ Bá Quyết, Giám đốc bệnh viện Phụ sản Trung ương phát biểu tại Hội nghị

PGS.TS Vũ Bá Quyết, Giám đốc bệnh viện Phụ sản Trung ương phát biểu tại Hội nghị

Cùng quan điểm này, PGS.TS Vũ Bá Quyết, Giám đốc bệnh viện Phụ sản Trung ương, cho biết, 75% thiếu máu ở phụ nữ có thai là do thiếu sắt. Và với tỉ lệ gần 37% phụ nữ mang thai thiếu máu, trẻ sinh ra từ những người mẹ này cũng sẽ dễ bị thiếu máu, nhẹ cân, non tháng, tăng khả năng bị mắc các bệnh sơ sinh.

Khi mẹ thiếu sắt sẽ gây thiếu máu, ảnh hưởng đến sự phát triển của thai nhi; còn khi trẻ sinh ra bị thiếu sắt là do sữa mẹ không đủ sắt và sau này thiếu sắt là chế độ ăn.

Do đó, về việc cung cấp sắt cho cơ thể, khi các bà mẹ mang thai đi khám, các bác sĩ sản khoa luôn khuyến cáo sản phụ uống bổ sung sắt trong giai đoạn mang thai và sau sinh. Tuy nhiên, PGS.TS Vũ Bá Quyết cũng khuyến nghị không cần thiết phải uống bổ sung sắt trong 3 tháng đầu thai kỳ, mà chỉ cần uống từ 3 tháng giữa thai kỳ trở đi, đặc biệt là 3 tháng cuối thai kỳ và sau khi trẻ chào đời do nhu cầu sắt của thai nhi và trẻ sơ sinh cao gấp nhiều lần so với người lớn.

Việc bổ sung sắt cho trẻ nên ưu tiên chế độ ăn các thực phẩm giàu chất sắt từ động vật (thịt bò, thịt lợn…), ăn 2 - 3 bữa hải sản/tuần sẽ cung cấp đủ sắt - kẽm cho cơ thể.

Riêng các trường hợp phải bổ sung sắt (người suy thận, trẻ nhỏ bị thiếu sắt do thiếu sắt, phụ nữ mang thai và cho con bú...) cần tuân thủ chỉ định của bác sĩ. Bác sĩ Vũ Bá Quyết cho biết, trước đây, nhiều thai phụ đã bỏ sắt bổ sung dù được bác sĩ chỉ định bởi các tác dụng phụ như buồn nôn, tiêu chảy, táo bón....

Còn để biết chính xác cơ thể có thiếu máu do thiếu sắt thì cần làm xét nghiệm đo lượng hemoglobin và đặc biệt là lượng ferritin trong máu, trong đó nếu lượng ferritin dưới 50 ug/L là thiếu sắt.

Trần Phương

Mail: tranthuphuong@dantri.com.vn

MỚI NHẤT
5 quyết định sẽ làm bạn thấy hạnh phúc ngay lập tức
5 quyết định sẽ làm bạn thấy hạnh phúc ngay lập tức

(Dân trí) - Chúng ta có xu hướng tự đặt ra những mục tiêu hạnh phúc cho chính mình trong bối cảnh tương lai: Khi một sự kiện nào đó diễn ra, chúng ta sẽ hạnh phúc. Nhưng thực ra, hạnh phúc nên được đưa vào danh sách những việc cần làm ngay.

Chủ nhật, 06/11/2016 - 08:30

Thầy lang phán chó lành, bệnh nhân chết tức tưởi vì lên cơn dại
Thầy lang phán chó lành, bệnh nhân chết tức tưởi vì lên cơn dại

(Dân trí) - Sau khi bị chó thả rông cắn khi đang đi đường, anh Đ.V.T. (39 tuổi, Ninh Bình) đã không tiêm phòng vì khi đi khám, thầy lang nói con chó cắn anh không bị dại.

Chủ nhật, 06/11/2016 - 07:56

Siêu âm tuần thai nào để phát hiện dị tật đầu nhỏ do vi rút Zika?
Siêu âm tuần thai nào để phát hiện dị tật đầu nhỏ do vi rút Zika?

(Dân trí) - Trước lo ngại của nhiều thai phụ về khả năng phát hiện dị tật đầu nhỏ do vi rút Zika, TS Trần Danh Cường, Phó Giám đốc BV Phụ Sản Trung ương khẳng định, việc chẩn đoán trước sinh hoàn toàn phát hiện được dị tật đầu nhỏ (nếu có) của thai nhi.

Chủ nhật, 06/11/2016 - 04:28

Niêm phong, xét nghiệm rau cải của nhà hàng Bia Hải Xồm
Niêm phong, xét nghiệm rau cải của nhà hàng Bia Hải Xồm

(Dân trí) - Ngày 5/11, các đoàn kiểm tra liên ngành an toàn vệ sinh thực phẩm (ATVSTP) của TP Hà Nội đã ra quân, đưa 3 xe kiểm nghiệm nhanh thực phẩm vào hoạt động. Kiểm tra tại nhà hàng Bia Hải Xồm (83 Hào Nam), đoàn kiểm tra đã quyết định niêm phong toàn bộ số rau cải của nhà hàng này.

Thứ bảy, 05/11/2016 - 08:58

Xuất hiện chùm ca bệnh quai bị trong trường học
Xuất hiện chùm ca bệnh quai bị trong trường học

(Dân trí) - Hơn 1 tuần kể từ ngày xuất hiện 3 ca bệnh đầu tiên, đến nay đã có thêm 10 trẻ khác mắc bệnh quai bị. Ổ bệnh nói trên đã tấn công vào trường tiểu học Phan Đình Phùng, quận 3.

Thứ bảy, 05/11/2016 - 03:05

Bệnh do vi rút Zika nguy cơ bùng phát thành dịch lớn
Bệnh do vi rút Zika nguy cơ bùng phát thành dịch lớn

(Dân trí) - Ít nhất 36 trường hợp nhiễm vi rút Zika đã được xác định trên cả nước, số bệnh nhân thực tế có thể còn cao hơn nhiều. Zika đã trở thành bệnh lưu hành, nguy cơ bùng phát thành dịch lớn.

Thứ bảy, 05/11/2016 - 02:33

Bệnh sốt xuất huyết phức tạp, thêm một ca tử vong
Bệnh sốt xuất huyết phức tạp, thêm một ca tử vong

(Dân trí) - Theo UBND tỉnh Cà Mau, bệnh sốt xuất huyết trên địa bàn tỉnh vẫn đang diễn biến phức tạp, trong tháng 10/2016 đã có thêm một ca tử vong vì bệnh này.

Thứ bảy, 05/11/2016 - 01:17

5 bước xông hơi để da mặt luôn sạch và trắng sáng
5 bước xông hơi để da mặt luôn sạch và trắng sáng

(Dân trí) - Chăm sóc da mặt bằng xông hơi nước là cách rất tốt để làm sạch sâu lỗ chân lông và giúp tăng cường máu lưu thông tới mặt, mang lại làn da trắng sáng.

Thứ bảy, 05/11/2016 - 11:20

Chóng mặt, biểu hiện của bệnh gì?
Chóng mặt, biểu hiện của bệnh gì?

Gần đây tôi có biểu hiện đang đứng bỗng dưng bị chóng mặt, khi đi lại phải nhìn thẳng, nếu quay ngang cũng chóng mặt. Tôi bị bệnh tăng huyết áp và vẫn uống thuốc đều... Xin hỏi bác sĩ đó có phải là biểu hiện của tai biến không? Cách điều trị thế nào? Nguyễn Thành Nam(Hà Nội)

Thứ bảy, 05/11/2016 - 09:23

Inforgraphic: “Bác sĩ” Google tin cậy đến đâu?
Inforgraphic: “Bác sĩ” Google tin cậy đến đâu?

(Dân trí) - Hãy bình tĩnh bởi khi bạn bị đau đầu không có nghĩa là bạn bị u não. Vậy nên đừng chỉ hỏi bác sĩ Google rồi ôm mối lo nhé!

Thứ bảy, 05/11/2016 - 07:05

Cháu bé mắc chứng 'đầu nhỏ' ở Đắk Lắk không còn nhiễm virus Zika
Cháu bé mắc chứng 'đầu nhỏ' ở Đắk Lắk không còn nhiễm virus Zika

Chiều 4/11, Sở Y tế tỉnh Đắk Lắk tổ chức họp báo công bố kết quả chính thức trường hợp mắc chứng đầu nhỏ nghi do vi rút Zika và thông tin về tình hình bệnh do vi rút Zika trên địa bàn tỉnh.

Thứ bảy, 05/11/2016 - 05:30

Xác định thêm 7 tác nhân ung thư ở người
Xác định thêm 7 tác nhân ung thư ở người

(Dân trí) - Bộ Y tế Mỹ cho biết đã bổ sung thêm 7 tác nhân mới, bao gồm HIV và một dung môi công nghiệp, vào danh sách các tác nhân gây ung thư.

Thứ bảy, 05/11/2016 - 04:25

ĐÁNG QUAN TÂM
Bộ trưởng Y tế: Chú ý hướng du lịch khám chữa bệnh tại bệnh viện Trung ương Huế
Bộ trưởng Y tế: Chú ý hướng du lịch khám chữa bệnh tại bệnh viện Trung ương Huế

(Dân trí) - Nhân chuyến thăm, kiểm tra tại Bệnh viện Trung ương Huế (TP Huế) ngày 4/11, Bộ trưởng Bộ Y tế - Nguyễn Thị Kim Tiến đã nêu lên một số hạn chế và hướng giải quyết đối với bệnh viện lớn nhất miền Trung này, trong đó có hướng phát triển du lịch khám chữa bệnh để tăng nguồn thu.

Thứ sáu, 04/11/2016 - 05:06

Giải cứu tình trạng ứ máu kinh suốt 5 tháng cho bé gái bước vào dậy thì
Giải cứu tình trạng ứ máu kinh suốt 5 tháng cho bé gái bước vào dậy thì

(Dân trí) - 5 tháng trở lại đây, cô bé 12 tuổi P.T. Oanh (Hữu Lũng, Lạng Sơn) bị đau bụng liên tục. Khi đến BV Phụ sản Trung ương khám, các bác sĩ phát hiện em bé bị dị dạng, thiếu 1/3 dưới âm đạo nên máu kinh không có đường thoát ra ngoài, gây ứ đọng.

Thứ sáu, 04/11/2016 - 04:47

Tại sao nên dậy ngay khi báo thức?
Tại sao nên dậy ngay khi báo thức?

(Dân trí) - Dù bạn đã ngủ bao nhiêu thì vẫn có vẻ không bao giờ là đủ. Logic mà nói thì ngủ thêm dăm mười phút sẽ làm bạn có thêm sức lực. Nhưng liệu điều đó có đúng không?

Thứ sáu, 04/11/2016 - 03:32

Trẻ ăn nhiều khi xem quảng cáo là do gen?
Trẻ ăn nhiều khi xem quảng cáo là do gen?

(Dân trí) - Trẻ em tiếp xúc với quảng cáo thực phẩm dễ bị ăn quá nhiều, đặc biệt là nếu trẻ có mang một phiên bản đặc biệt của gen liên quan đến béo phì.

Thứ sáu, 04/11/2016 - 02:39

Đã phát triển thành công thuốc có thể chữa khỏi HIV và AIDS?
Đã phát triển thành công thuốc có thể chữa khỏi HIV và AIDS?

(Dân trí) - Các nhà khoa học đã phát triển một loại thuốc mà họ hy vọng có thể chữa khỏi HIV và AIDS. Phát hiện này mang đến hi vọng cho những bệnh nhân của căn bệnh đã giết chết hơn một triệu người trên toàn thế giới trong năm 2015.

Thứ sáu, 04/11/2016 - 02:19

Bị cả đoạn gỗ 7cm cắm ngập vai suốt 2 tháng mà không biết
Bị cả đoạn gỗ 7cm cắm ngập vai suốt 2 tháng mà không biết

Sáng 4 -11, sức khỏe bệnh nhân bị đoạn gỗ dài 7 cm cắm sâu trong vai từ hai tháng trước gây nhiễm trùng nặng, đã hồi phục sau ca phẫu thuật ở Bệnh viện đa khoa Đồng Nai.

Thứ sáu, 04/11/2016 - 01:50

Thu hồi 3 loại thuốc không đạt tiêu chuẩn chất lượng
Thu hồi 3 loại thuốc không đạt tiêu chuẩn chất lượng

(Dân trí) - 3 loại thuốc từ đông dược, kháng sinh sản xuất trong nước đến kháng sinh nhập khẩu vừa bị Cục Quản lý dược ra quyết định đình chỉ lưu hành và thu hồi.

Thứ sáu, 04/11/2016 - 01:14

Lợi, hại của phụ gia thực phẩm
Lợi, hại của phụ gia thực phẩm

Phụ gia thực phẩm là các chất được bổ sung vào thực phẩm để bảo quản hay cải thiện hương vị, tạo vẻ đẹp bề ngoài cho thực phẩm

Thứ sáu, 04/11/2016 - 11:09

Cứu sống bệnh nhân trẻ bất ngờ lên cơn đau nhồi máu cơ tim
Cứu sống bệnh nhân trẻ bất ngờ lên cơn đau nhồi máu cơ tim

(Dân trí) - Anh Nguyễn Ngọc Lâm (38 tuổi, Bắc Từ Liêm, Hà Nội) đột nhiên lên cơn đau dữ dội vùng ngực trái, được sơ cứu tại bệnh viện tuyến dưới và chuyển thẳng lên Trung tâm Tim mạch, bệnh viện E ngày 3/11.

Thứ sáu, 04/11/2016 - 09:23

7 điều cần biết về đường huyết thấp
7 điều cần biết về đường huyết thấp

(Dân trí) - Vì chúng ta đều biết đồ ngọt không tốt cho sức khỏe, nên đường huyết thấp nghe chừng không có vẻ gì là xấu. Nhưng hạ đường huyết là một vấn đề nghiêm trọng và có thể gây nguy hiểm, thường liên quan với bệnh tiểu đường vì insulin và thuốc khác điều trị tiểu đường có thể làm giảm lượng đường trong máu.

Thứ sáu, 04/11/2016 - 09:00

Cảnh báo hiểm họa viêm phổi do bia rượu
Cảnh báo hiểm họa viêm phổi do bia rượu

(Dân trí) - Với những người nghiện bia rượu lâu năm, lại thêm thói quen uống “chay” mà không ăn uống, hoặc ăn rất ít lâu dần đến suy kiệt và sức đề kháng suy giảm, nguy cơ mắc viêm phổi do loại vi khuẩn nguy hiểm Friedlander càng cao.

Thứ sáu, 04/11/2016 - 08:18

Ra đường là hít thở nhiều loại khí độc
Ra đường là hít thở nhiều loại khí độc

Thời gian gần đây có một số thông tin về vấn đề ô nhiễm không khí đang ngày càng nghiêm trọng ở các thành phố lớn khiến người dân rất lo lắng. Vậy theo quan điểm của các chuyên gia y tế đầu ngành, vấn đề này đang thực sự diễn ra như thế nào?

Thứ sáu, 04/11/2016 - 07:06