Quảng Ninh: Giảm nghèo từ nội lực, không để ai bị bỏ lại phía sau

Tạo sinh kế bền vững, mở rộng cơ hội việc làm

Sau 5 năm triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021-2025, Quảng Ninh đã ghi dấu mốc đặc biệt: không còn hộ nghèo theo chuẩn quốc gia.

Thành quả này không chỉ phản ánh những con số ấn tượng, mà còn khẳng định hướng đi đúng đắn trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội toàn diện của tỉnh, nơi tăng trưởng luôn song hành với công bằng và tiến bộ xã hội.

Theo UBND tỉnh Quảng Ninh, công tác giảm nghèo được xác định là nhiệm vụ xuyên suốt, không tách rời mà được lồng ghép chặt chẽ trong các chương trình phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng nông thôn mới, phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới và hải đảo.

Quan điểm nhất quán của tỉnh là coi giảm nghèo bền vững chính là “thước đo công bằng xã hội”. Vì vậy, mọi chính sách đầu tư công, an sinh xã hội, giáo dục, y tế, việc làm đều hướng tới mục tiêu thu hẹp khoảng cách vùng miền, tạo cơ hội để người yếu thế vươn lên bằng chính năng lực của mình.

Trong giai đoạn 2021-2025, Quảng Ninh đã huy động hơn 2.500 tỷ đồng cho chương trình giảm nghèo, trong đó ngân sách địa phương chiếm khoảng 60%. Nguồn lực này được phân bổ có trọng tâm, trọng điểm, ưu tiên cho các huyện miền núi, biên giới, hải đảo còn nhiều khó khăn như Bình Liêu, Tiên Yên, Ba Chẽ, Cô Tô.

Đáng chú ý, tỉnh đã chuyển mạnh từ hỗ trợ trực tiếp sang “trao cơ hội” cho người dân. Gần 9.800 hộ nghèo, cận nghèo được tiếp cận nguồn vốn vay ưu đãi với tổng dư nợ hơn 420 tỷ đồng; khoảng 3.500 hộ được hỗ trợ phát triển sản xuất, đổi mới cây trồng, vật nuôi theo hướng hàng hóa, nâng cao giá trị gia tăng.

Song song với đó, tỉnh chú trọng đào tạo nghề, giải quyết việc làm bền vững. Năm 2024, Quảng Ninh đào tạo trình độ cao đẳng cho 1.022 người, trung cấp cho 7.728 người, sơ cấp và đào tạo nghề dưới 3 tháng cho gần 32.000 người. Năm 2025, ước tuyển sinh và đào tạo nghề cho hơn 40.000 lao động. Cách làm này giúp công tác giảm nghèo vượt khỏi tư duy “trợ cấp”, khơi dậy tinh thần tự lực, tự cường trong mỗi người dân.

Cùng với đào tạo nghề, Quảng Ninh dành hơn 258 triệu đồng từ ngân sách địa phương để hỗ trợ người lao động thuộc diện chính sách đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng; hơn 1,6 tỷ đồng triển khai các hoạt động hỗ trợ việc làm bền vững.

Các chương trình hỗ trợ sản xuất, chuyển giao khoa học, kỹ thuật được triển khai linh hoạt theo từng vùng, từng nhóm đối tượng. Ở miền núi, biên giới, trọng tâm là phát triển nông, lâm nghiệp, du lịch cộng đồng, sản phẩm OCOP. Ở vùng ven biển, hải đảo, giảm nghèo gắn với kinh tế biển, dịch vụ hậu cần nghề cá, du lịch trải nghiệm.

Từ sự tiếp sức về vốn và kỹ thuật, nhiều hộ đồng bào dân tộc thiểu số đã chuyển từ tư duy “làm để đủ ăn” sang “làm để làm giàu chính đáng”.

Kết nối hạ tầng - mở đường thoát nghèo

Một trong những điểm nhấn quan trọng trong chiến lược giảm nghèo của Quảng Ninh là đầu tư mạnh mẽ cho hạ tầng. Giai đoạn 2021-2025, tỉnh đã xây mới, sửa chữa 142 công trình tại các xã, thôn đặc biệt khó khăn; 100% trung tâm xã có đường ô tô, có điện lưới quốc gia, trạm y tế và trường học đạt chuẩn.

Hạ tầng viễn thông, công nghệ thông tin được phủ rộng khắp. Tỉnh đã hoàn thành phủ sóng di động tại 100% thôn, bản; triển khai internet băng rộng cố định tới toàn bộ 113/113 thôn.

Đến hết năm 2024, toàn tỉnh có hơn 5.200 trạm thu phát sóng di động (3G, 4G, 5G), bảo đảm 100% dân số được phủ sóng 4G. Đây là nền tảng quan trọng để người dân vùng khó tiếp cận thông tin, chuyển đổi số, tham gia thị trường rộng lớn hơn.

Giảm nghèo ở Quảng Ninh không tách rời phát triển kinh tế hợp tác. Các mô hình hợp tác xã kiểu mới được hình thành và nhân rộng như chăn nuôi trâu, bò ở Bình Liêu; trồng cây dược liệu ở Ba Chẽ; sản xuất sản phẩm OCOP ở Tiên Yên, Cô Tô. Các hợp tác xã không chỉ tiêu thụ sản phẩm mà còn hỗ trợ kỹ thuật, mở rộng thị trường, ứng dụng truy xuất nguồn gốc, bán hàng trực tuyến.

Cùng với phát triển sinh kế, Quảng Ninh triển khai quyết liệt chủ trương xóa nhà tạm, nhà dột nát, một trong những “nút thắt” của nghèo đa chiều. Đặc biệt, sau bão Yagi, hơn 1.000 hộ dân bị ảnh hưởng và các hộ khó khăn về nhà ở đã được hỗ trợ xây dựng, sửa chữa nhà ở với sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp và người dân.

Giai đoạn 2021-2025, tổng chi an sinh xã hội của tỉnh đạt gần 4.300 tỷ đồng. Tỉnh bảo đảm 100% hộ nghèo có thẻ bảo hiểm y tế, 98% hộ cận nghèo được hỗ trợ học phí; 100% gia đình người có công có mức sống bằng hoặc cao hơn mức trung bình nơi cư trú; 100% trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt được chăm sóc, trợ giúp kịp thời.

Đáng chú ý, Quảng Ninh chủ động nâng chuẩn nghèo đa chiều cao hơn Trung ương khoảng 1,4 lần. Theo Nghị quyết số 13/2023/NQ-HĐND, chuẩn hộ nghèo đa chiều giai đoạn 2023-2025 được xác lập ở mức 2,6 triệu đồng/người/tháng khu vực đô thị và 2,1 triệu đồng/người/tháng khu vực nông thôn, đồng thời yêu cầu thiếu hụt từ 3 dịch vụ xã hội cơ bản trở lên.

Nhờ cách tiếp cận toàn diện và đồng bộ, các chỉ số giảm nghèo của Quảng Ninh chuyển biến rõ nét. Tỷ lệ hộ nghèo đầu năm 2021 là 0,41% (1.526 hộ), đến năm 2022 giảm còn 0,067% (258 hộ) và đến cuối năm 2023, toàn tỉnh không còn hộ nghèo, không còn xã nghèo, xã đặc biệt khó khăn vùng bãi ngang, ven biển và hải đảo theo chuẩn quốc gia.

Thu nhập bình quân đầu người vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới, hải đảo đạt gần 84 triệu đồng/năm, tăng hơn 40 triệu đồng so với năm 2020.

Với kết quả này, năm 2022, Quảng Ninh được Chính phủ và các bộ, ngành Trung ương ghi nhận là địa phương đầu tiên trong cả nước hoàn thành mục tiêu giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021-2025, sớm hơn 3 năm so với lộ trình quốc gia.

Không chỉ là thành tích về con số, kết quả ấy là minh chứng sinh động cho hiệu quả của sự vào cuộc đồng bộ, quyết liệt từ cấp ủy, chính quyền đến các tổ chức chính trị xã hội, cùng sự đồng thuận, nỗ lực vươn lên của người dân. Giảm nghèo từ nội lực, Quảng Ninh đang từng bước hiện thực hóa mục tiêu phát triển bao trùm, bền vững, để không ai bị bỏ lại phía sau trên hành trình đi lên.

Phương Anh