Bộ Nội vụ nói về khả năng tiếp tục sáp nhập xã, phường

Chiều 11/9, trao đổi với báo chí về việc tiếp tục sắp xếp đơn vị hành chính, ông Phan Trung Tuấn, Vụ trưởng Vụ Chính quyền địa phương (Bộ Nội vụ), cho biết định hướng trọng tâm hiện nay của Trung ương là giữ ổn định và nâng cao hiệu quả vận hành bộ máy.

Theo ông Tuấn, năm 2025, Việt Nam thực hiện cuộc sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy trên phạm vi cả nước, trong đó tổ chức lại các đơn vị hành chính cấp tỉnh và cấp xã.

Sau sắp xếp, số tỉnh, thành phố giảm từ 63 xuống còn 34; số đơn vị hành chính cấp xã giảm từ 10.035 xuống 3.321. Hiện nay, nhiệm vụ trọng tâm là bảo đảm bộ máy của hệ thống chính trị và mô hình chính quyền địa phương 2 cấp vận hành ổn định, thông suốt, hiệu quả.

Nâng năng lực để cấp xã trở thành "tuyến đầu"

Ông Tuấn cho biết tại Hội nghị Trung ương 3, Trung ương đã đánh giá kết quả sau một năm vận hành tổng thể tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị và chính quyền địa phương hai cấp, đồng thời chỉ ra một số vướng mắc, hạn chế cần tiếp tục tháo gỡ.

Ngày 28/7/2026, Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV ban hành Kết luận 76, đặt ra yêu cầu tiếp tục hoàn thiện, vận hành hiệu quả mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị và chính quyền địa phương 2 cấp.

Trên cơ sở kết luận này, Bộ Nội vụ đã tham mưu Chính phủ ban hành Nghị quyết 21/2026, xác định các nhiệm vụ, giải pháp thuộc khối Chính phủ nhằm tiếp tục hoàn thiện tổ chức bộ máy và nâng cao hiệu quả hoạt động của mô hình mới.

"Tinh thần là giữ ổn định các đơn vị hành chính cấp xã và chú trọng nâng cao năng lực vận hành. Đặc biệt, cấp xã sẽ trở thành tuyến đầu trong trung tâm vận hành mới của mô hình chính quyền địa phương các cấp", ông Tuấn nói.

Theo đại diện Bộ Nội vụ, việc nâng cao năng lực đội ngũ và điều kiện vận hành được đặt làm ưu tiên để chính quyền cấp xã thực hiện đầy đủ nhiệm vụ, trực tiếp giải quyết công việc và phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Địa phương phải chịu trách nhiệm về đề xuất sáp nhập

Dù chủ trương chung là cơ bản giữ ổn định các đơn vị hành chính cấp xã, ông Tuấn khẳng định Trung ương không "đóng cửa" hoàn toàn việc tiếp tục điều chỉnh, sắp xếp.

Thực tế vẫn còn một số ít đơn vị cấp xã có quy mô nhỏ hoặc diện tích chưa bảo đảm dư địa phát triển. Trong những trường hợp này, địa phương có thể nghiên cứu, đề xuất điều chỉnh địa giới hoặc sắp xếp lại, song phải đáp ứng các yêu cầu chặt chẽ.

Trước hết, các tỉnh, thành phố phải chủ động rà soát kỹ từng đơn vị hành chính cấp xã, đặc biệt là những nơi chưa đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn.

"Nếu thực sự cần thiết thì mới đề xuất điều chỉnh, sắp xếp, tinh gọn lại", ông Tuấn nói.

Bên cạnh đó, Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Thành ủy phải chịu trách nhiệm toàn diện về đề xuất của địa phương. Khi đề nghị sáp nhập hoặc điều chỉnh địa giới nhằm mở rộng không gian phát triển, địa phương phải bảo đảm đơn vị mới có khả năng hoạt động hiệu quả và đạt được mục tiêu đã báo cáo cấp có thẩm quyền.

"Trung ương đã giao trách nhiệm cho Ban Thường vụ cấp ủy địa phương đánh giá tổng thể, rà soát từng trường hợp cụ thể. Quyền hạn và trách nhiệm thuộc về các địa phương", đại diện Bộ Nội vụ nhấn mạnh.

Không sắp xếp xã, phường trên diện rộng

Trước đó, nhiều địa phương đã lên tiếng trước những thông tin lan truyền về phương án tiếp tục sáp nhập xã, phường. Cần Thơ, Bắc Ninh và Sơn La khẳng định hiện không có chủ trương sắp xếp lại các đơn vị hành chính cấp xã.

Tại Hải Phòng, Sở Nội vụ cho biết địa phương chưa xây dựng phương án hay đề án chính thức nào về việc sáp nhập, điều chỉnh xã, phường. Cơ quan này đồng thời cảnh báo một phụ lục giả định về phương án sắp xếp đang được phát tán trên mạng xã hội.

Vĩnh Long cũng khẳng định việc rà soát đơn vị hành chính cấp xã là nhiệm vụ thường xuyên, gắn với dân số, diện tích, dư địa phát triển và yêu cầu phục vụ người dân. Việc sắp xếp chỉ thực hiện với trường hợp thực sự cần thiết, phát sinh bất hợp lý trong quá trình vận hành, không triển khai trên diện rộng.

Tại hội nghị toàn quốc ngày 29/7, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nêu rõ Trung ương không đặt vấn đề điều chỉnh lại địa giới hành chính cấp xã do hệ thống cơ bản vận hành ổn định. Địa phương thấy thực sự cần thiết có thể đề xuất cấp có thẩm quyền xem xét, song phương án phải khoa học, thận trọng, khả thi, tạo đồng thuận và phục vụ người dân tốt hơn.