Đưa thầy về quê, đưa việc về xã, tạo việc làm bền vững ở nông thôn

Lao động nông thôn còn nhiều hạn chế

Tại tọa đàm “Phát triển nguồn nhân lực và hỗ trợ tạo việc làm bền vững, nền tảng để xây dựng nông thôn mới” do báo Dân trí phối hợp cùng Vụ Công tác Thanh niên và Bình đẳng giới (Bộ Nội vụ) tổ chức vào ngày 31/10 vừa qua, các diễn giả đánh giá thị trường lao động nông thôn vẫn còn nhiều tồn tại cần cải thiện để nâng cao chất lượng, đảm bảo đáp ứng nhu cầu nguồn nhân lực để phát triển kinh tế nông thôn, góp phần xây dựng nông thôn mới.

Theo bà Nguyễn Văn Hạnh Thục, Giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm TPHCM (đơn vị trực thuộc Sở Nội vụ TPHCM), hiện các vùng nông thôn của TPHCM đã và đang chuyển dịch mạnh mẽ từ nông nghiệp thuần túy sang kinh tế đô thị, nông nghiệp công nghệ cao, logistics và dịch vụ ven đô, nhiều xã có tỷ lệ đô thị hóa rất cao.

Đặc biệt, xu hướng các nhà máy lớn, thâm dụng lao động dịch chuyển nhiều về những khu công nghiệp vùng ven đang góp phần giải quyết số lượng lớn vị trí việc làm cho lao động nông thôn, thay đổi cơ cấu ngành nghề của lao động ở đây.

Từ sự chuyển dịch mạnh mẽ của cơ cấu kinh tế đòi hỏi lực lượng lao động phải chuyển biến theo, người dân chủ động nâng cao trình độ cùng các chương trình hỗ trợ đào tạo của thành phố đã góp phần nâng cao tỷ lệ lao động qua đào tạo có bằng cấp, chứng chỉ.

Tuy nhiên, lao động nông thôn vẫn còn nhiều hạn chế như: Phần lớn vẫn là lao động phổ thông, chưa qua đào tạo nghề bài bản; lao động trẻ có xu hướng di chuyển về các khu trung tâm; năng lực thích ứng còn kém; kỷ luật lao động chưa cao...

Vì vậy, lao động nông thôn khó tìm được việc làm ổn định có thu nhập phù hợp, khi nhà máy tái cơ cấu thì thiếu các kỹ năng chuyển đổi nghề nghiệp để ứng tuyển ngay vào các vị trí công việc mới, khi nông nghiệp chuyển dịch sang ứng dụng công nghệ cao thì lực lượng lao động khó thích ứng...

Đưa thầy về quê

Tình hình tại tỉnh Tây Ninh cũng tương tự. Chính vì vậy, chính quyền Tây Ninh xác định nâng cao chất lượng nguồn nhân lực khu vực nông thôn là nhiệm vụ quan trọng trong quá trình thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia Xây dựng Nông thôn mới.

Theo ông Nguyễn Đại Tánh, Phó Giám đốc Sở Nội vụ tỉnh Tây Ninh, tỉnh đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực khu vực nông thôn, gắn đào tạo nghề với giải quyết việc làm, chuyển dịch cơ cấu lao động và nâng cao thu nhập cho người dân.

Ông Tánh chia sẻ: “Kinh nghiệm quan trọng nhất trong quá trình nâng cao chất lượng nguồn nhân lực khu vực nông thôn là đào tạo nghề phải xuất phát từ nhu cầu thực tế của người lao động và thị trường lao động, không nên đào tạo theo khả năng sẵn có của địa phương và cơ sở giáo dục nghề nghiệp”.

Trước đây, có giai đoạn địa phương đào tạo chạy theo số lượng lớp học được tổ chức, số người tham gia, số người đạt chứng chỉ... Thực tế cho thấy, cách đào tạo trên không mang lại hiệu quả thiết thực, người học nghề xong vẫn khó tìm việc phù hợp.

Do đó, khi chuyển sang xu hướng đào tạo theo nhu cầu, Tây Ninh chú trọng khảo sát nhu cầu học nghề, nhu cầu tuyển dụng của doanh nghiệp và điều kiện sản xuất của từng địa bàn để lựa chọn ngành nghề đào tạo phù hợp.

Thậm chí, nếu ngành nghề mà địa phương có nhu cầu nhưng không có thầy dạy, Tây Ninh còn mời giảng viên từ các cơ sở đào tạo tại TPHCM về tận xã, ấp để đào tạo cho lao động tỉnh nhà. Từ đó, người lao động được học kỹ năng muốn học, tìm được công việc phù hợp tại quê nhà do địa phương có nhu cầu tuyển dụng ngành nghề mà họ được đào tạo.

Ông Tánh cho rằng: “Không nên đánh giá hiệu quả đào tạo nghề chỉ bằng số lượng người được đào tạo. Điều quan trọng hơn là người học sau khi hoàn thành khóa học có việc làm hay không, có duy trì được việc làm hay không, có tăng thu nhập hay không và kiến thức, kỹ năng được đào tạo có thực sự được áp dụng vào sản xuất hay không”.

“Vì vậy, trong thời gian tới, Tây Ninh tiếp tục chuyển mạnh từ cách tiếp cận “đào tạo bao nhiêu người” sang “đào tạo để làm gì và kết quả sau đào tạo như thế nào”, ông Tánh khẳng định.

Đưa việc về xã

Theo bà Nguyễn Văn Hạnh Thục, lý do tỷ lệ lao động nông thôn có công việc ở khu vực chính thức thấp không chỉ vì hạn chế từ năng lực của người lao động mà còn đến từ rào cản địa lý và tiếp cận thông tin.

Cụ thể, người lao động ở các xã vùng ven thường ngại di chuyển vào trung tâm để tham gia các sàn giao dịch việc, ít thông tin về các địa chỉ cung cấp nguồn việc làm chính thống và uy tín.

Do đó, để đồng hành cùng người lao động nông thôn, giúp họ tiếp cận nguồn việc làm phù hợp, Trung tâm Dịch vụ việc làm TPHCM đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp trong thời gian qua.

Bà Hạnh Thục cho biết: “Nhiệm vụ hàng đầu là đẩy mạnh công tác tư vấn, giới thiệu việc làm. Chúng tôi không thụ động chờ người lao động tìm đến, mà chủ động đưa dịch vụ về cơ sở. Trung tâm thường xuyên phối hợp với UBND các xã, phường tổ chức các Phiên giao dịch việc làm lưu động ngay tại địa phương, kết nối lao động địa phương với các doanh nghiệp có nhu cầu tuyển dụng tại chỗ cũng như có vị trí làm việc lân cận địa phương”.

Chính những phiên giao dịch tổ chức tại địa phương, đưa công việc về tận xã đã giúp nhiều lao động nông thôn tìm được việc làm tại chỗ. Đồng thời, tại các sàn, nhân viên trung tâm còn tư vấn cho  người lao động nhiều kỹ năng để tìm kiếm việc làm uy tín, tránh bị lừa đảo; kỹ năng phỏng vấn; kỷ luật lao động...

Ông Nguyễn Đại Tánh cũng đồng ý giải pháp giải quyết việc làm tại chỗ cho lao động nông thôn là cách tạo việc làm bền vững nhất, giúp họ có công việc gần nhà, giúp ổn định việc làm và gắn bó với quê hương. Tại Tây Ninh, tỉnh cũng đang từng bước thực hiện mô hình đào tạo nghề gắn với sản xuất và tạo việc làm tại chỗ.

Ông Tánh chia sẻ: “Đối với lao động nông thôn, đào tạo không chỉ nhằm giúp người lao động vào làm việc tại doanh nghiệp mà còn hướng đến việc nâng cao kỹ năng để người dân có thể áp dụng ngay vào sản xuất, phát triển kinh tế hộ gia đình, tham gia tổ hợp tác, hợp tác xã hoặc tự tạo việc làm”.

“Không chỉ nâng cao kỹ năng trong lĩnh vực nông nghiệp, công tác đào tạo còn mở rộng sang các nghề phi nông nghiệp, công nghiệp, dịch vụ và những ngành nghề phù hợp với quá trình đô thị hóa, phát triển khu, cụm công nghiệp của tỉnh. Qua đó tạo thêm cơ hội để lao động nông thôn chuyển đổi nghề nghiệp, có việc làm ổn định và từng bước nâng cao thu nhập”, ông Tánh cho biết thêm.