Chi tiết các bước lấy ý kiến Nhân dân khi điều chỉnh đơn vị hành chính

Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 321/2025/NĐ-CP hướng dẫn việc lấy ý kiến Nhân dân đối với các đề án thành lập, giải thể, nhập, chia, điều chỉnh địa giới và đổi tên đơn vị hành chính.

Nghị định được xây dựng trên cơ sở Luật Tổ chức chính quyền địa phương và Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở, nhằm bảo đảm người dân được tham gia ý kiến đối với những thay đổi liên quan trực tiếp đến nơi cư trú.

Lấy ý kiến tại các địa bàn chịu tác động trực tiếp

Theo Nghị định, việc điều chỉnh đơn vị hành chính phải tổ chức lấy ý kiến Nhân dân tại các đơn vị hành chính cấp xã chịu ảnh hưởng trực tiếp.

Trường hợp thành lập, giải thể, nhập, chia, điều chỉnh địa giới hoặc đổi tên đơn vị hành chính cấp tỉnh, UBND cấp tỉnh tổ chức lấy ý kiến Nhân dân tại toàn bộ các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh đó.

Đối với trường hợp điều chỉnh đơn vị hành chính cấp xã, việc lấy ý kiến được thực hiện tại chính đơn vị hành chính cấp xã dự kiến thay đổi. Quy định này nhằm bảo đảm mọi thay đổi về tổ chức, địa giới hành chính đều có sự tham gia của Nhân dân tại địa bàn liên quan trực tiếp.

Phát phiếu đến từng hộ, khuyến khích lấy ý kiến điện tử

Hình thức lấy ý kiến Nhân dân được thực hiện chủ yếu thông qua phát Phiếu lấy ý kiến hộ gia đình theo mẫu thống nhất ban hành kèm theo Nghị định. Mỗi hộ gia đình là một đơn vị tham gia cho ý kiến, bảo đảm tính đại diện và dân chủ.

Căn cứ điều kiện thực tế, UBND cấp tỉnh quyết định hình thức phát phiếu phù hợp hoặc giao UBND cấp xã lựa chọn cách thức tổ chức tại từng địa bàn. Nghị định khuyến khích áp dụng hình thức lấy ý kiến điện tử thông qua cổng thông tin điện tử, mạng viễn thông, mạng xã hội hoạt động hợp pháp hoặc các phần mềm điện tử, bảo đảm công khai, minh bạch và thuận tiện cho người dân.

Thời hạn rõ ràng, kết quả phải công khai

Sau khi xây dựng đề án, UBND cấp tỉnh gửi tài liệu và mẫu phiếu lấy ý kiến đến UBND cấp xã để tổ chức triển khai theo từng thôn, tổ dân phố. Trong thời hạn 60 ngày, cấp xã phải hoàn thành việc lấy ý kiến Nhân dân.

Trong vòng 5 ngày làm việc kể từ khi kết thúc lấy ý kiến, UBND cấp xã tổng hợp, lập báo cáo kết quả và gửi cơ quan có thẩm quyền, đồng thời đăng tải công khai trên trang thông tin điện tử của địa phương. Kết quả lấy ý kiến ở cấp tỉnh cũng phải được tổng hợp và công bố trên Cổng thông tin điện tử Chính phủ.

Kết quả được coi là đạt yêu cầu khi có từ 50% trở lên tổng số hộ gia đình trên địa bàn tán thành. Trên cơ sở đó, cơ quan xây dựng đề án tiếp tục hoàn thiện hồ sơ để trình HĐND xem xét theo thẩm quyền.

Nghị định cũng quy định rõ việc tiếp nhận, xử lý kiến nghị khi phát hiện sai sót trong kết quả lấy ý kiến và trách nhiệm đính chính, công khai lại thông tin nếu có nhầm lẫn.

Nghị định 321/2025/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 16/12, đồng thời thay thế các quy định trước đây về lấy ý kiến cử tri trong điều chỉnh đơn vị hành chính, tạo khung pháp lý thống nhất, rõ ràng cho việc thực hiện dân chủ ở cơ sở.