Yếu tố nào quyết định tăng trưởng GDP 2 con số?

Tại Hội thảo “Động lực cho tăng trưởng kinh tế hai con số và triển vọng nông nghiệp 2026” do báo Nông thôn ngày nay/Dân Việt tổ chức ngày 31/3, các chuyên gia cho rằng để đạt được mức tăng trưởng cao, Việt Nam không chỉ cần thêm nguồn lực mà quan trọng hơn là phải giải quyết những điểm nghẽn mang tính cấu trúc của nền kinh tế.

Tại sao lại là khoa học công nghệ và nguồn nhân lực?

Theo TS Đặng Ngọc Đức, Viện trưởng Viện Công nghệ Tài chính, Trường Đại học Đại Nam, để đạt được mức tăng trưởng cao, Việt Nam không thể chỉ dựa vào các yếu tố truyền thống mà cần khai thác hiệu quả các động lực mới, đặc biệt là khoa học công nghệ và nguồn nhân lực.

Theo ông, kinh nghiệm quốc tế chỉ ra công nghệ là yếu tố quyết định trong việc tạo ra bứt phá tăng trưởng. Nền kinh tế Trung Quốc, nếu không có sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ, khó có thể rút ngắn khoảng cách với các quốc gia phát triển.

Tuy nhiên, tại Việt Nam, việc ứng dụng công nghệ vẫn còn khoảng cách đáng kể, đặc biệt là trong việc kết nối giữa chuyên gia công nghệ và lĩnh vực tài chính, khiến nhiều sản phẩm chưa thực sự hiệu quả.

Một trong những điểm nghẽn lớn được ông Đức nhấn mạnh là khả năng tiếp cận tài chính, đặc biệt ở khu vực nông nghiệp và nông thôn. Theo ông, Việt Nam không thiếu nguồn vốn, nhưng lại thiếu cơ chế và phương thức để người dân, nhất là nông dân, tiếp cận được nguồn lực này một cách hiệu quả và an toàn. Điều này làm hạn chế khả năng chuyển hóa nguồn lực tài chính thành động lực tăng trưởng thực sự.

Từ đó, ông cho rằng phát triển nguồn nhân lực đóng vai trò then chốt trong việc nâng cao chất lượng tăng trưởng. Tuy nhiên, vấn đề không chỉ là đào tạo nhiều mà là đào tạo đúng. Việc đào tạo cần gắn với khả năng ứng dụng thực tế, giúp người học có thể giải quyết các bài toán cụ thể, đặc biệt là trong việc kết nối công nghệ với tài chính và sản xuất.

Ông cũng chỉ ra một thực tế là dù chính sách đã dành nguồn lực lớn cho khoa học công nghệ, nhưng phần lớn vẫn tập trung vào nghiên cứu, trong khi đầu tư cho đào tạo con người còn hạn chế. Điều này tạo ra độ trễ trong quá trình chuyển hóa công nghệ thành năng lực thực tế của nền kinh tế.

Theo TS Đặng Ngọc Đức, để đạt được tăng trưởng 2 con số, cần ưu tiên phát triển hệ sinh thái đào tạo đồng bộ, trong đó chú trọng kỹ năng ứng dụng công nghệ, quản trị tài chính và quản trị rủi ro. Đặc biệt, cần hướng tới việc giúp người dân, nhất là khu vực nông thôn, có khả năng tiếp cận và sử dụng hiệu quả các công cụ tài chính hiện đại.

Ông nhấn mạnh, nếu không hành động sớm và quyết liệt trong đào tạo và ứng dụng công nghệ, độ trễ sẽ ngày càng lớn, làm giảm cơ hội đạt được mục tiêu tăng trưởng cao trong dài hạn.

Góc nhìn đối với thị trường vốn và nông nghiệp

Ông Nguyễn Quốc Hùng, Phó chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam, cho rằng một trong những điểm nghẽn lớn hiện nay là thị trường vốn chưa đáp ứng được nhu cầu phát triển của nền kinh tế, đặc biệt trong việc tạo niềm tin cho nhà đầu tư.

Theo ông, dù nguồn vốn trong nền kinh tế không thiếu, nhưng việc phân bổ và dẫn dắt dòng vốn vẫn còn nhiều hạn chế. Thị trường vốn chưa thực sự hiệu quả khiến dòng tiền chưa chảy vào đúng các lĩnh vực cần thiết, từ đó ảnh hưởng đến khả năng đạt mục tiêu tăng trưởng cao.

Một vấn đề đáng chú ý khác là tình trạng tồn đọng vốn và tài sản trong các dự án, khiến nguồn lực không được khai thác hiệu quả. Nếu các “điểm nghẽn” này không được xử lý, dòng vốn sẽ tiếp tục bị “giam giữ”, làm giảm hiệu quả chung của nền kinh tế.

Đối với khu vực nông nghiệp và nông thôn, ông Hùng cho rằng đây là lĩnh vực có tiềm năng lớn nhưng chưa được đầu tư tương xứng. Dù đóng góp đáng kể vào nền kinh tế, tỷ trọng tín dụng dành cho khu vực này vẫn còn thấp so với nhu cầu thực tế.

Nguyên nhân chính, theo ông, do người dân và doanh nghiệp trong lĩnh vực nông nghiệp gặp khó khăn trong việc tiếp cận vốn, đặc biệt là thiếu tài sản đảm bảo và hạn chế về năng lực quản trị tài chính. Điều này khiến ngân hàng khó mở rộng cho vay, dù nhu cầu vốn là rất lớn.

Bên cạnh đó, việc đầu tư vào chế biến, nâng cao giá trị gia tăng và ứng dụng công nghệ trong nông nghiệp vẫn còn hạn chế. Trong khi đó, đây lại là những yếu tố có thể tạo ra tăng trưởng đột phá nếu được khai thác đúng cách.

Ông Hùng cũng nhấn mạnh vai trò của doanh nghiệp nhỏ và vừa trong chuỗi giá trị sản xuất và xuất khẩu. Theo ông, cần có cơ chế hỗ trợ để nhóm doanh nghiệp này mở rộng quy mô, nâng cao năng lực cạnh tranh và tham gia sâu hơn vào thị trường quốc tế.

Ngoài ra, chính sách cần được thiết kế theo hướng cụ thể, đồng bộ và có tính thực thi cao, thay vì dàn trải. Việc huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực, bao gồm cả đất đai và tài nguyên, cũng được xem là yếu tố quan trọng để thúc đẩy tăng trưởng.

Theo ông Nguyễn Quốc Hùng, để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số, cần đồng thời giải quyết các vấn đề về thị trường vốn, khả năng tiếp cận tài chính, hiệu quả phân bổ nguồn lực và nâng cao giá trị gia tăng trong các ngành kinh tế, đặc biệt là nông nghiệp.