Củ rừng cứu đói nay giúp người vùng cao kiếm nửa triệu đồng mỗi ngày

Những ngày này, tranh thủ lúc nông nhàn, người dân các xã Nhi Sơn, Pù Nhi, tỉnh Thanh Hóa lại vào rừng tìm củ mài (hay còn gọi là hoài sơn - một loại dược liệu). Loại củ hoang dại mọc dưới những tán rừng rậm rạp trở thành nguồn thu nhập của người dân địa phương 5 năm trở lại đây.

Theo người dân địa phương, trước đây, củ mài từng là nguồn lương thực không phải trồng cấy, giúp nhiều gia đình vượt qua những tháng ngày thiếu đói khi lúa nương chưa đến vụ thu hoạch. Vài năm gần đây, việc thu mua củ mài làm dược liệu dần phổ biến, người dân tranh thủ đi đào kiếm thêm thu nhập.

Ông Sung Văn Sính (38 tuổi, trú tại bản Cặt, xã Nhi Sơn) cho biết khoảng 6h mỗi ngày, ông mang theo cơm nắm vào rừng đào củ mài, đến chiều tối mới trở về. Mỗi ngày, ông đào được gần 10kg, ngày nhiều khoảng 25kg. Với giá thu mua 22.000-25.000 đồng/kg, có ngày ông thu nhập khoảng 500.000 đồng.

Theo ông Sính, củ mài thường mọc dưới những tán rừng rậm rạp. Công việc đào củ mài đòi hỏi người làm phải có sức khỏe và thành thạo kỹ năng đi rừng.

Là một trong những người thu mua, chế biến củ mài lớn nhất vùng, bà Hoàng Thị Hoa (50 tuổi, trú tại bản Na Tao, xã Pù Nhi) cho biết năm 2023, qua tìm hiểu trên mạng xã hội, bà biết nhiều nơi đã chế biến củ mài thành thực phẩm và dược liệu.

Nhận thấy loại củ này có thể tạo giá trị kinh tế, giúp người dân tăng thu nhập, gia đình bà chuyển từ buôn bán, chăn nuôi sang thu mua củ mài để sấy khô và làm bột.

Năm 2024, khi sản lượng thu mua tăng, bà mạnh dạn đầu tư máy móc để rửa, thái lát, sấy khô và nghiền củ mài thành bột, qua đó nâng cao giá trị sản phẩm.

Bà Hoa chia sẻ, củ mài sau khi thu mua được đưa về sơ chế ngay trong ngày. Người lao động phải rửa sạch, gọt vỏ, thái lát củ trước khi đưa vào máy sấy. Nếu để qua ngày, củ dễ chảy nhựa, đổi màu, ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm.

Vào mùa cao điểm, cơ sở của bà Hoa phải thuê khoảng 10 lao động để kịp sơ chế lượng củ thu mua trong ngày.

“Mỗi vụ, tôi thu mua hơn 15 tấn củ mài tươi. Khi chế biến, khoảng 5kg tươi mới được 1kg khô”, bà Hoa cho biết. Từ những củ mài tươi, qua nhiều công đoạn chế biến, sản phẩm khô được bà Hoa đóng gói đưa ra thị trường ở nhiều tỉnh, thành phía Bắc.

Hai sản phẩm chính của cơ sở bà Hoa hiện nay là củ mài thái lát sấy khô và bột củ mài. Bột củ mài được bán với giá 280.000-300.000 đồng/kg.

Ông Đoàn Văn Trường, Bí thư Đảng ủy xã Pù Nhi, cho biết không còn chỉ xuất hiện trong bữa cơm của người dân vùng cao, củ mài hiện được chế biến thành những sản phẩm hàng hóa có giá trị, mang lại thu nhập ổn định cho người dân địa phương.

Theo ông Trường, địa phương định hướng khai thác hợp lý, nghiên cứu nhân giống, trồng thử nghiệm và xây dựng vùng nguyên liệu ổn định để củ mài không chỉ là món ăn trong những ngày giáp hạt mà còn trở thành sản vật đặc trưng của địa phương.