Con người có thể sống bao lâu nếu ngăn được lão hóa?

Từ lâu, kéo dài tuổi thọ là một trong những mục tiêu lớn của y học. Nếu một ngày nào đó các nhà khoa học có thể ngăn chặn sự suy giảm chức năng của cơ quan, đồng thời kiểm soát các bệnh liên quan đến tuổi già như sa sút trí tuệ hay suy tim, con người sẽ có thể sống bao lâu?

Một nghiên cứu của Viện Khoa học và Công nghệ Skolkovo (Nga), công bố trên tạp chí npj Aging, đã đưa ra câu trả lời dựa trên mô hình toán học.

Theo mô hình này, ngay cả khi quá trình lão hóa thông thường được loại bỏ, tuổi thọ trung vị của con người vẫn chỉ dao động từ khoảng 146 đến 194 năm. Trong những trường hợp rất hiếm, tuổi thọ tối đa theo thống kê có thể đạt khoảng 470 năm.

Nguyên nhân chính được nhóm nghiên cứu xác định là sự tích tụ của đột biến thể xô-ma (somatic mutations) - các thay đổi ngẫu nhiên trong DNA phát sinh khi tế bào phân chia hoặc sửa chữa tổn thương.

Không giống nhiều dấu hiệu lão hóa khác có thể được can thiệp bằng công nghệ sinh học trong tương lai, các đột biến này tích lũy theo thời gian và không thể tự đảo ngược. Khi số lượng đột biến vượt quá một ngưỡng nhất định, chúng có thể làm mất chức năng của các gen thiết yếu, dẫn đến tế bào chết hoặc hoạt động bất thường.

Để xây dựng mô hình, các nhà nghiên cứu giả định một cơ thể người không còn chịu tác động của lão hóa thông thường, với nguy cơ tử vong tương đương một người 30 tuổi tại Thụy Sĩ - nhóm dân số có tỷ lệ tử vong theo độ tuổi thấp nhất thế giới.

Nếu không tính đến tác động của đột biến DNA, mô hình ước tính tuổi thọ trung vị về mặt lý thuyết có thể lên tới 1.759 năm.

Tuy nhiên, khi bổ sung yếu tố đột biến thể xô-ma tích tụ theo thời gian ở năm nhóm tế bào quan trọng, kết quả thay đổi đáng kể.

Ảnh hưởng rõ nhất xuất hiện ở não và tim - hai cơ quan có khả năng tái tạo tế bào rất hạn chế. Mô hình cho thấy tổn thương tích lũy ở tế bào thần kinh làm giảm tuổi thọ trung vị xuống còn khoảng 194 năm, trong khi tổn thương ở tế bào cơ tim đưa con số này xuống khoảng 208 năm. Ngược lại, các cơ quan có khả năng tái tạo cao như gan chịu tác động ít hơn.

"Nghiên cứu của chúng tôi cho thấy các đột biến thể xô-ma góp phần đáng kể vào quá trình lão hóa, nhưng bản thân chúng không thể giải thích toàn bộ tỷ lệ tử vong quan sát được", Tiến sĩ Dmitrii Kriukov, đồng tác giả nghiên cứu, cho biết.

Nhóm tác giả cũng lưu ý mô hình vẫn có những giới hạn nhất định. Nghiên cứu chưa tính đến nhiều yếu tố có thể ảnh hưởng đến tuổi thọ trong tương lai, như ung thư, các liệu pháp thay thế cơ quan hay những tiến bộ mới của y học tái tạo.

Dù vậy, công trình được đánh giá là bước tiến trong việc định lượng tác động của đột biến thể xô-ma đối với tuổi thọ. Thay vì chỉ khẳng định các đột biến DNA có hại, mô hình đã ước tính mức độ chúng có thể giới hạn tuổi thọ của con người trong điều kiện lý tưởng.