Thứ tư, 26/07/2006 - 11:15

Hai câu chuyện ghi từ blog

Hai câu chuyện tình cờ ghi được từ thế giới nhật ký cá nhân trên mạng (blog) của hai người trẻ tuổi cho thấy một không gian sống đang rộng lớn hơn, một thế hệ đang tư duy rất khác so với trước đây.

Câu chuyện thứ nhất: Trăn trở “thế mạnh” (Ghi từ blog của một giám đốc IT 29 tuổi có nick là Dr Neo)

 

Hôm nay, đi ăn tối với Amit Jalali - Senior Business Manager, International Operations của QAI. Thực sự bị sốc. Anh chàng còn trẻ quá, chắc mới chỉ 35 là cùng. Vậy mà... biết 12 thứ tiếng khác nhau. Và rất biết tạo ấn tượng ban đầu.

 

Nói chuyện về việc hợp tác giữa hai công ty, anh chàng khen công ty mình hết lời. Và đã rất khôn khi khen một cách gián tiếp qua việc kể lại lời của người khác. Dù biết vậy nhưng mình cũng cảm thấy nở mày nở mặt lắm. Theo anh ta, đối với giới gia công phần mềm Ấn Độ, chỉ có một công ty Việt Nam duy nhất có khả năng trở thành đối thủ của họ là công ty mình.

 

Tuy vậy, người khách hỏi một câu làm mình suy nghĩ rất nhiều sau đó, kể cả khi đã về đến nhà: Việt Nam sẽ dựa vào cái gì để có thể theo kịp Ấn Độ? Đâu là lợi thế cạnh tranh của Việt Nam, và của công ty mình?

 

Người đối tác chia sẻ với mình về khía cạnh văn hoá: tại sao người Mỹ chuyển việc gia công sang Ấn Độ chứ không phải nơi khác, người Nhật sang Trung Quốc, người Anh sang Ireland còn người Đức thì lại sang Nga? Đó là vì sự tương đồng về văn hoá. Người ta cảm thấy hoàn toàn thoải mái và tin tưởng khi hiểu rõ văn hoá của nhau. Rất dễ hiểu cho ba trường hợp sau: Nhật chịu ảnh hưởng Trung Hoa rất nặng suốt mấy ngàn năm, Ireland chịu rất nhiều ảnh hưởng của Anh, còn Đức và Nga đều là hai nước mang nặng dấu ấn văn hoá Đông Âu - Slave.

 

Nhưng còn trường hợp giữa Ấn Độ và Mỹ? Ấn Độ không tự cô lập mình bởi cái gọi là văn hoá riêng. Người Ấn Độ, trong công việc, đồng hoá văn hoá của mình với văn hoá khách hàng. Họ luôn luôn “say yes”. Khách hàng muốn họ làm CMMI-L3, họ làm ngay. Và thậm chí còn làm hơn như vậy nữa, họ làm CMMI-L5. Sau khi làm xong, họ thậm chí còn dạy lại cho người Mỹ cách làm những cái CMMI-L4/5. Bởi vậy, trong công việc, người Mỹ hoàn toàn không thấy sự khác biệt về văn hoá, về ngôn ngữ... Họ thấy hoàn toàn tin tưởng và thoải mái...

 

1. Tôi tự hỏi chính bản thân mình: Điều đó có thể áp dụng ở Việt Nam hay không?

Câu trả lời là không... Và không chỉ là Việt Nam, mà thậm chí ở cả Trung Quốc cũng vậy. Điều khác biệt đã được chứng minh bằng thực tế và bằng lịch sử.

Nếu như người Ấn Độ làm việc rất chuyên nghiệp (văn hoá Tây phương - đúng hơn là văn hoá Mỹ) nhưng cuộc sống xã hội rất đậm bản sắc văn hoá truyền thống. Thì ở Việt Nam hay Trung Quốc, người ta đang bắt đầu sống thực dụng theo kiểu xã hội phương Tây (một bộ phận, đặc biệt là giới trẻ) trong khi lại làm việc theo kiểu rề rà không chuyên nghiệp mà mình vẫn tự ru ngủ mình mỗi ngày: theo văn hoá phương Đông, theo kiểu truyền thống, theo những giá trị gia đình, có tình cảm...

 

Sự thay đổi, nhất là về văn hoá là khó kinh khủng… Nhưng có thật là không thể được?

 

2. Tôi chợt nhớ lại những lời của chính bản thân mình trước đây: văn hoá phương Tây chú trọng về khoa học, về tính thực tế, và chính vì vậy họ đi rất nhanh về kinh tế. Còn văn hoá phương Đông chú trọng về mối quan hệ giữa người với người và giữa con người với vũ trụ, với thiên nhiên nên họ duy trì được những nền văn hoá nhiều bản sắc, sản sinh những nhà tư tưởng lỗi lạc và tất cả những tôn giáo chính của thế giới.

 

Thế giới không thể không có phương Tây vì lúc đó thế giới sẽ trì trệ không phát triển. Và thế giới không thể không có phương Đông, vì khi ấy thế giới sẽ trở nên cực đoan, thái quá và thực dụng. Cũng giống như một chiếc compa, phải có cả hai chân: cả chân trụ và chân xoay đều quan trọng. Cũng giống như một gia đình, cả người chồng và người vợ đều quan trọng.

 

Và như trong một gia đình, muốn hạnh phúc, mỗi người cần phải tự thay đổi cho phù hợp với vai trò mới: là vợ hay là chồng, là cha hay là mẹ...

 

Áp dụng lại vào trong trường hợp này: Chúng ta đã thực sự biết mình muốn gì hơn chưa? Và chúng ta đã chuẩn bị được cái tâm thế cần thiết để có được cái điều mà mình lựa chọn hay chưa?

 

Nếu chúng ta muốn có một nền kinh tế mạnh, muốn con cái mình sống sung sướng, muốn xoá được nỗi nhục của một nước “nghèo” và “nhỏ”, thì từng người trong chúng ta phải sẵn sàng cho nó. Chúng ta phải thay đổi tâm thế của mình: thay vì tâm thế “phán xét” hay “phản kháng”, chúng ta hãy lựa chọn tâm thế “tiếp nhận” và “cộng tác”. Thay vì tâm thế “bị động”, chúng ta hãy sẵn lòng với tâm thế “chủ động”.

 

Yêu cầu về sự thay đổi tâm thế ấy không chỉ dừng lại ở góc độ từng cá nhân riêng biệt: các doanh nghiệp, các tổ chức và cả chính phủ nữa, đến lượt mình, cũng phải “học” cách thay đổi tâm thế. Cái cách mà chúng ta đối xử, giáo dục nhân viên hay xã hội giáo dục thế hệ trẻ sẽ phải khác. Cái cách mà chính phủ hỗ trợ các doanh nghiệp cũng sẽ phải khác.

 

Tại sao, ở Trung Quốc, chính phủ sẵn sàng hỗ trợ 50% chi phí để các doanh nghiệp phần mềm lấy những chứng chỉ chất lượng quốc tế. Tại sao, Chính phủ Trung Quốc sẵn sàng lập ra một vài uỷ ban hay các công ty lớn sẵn sàng bỏ ra vài ông tiến sĩ chỉ để ngồi học những cái hay mà Ấn Độ đang làm để áp dụng, còn mình thì không?

 

Tại sao những thành tựu khoa học công nghệ mới nhất đều được người Ấn tổ chức học hỏi, cập nhật ngay trong tháng, thậm chí trong tuần, trong khi ở đây mình lại đóng cửa “cho rằng mình hay”, và thậm chí còn cố gắng “try to invent the wheel”?

 

Cái tâm thế ấy cũng sẽ phải là cái tâm thế vươn đến tầm cao chứ không phải là cái “trung bình chủ nghĩa” đã ăn sâu vào đến tận xương tuỷ của xã hội: học vừa đủ để đậu, để ra trường có việc làm, làm vừa đủ để còn được tăng lương, lãnh đạo vừa đủ để dự án/phòng ban của mình không bị than phiền. Khi mà phần lớn nhân viên đều chỉ lo cho nồi cơm của riêng mình, thì cái doanh nghiệp ấy sẽ đi về đâu? Khi mà phần lớn mọi người đều an phận thủ thường thì cái xã hội của những con người ấy sẽ đi về đâu?

 

Một ngày tôi sẽ thấy nền IT Việt Nam từ chối những hợp đồng cỡ chục triệu đô vì quá nhỏ!

 

Và một ngày tôi sẽ thấy từng hàng người nối đuôi nhau vào Việt Nam để học hỏi cái hay của một đất nước, của một dân tộc muốn và dám thay đổi!

 

Nếu như, vâng nếu như ngày hôm nay từng người trong chúng ta thay đổi tâm thế của mình...

 

Câu chuyện thứ hai: Những sự vận động (Ghi từ blog của một chàng thạc sĩ 24 tuổi có nick là King Kong)

 

Tiếc là mình đã hỏi câu “Tại sao em chọn trường ấy?” hoặc “Em học trường ấy thì sẽ định ra làm gì?”nhiều lần, hầu hết đều khúc xạ đến các đấng sinh thành hoặc không trả lời được. Rất ít em xác định hoặc mong muốn được đầu ra sẽ thế nào. Hi, hình như ngày xưa mình cũng thế? Cả một sự thiệt thòi và lãng phí. Những tháng năm tự do, mạnh mẽ, sáng tạo, máu hiếu chiến hiếm có của cuộc đời.

 

Nhiều khi đi trên đường nhìn xe cộ tấp nập, chợt nhớ câu của một đại ca “Anh đang đi giữa dòng đời”, lại lan man kiểu “Có khi nào trên đường đời tấp nập, ta vô tình đi lướt qua nhau?”. Chiều hôm trước thấy một anh bán than, để vợ ngồi trong xe và đẩy đi, vừa đi vừa huýt sáo. Cũng lúc ấy, có một chàng cực “xì tin xì khói” cưỡi con SH đèo một em bé nõn nà phi qua, miệng chúm chím như cũng đang huýt sáo. Chả biết ai hạnh phúc hơn, nhưng điều gì sẽ xảy ra nếu vợ mình phải ngồi trong xe than nhỉ?

 

Chợt những chuyện lan man đó làm mình phải nghĩ đến một số người, một số câu chuyện quanh mình.

 

Thằng em thân tín, tài năng và ngoan ngoãn đã tự động rời bỏ một chỗ làm mà bạn bè và mình mất bao nhiêu thời gian mới tìm ra và hỗ trợ được, không một lời nhắn nhủ hay giải thích. Công việc đúng sở thích và sở trường, hoàn toàn tự do về giờ giấc, làm với những người giỏi, thu nhập không tệ, công ty hoành tráng, tương lai ngon... nói chung cậu tự nhận xét là rất ổn. Cũng chẳng biết sẽ làm gì tiếp theo, rồi đi đâu về đâu.

 

Gần 2 năm luyện sắt không thành. Vừa đến tận nhà cu cậu. Cậu không xác định được. Thiếu sức chiến đấu, thiếu động lực, thiếu tầm nhìn và khát vọng. Khó. Rất khó. Trước khi về, nhắc cậu một câu: “Anh sẽ không hỏi chú nữa, khi nào chú cần giúp gì thì qua anh, luôn luôn rộng cửa. Nhưng nếu anh qua nhà chú, mà chú không đủ khả năng kiếm cơm phải để vợ lo, thì đừng có mời anh uống rượu”. Cuộc sống đang từng giờ chuyển động, sao lại đứng nhìn lâu thế hả em?

 

Ai đó nói: “Cuộc sống càng trống rỗng thì càng nặng nề”...

 

Theo K.C
Sài Gòn Tiếp Thị