Mái nhà đặc biệt suốt nửa thế kỷ của người khuyết tật
(Dân trí) - Suốt 50 năm, hàng nghìn người khuyết tật được phục hồi chức năng, chăm sóc và có một mái nhà để nương tựa khi gia đình không còn đủ điều kiện đồng hành.
Nữ kỳ thủ xúc động trong ngày trở về Thụy An
Trên chiếc xe lăn, một tay chị Trần Thị Bích Thủy (kỳ thủ xuất sắc của bộ môn Cờ vua Người khuyết tật Việt Nam) thoăn thoắt đẩy bánh xe, tay còn lại liên tục dùng ngôn ngữ ký hiệu để trò chuyện với những người bạn khiếm thính.
Ngày trở về "mái nhà" thứ hai sau nhiều năm khiến đôi mắt chị nhiều lần nhòe đi vì xúc động.
"Hôm nay không chỉ là ngày hội lớn của trung tâm, mà còn là ngày những người con đã trưởng thành từ mái ấm này được trở về, gặp lại những người từng yêu thương, đồng hành và chắp cánh cho những ước mơ đầu tiên của mình", chị Bích Thủy xúc động.
Trần Thị Bích Thủy nhiều lần đạt thành tích cao tại các giải cờ vua người khuyết tật quốc tế.
Vào cơ sở này từ khi mới 6 tuổi, chị tìm thấy niềm đam mê với cờ vua. Những ván cờ không chỉ rèn luyện ý chí mà còn giúp chị dần vượt qua mặc cảm về khiếm khuyết của bản thân, tự tin hòa nhập với mọi người.
Trong Lễ kỷ niệm 50 năm thành lập Trung tâm Phục hồi chức năng người khuyết tật Thụy An (27/7/1976-27/7/2026), diễn ra sáng 24/7 tại Quảng Oai (Hà Nội), không khí rộn ràng của ngày hội lớn nhiều lần lắng lại bởi những cái ôm, những giọt nước mắt đoàn viên sau nhiều năm xa cách.
Ngày trở về "mái nhà" Thụy An năm xưa khiến nhiều người không cầm được nước mắt.
Xuyên suốt 5 thập kỷ, đơn vị đã tiếp nhận tư vấn và phục hồi chức năng toàn diện cho 4.055 người khuyết tật. Trong đó, 2.677 người đã phục hồi chức năng ổn định, trở về với gia đình và hòa nhập cộng đồng.
Với những người chưa thể trở về gia đình do tình trạng khuyết tật nặng hoặc hoàn cảnh đặc biệt, trung tâm tiếp tục là cơ sở để họ được điều trị và phục hồi mỗi ngày.
Những "đứa trẻ" đặc biệt ngoài 60
Người khuyết tật được chăm sóc toàn diện tại Trung tâm Phục hồi chức năng người khuyết tật Thụy An.
Tại đây có 3 trường hợp đặc biệt là con của liệt sĩ đã gắn bó nhiều thập kỷ.
Khi tình trạng bệnh không hết khả năng cải thiện bằng các biện pháp phục hồi chức năng, trung tâm chuyển sang mô hình điều trị và nuôi dưỡng toàn diện, bảo đảm nhu cầu sinh hoạt, theo dõi y tế và duy trì chức năng lâu dài nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống.
Bên cạnh đó, nơi đây thường xuyên tiếp nhận những trường hợp khuyết tật nặng, chủ yếu là người khuyết tật trí tuệ, khiếm thính, cần được theo dõi, hỗ trợ 24/24.
Không ít gia đình rơi vào hoàn cảnh đặc biệt khó khăn hoặc không còn đủ điều kiện, nhân lực để chăm lo cho người thân nên gửi con em đến đây để được nuôi dưỡng, phục hồi chức năng và hỗ trợ phù hợp.
Chính vì thế, với nhiều người khuyết tật, nơi đây không chỉ là cơ sở phục hồi chức năng mà còn là "mái nhà" thứ hai, nơi họ được nuôi dưỡng, học tập, rèn luyện kỹ năng sống và có cơ hội hòa nhập với cộng đồng theo khả năng của mình.
Là một trong những người đầu tiên được tiếp nhận tại trung tâm, bà Nguyễn Thị Hiền đã gắn bó với nơi đây gần nửa thế kỷ.
Gắn bó với Trung tâm Phục hồi chức năng người khuyết tật Thụy An từ những ngày đầu thành lập, bà Nguyễn Thị Hiền (SN 1963) - con của một liệt sĩ, gần như đã dành cả cuộc đời tại đây do mắc bại não thể co cứng nặng.
Ngồi trên chiếc xe lăn, bà không thể giao tiếp bằng lời nói nhưng vẫn dõi theo mọi hoạt động xung quanh bằng ánh mắt chăm chú. Nụ cười hiền luôn nở trên gương mặt mỗi khi gặp những người thân quen.
Các cán bộ, hộ lý đã quá quen với "ngôn ngữ" rất riêng của bà.
"Cháu Hiền hiểu mọi điều chúng tôi nói nhưng không thể diễn đạt bằng lời. Mỗi khi hỏi điều gì, nếu bác mỉm cười là đồng ý, còn khi trợn mắt hay thay đổi nét mặt là chúng tôi biết bác muốn bày tỏ điều khác", hộ lý Hoàng Thị Lan chia sẻ.
Đối với đội ngũ trực tiếp chăm sóc người khuyết tật, dù đã ngoài 60 tuổi hay mới chỉ là một đứa trẻ, tất cả đều được gọi với cái tên trìu mến: "con" hoặc "cháu".
Thời gian có thể khiến cơ thể họ lớn lên, nhưng trong ánh mắt, nụ cười và cách họ đón nhận thế giới vẫn là sự hồn nhiên như những đứa trẻ. Điều các hộ lý nhìn thấy là những con người cần được yêu thương, đồng hành và che chở vô điều kiện.
Bà Phan Thị Hà vui vẻ đập tay cùng hộ lý Hoàng Thị Lan.
Theo chân nữ hộ lý đi dọc các khu nhà chăm sóc, phóng viên Dân trí gặp thêm 2 con của liệt sĩ là ông Nguyễn Văn Phượng (SN 1959) và bà Phan Thị Hà (SN 1977).
Ông Phượng mắc bại não thể co cứng, thời gian đầu đáp ứng khá tốt với các chương trình phục hồi chức năng. Tuy nhiên, theo thời gian, khi tuổi ngày một cao, tình trạng co cứng tiến triển nặng khiến việc phục hồi không còn đạt hiệu quả như trước.
Từ đó, trung tâm chuyển sang mô hình điều trị và nuôi dưỡng toàn diện. Dù khả năng vận động bị hạn chế, ông vẫn giao tiếp được, hiểu những điều mọi người trò chuyện và luôn hợp tác trong quá trình điều trị, sinh hoạt hằng ngày.
Cách đó hai căn phòng là giường của bà Hà, dù có thể tự đi lại, bà thường xuất hiện những cơn kích động, tự cởi bỏ quần áo, la hét và đi khắp khuôn viên.
"Chúng tôi luôn tự nhủ rằng bố mẹ của các anh, các chị là những người đã hy sinh, cống hiến cho Tổ quốc để đất nước có được hòa bình, độc lập như hôm nay.
Nghĩ vậy nên dù công việc có vất vả đến đâu, chúng tôi cũng luôn làm bằng cả tấm lòng, với niềm vui và sự sẵn sàng chăm sóc các anh, các chị như người thân trong gia đình", hộ lý Hoàng Thị Lan bộc bạch.
Các hộ lý luôn đồng hành, chăm sóc người khuyết tật bằng sự tận tâm.
Ngoài ra, cơ sở hiện chăm sóc nhiều trẻ em khuyết tật, mỗi em mang một dạng khuyết tật, một bệnh lý và một tính cách riêng.
Theo hộ lý Nguyễn Thị Phương (SN 1993), không có một khuôn mẫu chung trong việc chăm sóc. Mỗi người khuyết tật cần một cách tiếp cận khác nhau.
"Có cháu rất dễ gần, nhưng cũng có cháu phải mất nhiều tháng, thậm chí nhiều năm mới chịu hợp tác.
Làm lâu rồi, chúng tôi mới hiểu được tính nết, thói quen của từng cháu để biết lúc nào nên dỗ dành, lúc nào cần nghiêm khắc, lúc nào chỉ cần ngồi cạnh là các cháu yên tâm", hộ lý Hoàng Thị Lan chia sẻ.
Hộ lý Hoàng Thị Lan đã gắn bó với Trung tâm Phục hồi chức năng người khuyết tật Thụy An suốt 11 năm.
Theo chị Lan, phần lớn những người được chăm sóc tại đây là người khuyết tật trí tuệ, nhiều em có hoàn cảnh gia đình đặc biệt khó khăn.
Có em mồ côi cha, mẹ không còn điều kiện nuôi dưỡng; có em sống với ông bà già yếu, bệnh tật; cũng có em được gửi đến vì người thân không đủ sức chăm sóc suốt ngày đêm.
"Các cháu vẫn biết buồn, biết nhớ nhà và biết yêu thương. Có gì ngon hay được ai cho quà, nhiều cháu lại mang đến cho các cô trước. Những lúc như thế, mọi vất vả đều tan biến", chị Lan mỉm cười.
Phục hồi chức năng cần lấy người bệnh làm trung tâm
Theo Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Liên Hương, trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu ngày càng cao đối với công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân, hệ thống phục hồi chức năng cần tiếp tục đổi mới mạnh mẽ.
Đồng thời, phát triển theo hướng hiện đại, chuyên nghiệp, lấy người bệnh làm trung tâm, đáp ứng nhu cầu già hóa dân số và sự gia tăng các bệnh không lây nhiễm.
Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Liên Hương phát biểu tại buổi lễ.
Trong số liệu công bố, 50 năm qua, trung tâm đã khám, điều trị nội trú cho hơn 20.000 lượt người, khám ngoại trú cho hơn 13.000 lượt và cấp cứu hơn 7.000 trường hợp.
Mỗi năm, đơn vị duy trì điều trị, phục hồi chức năng thường xuyên cho khoảng 260-300 đối tượng, kết hợp giữa y học hiện đại và y học cổ truyền, đồng thời xây dựng quy trình chăm sóc toàn diện cho người cao tuổi, người bệnh sau tai biến và chấn thương.
Thay mặt Lãnh đạo Bộ Y tế, Thứ trưởng Nguyễn Thị Liên Hương tặng hoa chúc mừng Trung tâm.
Cơ sở cũng phối hợp với nhiều tổ chức thực hiện phẫu thuật chỉnh hình cho 565 trẻ em khuyết tật và cung cấp dụng cụ trợ giúp cho 927 trường hợp.
Không chỉ điều trị và phục hồi chức năng, trung tâm còn triển khai chương trình giáo dục chuyên biệt dành cho trẻ khiếm thính, trẻ chậm phát triển trí tuệ, với trung bình hơn 170 lượt học sinh theo học mỗi năm.
