Đề xuất mở rộng diện lấy ADN để tìm liệt sĩ Lượm, nhân vật trong thơ Tố Hữu

Ngày 3/8, ông Nguyễn Phương Nhân, Phó Chủ tịch UBND phường Đô Vinh, cho biết sau khi tiếp nhận nguyện vọng của gia đình liệt sĩ Nguyễn Văn Lượm (tên khai sinh Nguyễn Thanh), Công an phường và Ban Chỉ huy Quân sự phường đã phối hợp rà soát, lập danh sách thân nhân đủ điều kiện để phục vụ việc lấy mẫu ADN đối chiếu, tìm kiếm hài cốt liệt sĩ.

Theo ông Nhân, quá trình rà soát cho thấy các em của liệt sĩ Nguyễn Văn Lượm hiện còn sống đều là em cùng cha khác mẹ. Tuy nhiên, theo quy định hiện hành, đối tượng được lấy mẫu ADN để đối chiếu tìm kiếm liệt sĩ là thân nhân theo dòng bên mẹ nên địa phương gặp khó khăn trong quá trình triển khai.

"Hiện công an phường đã báo cáo lên Công an tỉnh Khánh Hòa để xin ý kiến Bộ Công an về việc mở rộng đối tượng được lấy mẫu ADN phục vụ tìm kiếm liệt sĩ Nguyễn Văn Lượm", Phó Chủ tịch UBND phường Đô Vinh thông tin.

Bà Nguyễn Thị Toàn (SN 1963, trú phường Đô Vinh), em cùng cha khác mẹ với liệt sĩ Nguyễn Văn Lượm cho biết cuộc hôn nhân đầu của cha bà chỉ có một người con là anh Lượm.

Theo bà Toàn, sau khi anh Lượm thoát ly tham gia cách mạng, mẹ ruột của anh lên chùa sinh sống và qua đời tại đây. Vì vậy, việc xác minh, tìm kiếm thân nhân bên ngoại của liệt sĩ hiện gặp rất nhiều khó khăn.

Ngoài đề xuất lấy mẫu ADN của các chị em trong gia đình bà để phục vụ công tác đối sánh, bà Toàn cũng tha thiết mong những ai biết thông tin về nơi an táng của liệt sĩ Nguyễn Văn Lượm có thể báo cho gia đình hoặc cơ quan chức năng, để có cơ hội tìm kiếm và đưa anh trở về quê hương.

Theo bà, suốt nhiều năm qua, gia đình đã lặn lội đến nhiều địa phương, lần theo các nguồn tin để tìm kiếm nơi an nghỉ của liệt sĩ Nguyễn Văn Lượm nhưng đến nay vẫn chưa xác định được phần mộ. Vì vậy, gia đình luôn hy vọng nhận được sự hỗ trợ, cung cấp thông tin từ những người từng biết hoặc còn lưu giữ tư liệu liên quan đến liệt sĩ.

Trong hồi ký Nhớ lại một thời, xuất bản năm 2000, nhà thơ Tố Hữu cho hay nguyên mẫu nhân vật Lượm trong bài thơ cùng tên chính là người cháu của ông ngoài đời. Ông cho biết hình tượng Lượm được xây dựng từ một thiếu niên là con trai của người anh em trong họ.

Cuốn hồi ký cũng cho biết nhà thơ Tố Hữu không trực tiếp chứng kiến thời điểm liệt sĩ Lượm hy sinh. Tuy nhiên, qua lời kể của một chiến sĩ cách mạng công tác ở tỉnh Bình Trị Thiên (nay là thành phố Huế), cậu bé liên lạc tên Lượm đã hy sinh trong lúc đưa thư băng qua cánh đồng. Hình ảnh ấy đã thôi thúc ông sáng tác bài thơ Lượm để tưởng nhớ thiếu niên dũng cảm.

Bài thơ sau đó được đưa vào giảng dạy trong chương trình tiếng Việt bậc tiểu học và gắn bó với nhiều thế hệ học sinh Việt Nam, trong đó có đoạn: "Chú bé loắt choắt/Cái xắc xinh xinh/Cái chân thoăn thoắt/Cái đầu nghênh nghênh/Ca-lô đội lệch/Mồm huýt sáo vang/Như con chim chích/Nhảy trên đường vàng…".

Ông Nguyễn Xuân (SN 1936, trú xã Đan Điền, thành phố Huế) - người lưu giữ gia phả dòng họ Nguyễn, trong đó có gia đình liệt sĩ Nguyễn Văn Lượm - cho biết theo gia phả, liệt sĩ Lượm gọi nhà thơ Tố Hữu bằng bác.

Theo thông tin từ ông Xuân, liệt sĩ Nguyễn Văn Lượm (SN 1932), hy sinh năm 1947 và được cấp Bằng Tổ quốc ghi công lần đầu vào ngày 5/5/1958.