Những người bệnh vượt 100kg vật lộn với béo phì

"Tình trạng béo phì tại Việt Nam tăng phi mã. Cách đây 20 năm, mô hình bệnh tật chủ yếu là bệnh suy dinh dưỡng, các bệnh nhiễm trùng. Gần đây, mô hình bệnh tật chuyển sang các bệnh chuyển hóa như béo phì, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu...

Vì vậy, cần bỏ ngay quan điểm "béo khỏe béo đẹp", mà cần điều trị béo phì một cách nghiêm túc", GS.TS Trần Bình Giang cho biết tại Đại hội thành lập Chi hội Phẫu thuật chuyển hóa và béo phì Việt Nam nhiệm kỳ 2026-2031; hội thảo khoa học Phẫu thuật béo phì trong chiến lược điều trị đa mô thức, diễn ra ngày 7/8 tại Hà Nội.

Theo GS Giang, tình trạng thừa cân, béo phì là một trong những vấn nạn sức khỏe đang gia tăng nhanh tại Việt Nam.

Không chỉ gây đe dọa sức khỏe bởi tình trạng tích tụ mỡ quá lớn gây rối loạn chuyển hóa, đái tháo đường, gan nhiễm mỡ... béo phì còn gây tốn kém rất lớn cho xã hội.

"Nguy cơ tử vong của người béo phì gấp 3 lần người không béo phì. Vì thế, việc điều trị béo phì cần được quan tâm để kiểm soát sức khỏe người bệnh", GS Giang nói.

TS.BS Bùi Thanh Phúc, Phó trưởng khoa Phẫu thuật Cấp cứu Tiêu hóa, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức cho biết, đã điều trị những ca béo phì vượt 100kg, người bệnh vật lộn đủ các phương pháp điều trị nhưng không hiệu quả.

Như trường hợp nữ du học sinh 17 tuổi béo phì nghiêm trọng, phải bảo lưu một năm học để về Việt Nam chữa bệnh.

Khi về Việt Nam, em được can thiệp dinh dưỡng, vận động, thuốc điều trị béo phì, nhưng cân nặng giảm không đáng kể. Bệnh nhân thường xuyên hụt hơi, đi lại khó khăn. Khi đến Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức khám, em nặng 120kg, cao 1,65m, chỉ số BMI vượt 44.

Sau ca phẫu thuật tạo hình dạ dày ống đứng được 2 năm, bệnh nhân giảm còn 80kg và hiện bệnh nhân vẫn duy trì được ở ngưỡng cân này.

Một nam bệnh nhân khác ở TPHCM nặng đến 180kg, sau 5 năm được phẫu thuật, bệnh nhân vẫn duy trì ở mức 80-85kg.

"Kết quả theo dõi bệnh nhân sau điều trị tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức cho thấy, sau 1-2 năm, bệnh nhân từ mức béo phì trở về mức thừa cân, cân nặng bình thường đạt trên 80%; số cân nặng giảm 30-70kg thậm chí vượt hơn. Các bệnh lý đi kèm như tiểu đường, tăng huyết áp, mỡ máu trên 80% là giảm", TS Phúc cho biết.

Theo GS Giang, điều trị béo phì cần áp dụng đa mô thức. Nguyên tắc đầu tiên khi điều trị béo phì là điều chỉnh dinh dưỡng, tăng cường vận động để năng lượng đầu vào ít hơn năng lượng tiêu hao.

Với những bệnh nhân đã thử nhiều phương pháp giảm cân, bao gồm điều trị nội khoa, nhưng cân nặng vẫn vượt ngưỡng cảnh báo, đe dọa sức khỏe, bác sĩ có thể chỉ định phẫu thuật nội soi tạo hình dạ dày ống đứng.

"Đây là phương pháp chỉ được phép chỉ định cho những bệnh nhân được chẩn đoán xác định béo phì theo tiêu chuẩn, tuyệt đối không được áp dụng bừa bãi cho những người thừa cân", GS Giang khẳng định.

TS.BS Nguyễn Quang Bẩy, Trưởng khoa Nội tiết - Đái tháo đường, Bệnh viện Bạch Mai cho biết, điều trị béo phì thường kết hợp nhiều biện pháp, từ can thiệp thay đổi lối sống, dinh dưỡng, thể dục, hỗ trợ tâm lý, thuốc điều trị béo phì và sau cùng là phẫu thuật.

Điều trị béo phì cũng được cá thể hóa, dựa vào đặc điểm của từng người bệnh. Trong đó, mục tiêu là giảm cung cấp năng lượng đưa vào và tăng tiêu thụ năng lượng. 

Người trưởng thành được khuyến khích thực hiện 150-300 phút hoạt động thể lực cường độ vừa mỗi tuần (tương đương khoảng 30-60 phút/ngày) hoặc 75-150 phút hoạt động cường độ mạnh, hoặc kết hợp cả hai hình thức.

GS Giang lưu ý, việc giảm cân phải khoa học, theo khuyến cáo của thầy thuốc, tuyệt đối không điều chỉnh chế độ ăn một cách cực đoan như nhịn ăn, không ăn tinh bột. Chế độ ăn vẫn cần đầy đủ các nhóm chất, nhưng giảm số lượng và tăng cường rau xanh, trái cây.

Việc nhịn ăn cực đoan, cắt bỏ hoàn toàn tinh bột hoặc áp dụng các chế độ ăn thiếu cân bằng có thể gây rối loạn điện giải, hôn mê, thậm chí đe dọa tính mạng.