Điều trị đa mô thức: Xu hướng mới trong kiểm soát bệnh béo phì

Béo phì là bệnh lý của nhiều cơ quan, không chỉ về cân nặng

Tại hội thảo "Đa mô thức trong kiểm soát cân nặng" do BVĐK Hồng Ngọc tổ chức ngày 1/8, nhiều chuyên gia Việt Nam và Đài Loan (Trung Quốc) cho biết người bệnh béo phì hiếm khi chỉ gặp một vấn đề duy nhất. Nhiều trường hợp vừa tăng cân kéo dài, vừa rối loạn đường huyết, đái tháo đường type 2, bệnh tim mạch, tăng huyết áp, gan nhiễm mỡ,... đồng thời giảm khả năng vận động và chịu áp lực tâm lý.

Chính sự chồng lấp của các rối loạn này khiến việc điều trị từng vấn đề riêng lẻ thường khó mang lại hiệu quả bền vững.

Từ thực tế đó, các chuyên gia cho rằng béo phì cần được nhìn nhận như một bệnh lý đa cơ quan. Theo PGS.TS.BS Đỗ Trung Quân, Chủ tịch Hội Nội tiết - Đái tháo đường Hà Nội, béo phì là bệnh lý phức tạp chịu ảnh hưởng đồng thời của di truyền, nội tiết, chuyển hóa, môi trường, lối sống và tâm lý, chứ không đơn thuần là hệ quả của việc ăn nhiều hay ít vận động.

Nhìn từ góc độ gánh nặng bệnh tật, GS.BS. Weu Wang, Phó giám đốc Bệnh viện Đại học Y khoa Đài Bắc cho biết, chỉ số BMI cao liên quan tới khoảng 55% số ca tử vong sớm do đái tháo đường type 2, đồng thời góp phần gây khoảng 1,6 triệu ca tử vong sớm mỗi năm trên toàn cầu.

Khi béo phì được xác định là một bệnh mạn tính, mục tiêu điều trị cũng không còn dừng ở việc giảm cân đơn thuần mà hướng tới kiểm soát các bệnh lý đồng mắc, hạn chế biến chứng và cải thiện sức khỏe lâu dài. Đây cũng là tiền đề cho sự ra đời của mô hình điều trị đa mô thức trong quản lý béo phì hiện nay.

Điều trị đa mô thức - xu hướng mới trong kiểm soát bệnh béo phì

Tiếp nối quan điểm xem béo phì là bệnh lý mạn tính phức tạp, nhiều chuyên gia tại hội thảo cho rằng cách tiếp cận điều trị cũng cần thay đổi tương ứng. Thay vì điều trị riêng lẻ, người bệnh cần được đánh giá toàn diện và phối hợp liên tục trong cùng một lộ trình chăm sóc theo mô hình đa mô thức, phối hợp đa chuyên khoa.

Đồng quan điểm, PGS.TS.BS Nguyễn Xuân Hùng, Trưởng Khối Ngoại, BVĐK Hồng Ngọc, nhấn mạnh: "Không một chuyên khoa hay một phương pháp đơn lẻ nào có thể giải quyết trọn vẹn bệnh lý này. Điều trị nội khoa, dinh dưỡng, tâm lý, vận động và phẫu thuật chuyển hóa không phải là những lựa chọn thay thế, mà là những thành tố bổ trợ lẫn nhau trong một chiến lược điều trị thống nhất".

Theo các chuyên gia, trong mô hình này, bác sĩ nội tiết sẽ đánh giá tình trạng chuyển hóa, chỉ định điều trị nội khoa khi cần thiết; chuyên gia dinh dưỡng xây dựng chế độ ăn phù hợp; chuyên gia tâm lý hỗ trợ thay đổi hành vi; chuyên gia vật lý trị liệu - phục hồi chức năng hướng dẫn chương trình vận động; trong khi bác sĩ ngoại khoa đánh giá chỉ định phẫu thuật chuyển hóa đối với từng trường hợp cụ thể.

Cùng với thay đổi trong cách tiếp cận điều trị, khái niệm "phẫu thuật giảm cân" cũng đang dần được thay thế bằng "phẫu thuật chuyển hóa".

Theo GS.BS Weu Wang và các chuyên gia chia sẻ trong hội thảo, các kỹ thuật như cắt dạ dày hình ống và nối tắt dạ dày Roux-en-Y không chỉ giúp hạn chế lượng thức ăn đưa vào cơ thể mà còn tác động đến hệ hormone đường tiêu hóa, cải thiện cảm giác đói, no, tăng độ nhạy insulin và điều hòa chuyển hóa. Vì vậy, mục tiêu của phẫu thuật không chỉ là giảm cân mà còn hỗ trợ kiểm soát các bệnh lý liên quan.

TS.BS Nguyễn Thanh Tâm, Trưởng khoa Ngoại Tổng hợp, BVĐK Hồng Ngọc, cho biết: "Hiệu quả của phẫu thuật không chỉ được đánh giá bằng số cân giảm mà còn ở khả năng duy trì kết quả lâu dài, cải thiện các bệnh lý chuyển hóa và nâng cao chất lượng sống. Vì vậy, người bệnh cần được theo dõi và đồng hành lâu dài sau can thiệp".

Hiện mô hình điều trị béo phì đa mô thức đã được triển khai tại BVĐK Hồng Ngọc với sự phối hợp của các chuyên khoa nội tiết, dinh dưỡng, tâm lý, phục hồi chức năng và ngoại khoa. Người bệnh được đánh giá toàn diện trước điều trị, hội chẩn đa chuyên khoa để xây dựng phác đồ cá thể hóa, đồng thời tiếp tục được theo dõi sau can thiệp nhằm duy trì hiệu quả lâu dài.

Hiệu quả của mô hình này được ghi nhận qua nhiều trường hợp thực tế. Bệnh nhân H.A. (26 tuổi) giảm gần 10kg sau một tháng, đồng thời cải thiện tình trạng mất ngủ, rối loạn kinh nguyệt, tâm lý được thoải mái, tự tin hơn. Bệnh nhân N.T.H. (46 tuổi) giảm hơn 12kg sau một tháng; khả năng vận động tốt hơn, tình trạng đái tháo đường, tăng huyết áp cũng được cải thiện rõ.

Theo các chuyên gia, việc phối hợp nhiều chuyên khoa không chỉ giúp kiểm soát cân nặng mà còn hướng tới mục tiêu cải thiện các bệnh lý chuyển hóa, giảm nguy cơ biến chứng và nâng cao chất lượng sống cho người bệnh.