Những nút thắt cần tháo gỡ để khơi thông “mỏ vàng” du lịch y tế

Tại tọa đàm Khơi thông "mỏ vàng" du lịch y tế, do Báo Dân trí tổ chức ngày 30/9, các khách mời đều nhận định, Việt Nam - đặc biệt là TPHCM - có nhiều điều kiện và tiềm năng để phát triển du lịch y tế. Song, tiềm năng này chưa được khai thác tương xứng.

Nhiều lợi thế, nhưng còn nhiều việc phải làm

TS, điều dưỡng Huỳnh Thị Phượng, nguyên Điều dưỡng trưởng Sở Y tế TPHCM chia sẻ, theo thống kê của Bộ Y tế, ước tính mỗi năm có trên 300.000 khách nước ngoài đến Việt Nam du lịch kết hợp sử dụng dịch vụ y tế, với tổng mức chi tiêu (bao gồm khám chữa bệnh, lưu trú, đi lại, dịch vụ đi kèm) dao động 1-2 tỷ USD.

Trong đó, TPHCM là trung tâm y tế lớn nhất cả nước nên nắm giữ tỷ trọng đóng góp cao nhất. Bên cạnh nhu cầu thị trường dồi dào, thành phố còn sở hữu nền tảng hạ tầng y tế hùng hậu, với nhiều bệnh viện công lập và tư nhân chất lượng cao. Cùng với, đó TPHCM có mạng lưới hơn 11.000 phòng khám đa khoa và chuyên khoa rộng khắp.

Về sản phẩm thế mạnh, bà Phượng cho rằng không chỉ nha khoa và thẩm mỹ, nhiều lĩnh vực chuyên sâu - như tim mạch y học cổ truyền kết hợp y học hiện đại - cũng có tiềm năng trở thành sản phẩm du lịch y tế hút khách ở TPHCM và Việt Nam nói chung.

Đặc biệt, bà Phượng đánh giá nhóm dịch vụ hỗ trợ sinh sản có nhiều lợi thế, khi chất lượng chuyên môn của Việt Nam phát triển nhanh, trong khi chi phí khá cạnh tranh so với một số thị trường trong khu vực. Các dịch vụ phục hồi chức năng, chăm sóc người cao tuổi cũng phù hợp với mô hình kết hợp điều trị và nghỉ dưỡng dài ngày.

Tuy nhiên, bà Vương Đình Nguyên Hằng, Phó trưởng phòng Quản lý cơ sở lưu trú, Sở Du lịch TPHCM, cho rằng vẫn còn điểm nghẽn trong phát triển du lịch y tế hiện nay. Đó là sản phẩm và dịch vụ còn rời rạc, chưa tạo thành một hành trình hoàn chỉnh.

TPHCM đã xây dựng cẩm nang du lịch y tế, các video giới thiệu sản phẩm, đồng thời tổ chức những chương trình kết nối giữa ngành du lịch và cơ sở y tế. Thành phố cũng đã phối hợp với doanh nghiệp xây dựng hơn 30 chương trình du lịch y tế. Dù vậy, nguồn nhân lực vừa có chuyên môn vừa đáp ứng ngoại ngữ còn hạn chế; công tác truyền thông, quảng bá và một số vấn đề liên quan bảo hiểm vẫn cần tiếp tục tháo gỡ.

Theo bà Hằng, khách du lịch y tế không thể được phục vụ giống khách du lịch thông thường. Người đến khám chữa bệnh cần một lịch trình phù hợp với quá trình điều trị, nghỉ dưỡng, phục hồi sức khỏe; người thân đi cùng cũng cần có sản phẩm riêng. Do đó, mục tiêu phát triển du lịch y tế không chỉ là bán sản phẩm hay dịch vụ, mà là tạo ra những hành trình trải nghiệm trọn vẹn.

Cạnh tranh bằng nền tảng chất lượng, không phải "giá rẻ"

Ở góc độ cơ sở y tế, TS.BS Võ Tiến Huy (Richard Huy), Giám đốc chuyên môn Bệnh viện Thẩm mỹ Kangnam nhận định, Việt Nam có lợi thế lớn để phát triển du lịch y tế, đặc biệt là lĩnh vực thẩm mỹ.

TS.BS Võ Tiến Huy phân tích, lợi thế đầu tiên là chi phí cạnh tranh. Nhưng giá không thể là yếu tố quyết định lâu dài. Muốn thu hút khách quốc tế, các cơ sở y tế phải nâng cao chất lượng chuyên môn, hoàn thiện quy trình vận hành và dịch vụ hậu mãi.

Thực tế hoạt động Bệnh viện Thẩm mỹ Kangnam cho thấy, lượng kiều bào trở về Việt Nam làm thẩm mỹ và nha khoa khá đáng kể. Ngoài yếu tố chi phí, khách hàng còn quan tâm đến tay nghề bác sĩ, sự phù hợp với đặc điểm người Việt và mức độ an toàn.

Với khách hàng là người nước ngoài, quy trình chăm sóc phải bắt đầu từ trước khi họ về Việt Nam. Cơ sở y tế cần tư vấn từ xa, hướng dẫn chuẩn bị xét nghiệm, thăm khám kỹ, lựa chọn dịch vụ phù hợp và xây dựng quy trình theo dõi sau điều trị.

TS.BS Võ Tiến Huy cùng các khách mời chia sẻ về những lợi thế phát triển du lịch y tế tại Việt Nam (Ảnh: Nam Anh).

Đồng quan điểm trên, TS, điều dưỡng Huỳnh Thị Phượng cho rằng Việt Nam không nên phát triển du lịch y tế theo hướng "giá rẻ". Để thu hút phân khúc khách hàng cao cấp, cơ sở y tế phải nâng cấp hạ tầng, không gian điều trị và dịch vụ, minh bạch về chất lượng chuyên môn, an toàn và chi phí, cũng như phát triển đội ngũ chăm sóc viên chuyên nghiệp.

Bà Phượng cũng nhấn mạnh, an toàn, chất lượng điều trị và kiểm soát nhiễm khuẩn là những yếu tố quyết định niềm tin của khách quốc tế. Các cơ sở muốn tham gia du lịch y tế cần đáp ứng đầy đủ tiêu chí chất lượng trong nước và hướng tới các chứng nhận quốc tế uy tín như JCI, ISO.

Nên có "liên minh du lịch y tế" để tạo hệ sinh thái hoàn chỉnh

Một trong những vấn đề rất được chú ý tại tọa đàm là chính sách visa đối với khách du lịch y tế. Bà Vương Đình Nguyên Hằng phân tích, chính sách visa hiện đã có nhiều cải tiến, cho phép khách quốc tế lưu trú tới 90 ngày. Tuy nhiên, khách du lịch y tế có đặc thù khác khách du lịch thông thường.

Đại diện Sở Du lịch TPHCM cho rằng, chưa nhất thiết phải xây dựng một loại visa riêng cho du lịch y tế. Thay vào đó, cần phối hợp giữa ngành du lịch, y tế, xuất nhập cảnh và ngoại giao để tạo quy trình thông suốt từ xin visa, nhập cảnh, khám chữa bệnh đến nghỉ dưỡng.

Còn TS, điều dưỡng Huỳnh Thị Phượng đánh giá, nhóm khách điều trị dài ngày, người cao tuổi và kiều bào có nhu cầu nghỉ dưỡng, phục hồi sức khỏe cần được tạo điều kiện thuận lợi hơn về thời gian lưu trú. Việc phải thực hiện thủ tục xuất nhập cảnh khi nhu cầu điều trị kéo dài có thể gây bất tiện, đặc biệt với người cao tuổi.

Một đề xuất đáng chú ý khác của giới chuyên môn là thành lập “Liên minh du lịch y tế”, kết nối bệnh viện, phòng khám với hãng hàng không, khách sạn, doanh nghiệp lữ hành và các dịch vụ hỗ trợ.

Bà Hằng nhận định, du lịch là ngành có tính liên kết. Một bệnh viện có dịch vụ tốt nhưng thiếu vận chuyển, lưu trú, lữ hành và dịch vụ hỗ trợ thì chưa thể tạo thành sản phẩm hoàn chỉnh. Chỉ khi các mắt xích từ y tế, lưu trú, lữ hành, vận chuyển đến dịch vụ hỗ trợ được kết nối thành một hệ sinh thái, TPHCM mới có thể tạo ra những hành trình đủ sức thuyết phục du khách đến chăm sóc sức khỏe và trải nghiệm.

Nhiều ý kiến thiết thực được đưa ra để "mỏ vàng" du lịch y tế của Việt Nam khai thác được hết tiềm năng (Ảnh: Nam Anh).

TS.BS Võ Tiến Huy cũng nhận định, việc liên kết các bên để xây dựng hệ sinh thái du lịch y tế là yêu cầu cần thiết. Người bệnh có thể tận dụng thời gian nghỉ hậu phẫu hoặc chờ điều trị để nghỉ dưỡng, tham quan phù hợp. Sự phối hợp giữa bệnh viện, doanh nghiệp lữ hành và cơ sở lưu trú sẽ giúp khách hàng có trải nghiệm trọn vẹn hơn.

Ngoài ra, cần chuẩn hóa tiêu chí đối với người hành nghề phục vụ khách quốc tế, không chỉ dựa vào bằng cấp mà cần đánh giá năng lực chuyên môn và khả năng cập nhật kiến thức. Khi chất lượng y tế, nhân lực và hệ sinh thái dịch vụ cùng được chuẩn hóa, "mỏ vàng" du lịch y tế mới có thể khai thác được hết tiềm năng, theo hướng chất lượng cao và bền vững.