Nâng cao quyền năng cho phụ nữ trong nền kinh tế chăm sóc

Hội thảo có sự tham dự của đại diện các bộ, ngành, tổ chức trong và ngoài nước cùng các chuyên gia trong lĩnh vực bình đẳng giới, kinh tế và chăm sóc. Thứ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Thị Hà dự và phát biểu khai mạc.

Chương trình nhằm góp phần triển khai các định hướng về kinh tế chăm sóc đã được thống nhất trong các khuôn khổ hợp tác quốc tế và khu vực về bình đẳng giới; thu thập thông tin phục vụ hoạch định, thực thi chính sách thúc đẩy quyền năng kinh tế cho phụ nữ trong bối cảnh biến động về nhân khẩu học.

Đồng thời, hội thảo là phiên tham vấn kỹ thuật, góp phần định hình chủ đề và các nội dung ưu tiên cho Đối thoại chính sách cao cấp về Phụ nữ và Kinh tế cùng các sự kiện liên quan do Bộ Nội vụ chủ trì tổ chức trong Năm APEC 2027.

Tiếp cận toàn diện về kinh tế chăm sóc

Phát biểu khai mạc, Thứ trưởng Nguyễn Thị Hà cho rằng nâng cao quyền năng cho phụ nữ trong nền kinh tế chăm sóc là vấn đề không mới, nhưng đang đòi hỏi cách tiếp cận toàn diện, hệ thống, phù hợp hơn với những thay đổi nhanh chóng của Việt Nam và khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Theo Thứ trưởng, bình đẳng giới vừa là nguyên tắc, vừa là mục tiêu xuyên suốt của kinh tế chăm sóc. Hệ thống pháp luật, chính sách hiện hành của Việt Nam đang góp phần xác lập cơ sở pháp lý cho sự hình thành và phát triển lĩnh vực này.

Chiến lược quốc gia về bình đẳng giới giai đoạn 2021-2030 là trục hành động xuyên suốt, với các mục tiêu, chỉ tiêu và giải pháp nhằm thu hẹp khoảng cách giới, tạo điều kiện để phụ nữ và nam giới tham gia, thụ hưởng bình đẳng trong các lĩnh vực của đời sống xã hội.

Một yêu cầu trọng tâm là ghi nhận, giảm thiểu và phân bổ lại công việc chăm sóc không được trả công. Chiến lược đặt mục tiêu giảm thời gian phụ nữ làm công việc nội trợ, chăm sóc gia đình không được trả công so với nam giới xuống còn 1,7 lần vào năm 2025 và 1,4 lần vào năm 2030.

Theo số liệu ước tính từ kết quả điều tra lao động, việc làm đến năm 2025 được Thứ trưởng dẫn tại hội thảo, số giờ trung bình phụ nữ làm các công việc này bằng 1,68 lần nam giới, vượt mục tiêu đề ra cho năm 2025. Tuy nhiên, chênh lệch vẫn là thách thức đối với khả năng tiếp cận việc làm có trả công và các cơ hội kinh tế của phụ nữ, ảnh hưởng đến năng suất lao động và chất lượng nguồn nhân lực trong dài hạn.

Vấn đề càng cấp thiết khi Việt Nam đang già hóa dân số, dự báo bước vào giai đoạn dân số già từ năm 2034. Quy mô hộ gia đình thu hẹp, mức sinh giảm, di cư lao động gia tăng khiến nhu cầu chăm sóc ngày càng lớn, trong khi mô hình chăm sóc truyền thống chủ yếu dựa vào gia đình, phần lớn do phụ nữ đảm nhiệm, đứng trước nhiều sức ép.

"Kinh tế chăm sóc không chỉ là vấn đề an sinh xã hội hay bình đẳng giới. Đây còn là vấn đề của thị trường lao động, năng suất, chất lượng nguồn nhân lực, năng lực cạnh tranh và khả năng thích ứng của nền kinh tế trước những thay đổi dài hạn về nhân khẩu học", Thứ trưởng nhấn mạnh.

Tăng cường phối hợp trong phát triển hệ thống chăm sóc

Bà Caroline Nyamayemombe, Trưởng đại diện UN Women tại Việt Nam, chia sẻ ba thông điệp trọng tâm, trong đó nhấn mạnh chăm sóc cần được nhìn nhận là cơ sở hạ tầng kinh tế.

Theo bà, phụ nữ vẫn đảm nhiệm phần lớn công việc chăm sóc không được trả công, hạn chế khả năng tham gia thị trường lao động, các vị trí lãnh đạo và hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Đầu tư vào dịch vụ chăm sóc có chất lượng, dễ tiếp cận, chi phí hợp lý có thể đồng thời tạo việc làm tốt, bền vững; thúc đẩy bình đẳng giới; xây dựng nền kinh tế mạnh mẽ, có khả năng chống chịu cao hơn.

Trưởng đại diện UN Women cho rằng phát triển hệ thống chăm sóc toàn diện cần kết nối chính sách công, đầu tư tư nhân và thực tiễn đời sống. Chính phủ đóng vai trò kiến tạo chính sách, cơ chế tài chính và ban hành tiêu chuẩn. Doanh nghiệp có thể mở rộng dịch vụ, cải thiện chính sách tại nơi làm việc, đầu tư vào các giải pháp chăm sóc sáng tạo.

Các tổ chức xã hội, tổ chức của phụ nữ và người lao động, nhà nghiên cứu cùng cộng đồng góp phần bảo đảm chính sách phản ánh thực tiễn đa dạng, bảo vệ quyền lợi của các bên.

Đóng góp cho chương trình nghị sự APEC 2027

Thứ trưởng Nguyễn Thị Hà cho biết năm 2027, Việt Nam sẽ là chủ nhà APEC. Bộ Nội vụ được phân công làm đầu mối phụ trách hợp tác về phụ nữ và kinh tế, chủ trì Đối thoại chính sách cao cấp về Phụ nữ và Kinh tế, Đối thoại công - tư cùng các sự kiện liên quan.

Hội thảo là bước tham vấn quan trọng để nhận diện vấn đề, chia sẻ kinh nghiệm và đề xuất ưu tiên chính sách cho Việt Nam cũng như chương trình nghị sự APEC 2027. Thứ trưởng đề nghị đại biểu tích cực đóng góp ý tưởng, thảo luận với tinh thần xây dựng.

UN Women cam kết đồng hành cùng Việt Nam trong xây dựng dữ liệu, hỗ trợ thiết kế chính sách có đáp ứng giới, chuyển hóa cam kết về quyền năng kinh tế của phụ nữ thành hành động cụ thể.