Hơn 40.000 ca tay chân miệng tại TPHCM, bác sĩ cảnh báo dấu hiệu nặng

Theo số liệu từ Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TPHCM (HCDC), trong tuần 41, từ ngày 5 đến 11/10, số ca mắc tay chân miệng tăng 32,2% so với trung bình 4 tuần trước đó. Tổng số ca tay chân miệng tích lũy từ đầu năm 2026 đến tuần 41 là 40.446 ca.

Phát hiện sớm dấu hiệu trở nặng 

Trước tình hình này, BS.CKII Nguyễn Đình Qui, Trưởng phòng Kế hoạch tổng hợp, Bệnh viện Nhi đồng 2 (TPHCM), khuyến cáo phụ huynh cần nhận biết các triệu chứng tay chân miệng, chăm sóc trẻ đúng cách và phát hiện sớm dấu hiệu cảnh báo bệnh diễn tiến nặng.

Các biểu hiện thường gặp của bệnh gồm loét miệng tại vòm miệng, lợi hoặc lưỡi, khiến trẻ đau, quấy khóc; xuất hiện các nốt hồng ban ở lòng bàn tay, lòng bàn chân, vùng đầu gối hoặc mông.

Khi phát hiện trẻ có những biểu hiện nghi ngờ, phụ huynh nên đưa trẻ đi khám để được đánh giá tình trạng bệnh và hướng dẫn chăm sóc phù hợp.

Nếu được bác sĩ chỉ định theo dõi tại nhà, trẻ cần được chăm sóc và theo dõi sát. Khi trẻ sốt từ 38,5 độ C trở lên, phụ huynh cho trẻ dùng thuốc hạ sốt theo hướng dẫn, kết hợp lau mát và mặc quần áo mỏng, thấm hút mồ hôi.

Với trẻ bị loét miệng, nên ưu tiên thức ăn nguội, mềm, lỏng, dễ tiêu để giảm đau khi ăn. Phụ huynh cần vệ sinh thân thể cho trẻ như bình thường, đồng thời làm sạch, khử khuẩn môi trường sinh hoạt.

Trẻ mắc tay chân miệng cần nghỉ học, cách ly ít nhất 10 ngày kể từ khi khởi bệnh để hạn chế lây lan. Gia đình nên thông báo cho nhà trường để phối hợp theo dõi sức khỏe các trẻ khác trong lớp.

Trong thời gian chăm sóc tại nhà, phụ huynh cần theo dõi sát diễn biến bệnh và đưa trẻ tái khám đúng lịch hẹn.

Đặc biệt, cần đưa trẻ đến bệnh viện ngay nếu xuất hiện một trong các dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm như sốt trên 39 độ C hoặc sốt liên tục từ 2 ngày trở lên; giật mình chới với, nhất là khi trẻ bắt đầu thiu thiu ngủ; run tay khi cầm nắm đồ chơi, đi đứng loạng choạng hoặc yếu tay chân.

Các dấu hiệu khác cần lưu ý gồm nôn ói liên tục, không giữ được thức ăn; trẻ lừ đừ, mệt mỏi, giảm hoạt động, không chịu chơi như thường ngày.

Bác sĩ khuyến cáo phụ huynh không chủ quan trước những thay đổi bất thường của trẻ. Khi xuất hiện dấu hiệu nghi ngờ bệnh diễn tiến nặng, cần nhanh chóng đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám và xử trí kịp thời. Nếu có thắc mắc trong quá trình chăm sóc, gia đình nên liên hệ nhân viên y tế để được tư vấn.

Chủng EV71 gây ra những biến chứng gì?

BS.CKI Lê Thị Giao Thi, Hệ thống Nhà thuốc và Tiêm chủng Long Châu, nhận định phần lớn trẻ mắc tay chân miệng có triệu chứng nhẹ và có thể hồi phục sau khoảng 7–10 ngày. Tuy nhiên, điều khiến các bác sĩ đặc biệt lo ngại là một số trường hợp có thể diễn tiến nặng, nhất là khi bệnh do virus Enterovirus 71 (EV71) gây ra.

EV71 là một trong những tác nhân gây tay chân miệng có liên quan nhiều đến các trường hợp biến chứng nặng. Virus này có thể gây tổn thương hệ thần kinh trung ương, dẫn đến viêm não, viêm thân não và những rối loạn nghiêm trọng về hô hấp, tuần hoàn. Trong trường hợp nặng, trẻ có thể bị phù phổi cấp, suy hô hấp, thậm chí tử vong nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.

Đáng chú ý, các biến chứng có thể xuất hiện sớm trong những ngày đầu mắc bệnh. Vì vậy, khi trẻ có biểu hiện nghi ngờ tay chân miệng, cha mẹ nên đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám, đánh giá mức độ bệnh và hướng dẫn theo dõi phù hợp.

BS Thi cho biết, một bước tiến quan trọng trong phòng bệnh là Việt Nam đã cấp phép lưu hành vaccine phòng bệnh do EV71 trong năm 2026. Nghiên cứu lâm sàng giai đoạn III thực hiện trên hơn 3.000 trẻ tại Việt Nam và Đài Loan ghi nhận hiệu lực bảo vệ của vaccine đạt 96,8% đối với bệnh do EV71 gây ra.

Đặc biệt, trong giai đoạn phân tích hiệu lực chính của nghiên cứu, không ghi nhận trường hợp mắc bệnh do EV71 ở nhóm được tiêm vaccine, trong khi các trường hợp mắc được ghi nhận ở nhóm đối chứng.

Tuy nhiên, cần hiểu đúng rằng vaccine EV71 giúp phòng bệnh do EV71 gây ra, chứ không bảo vệ trẻ trước tất cả các virus gây tay chân miệng khác. Việc tiêm vaccine giúp giảm nguy cơ mắc bệnh do một tác nhân có liên quan chặt chẽ đến các biến chứng nặng, nhưng không thay thế các biện pháp vệ sinh và theo dõi sức khỏe.

“Chủ động tiêm vaccine phòng EV71, kết hợp nhận biết sớm dấu hiệu cảnh báo và đưa trẻ đi khám kịp thời là những biện pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và hạn chế hậu quả nghiêm trọng của tay chân miệng”, BS Thi nhấn mạnh.