Vinamilk và chuyện chưa kể sau ly sữa quen thuộc của triệu gia đình Việt

Đầu tư 1.000 tỷ đồng để tăng chuẩn an toàn cho sữa tươi

Đầu thập niên 1990, Việt Nam vừa bước qua những năm tháng khó khăn nhất. Khi ấy, điện lưới quốc gia vẫn còn là điều xa xỉ ở nhiều vùng quê, chiếc tủ lạnh là tài sản lớn của các gia đình thành thị. Vì vậy, trẻ em nông thôn hay vùng sâu, vùng xa càng khó tiếp cận với nhiều dịch vụ và sản phẩm thiết yếu, từ y tế, giáo dục tới dinh dưỡng.

Trong bối cảnh đó, bài toán của ngành sữa không chỉ là làm ra sản phẩm đủ dinh dưỡng. Câu hỏi lớn hơn là làm thế nào để một hộp sữa có thể đi xa hàng trăm cây số, đến được những nơi chưa có điện, chưa có tủ lạnh, mà vẫn bảo toàn chất lượng và độ an toàn cho người sử dụng.

Lời giải xuất hiện vào năm 1991, khi Vinamilk đưa công nghệ tiệt trùng UHT và đóng gói vô trùng về Việt Nam. Công nghệ này giúp sữa tươi giữ nguyên dưỡng chất và bảo quản được nhiều tháng ở nhiệt độ thường mà không cần chất bảo quản.

Những bịch sữa giấy tiệt trùng tung ra thị trường được người dân đón nhận. Nhiều trẻ em ở những vùng quê xa xôi lần đầu tiên có thể tiếp cận nguồn sữa an toàn chất lượng một cách dễ dàng.

Nhưng với ban lãnh đạo và đội ngũ R&D của Vinamilk, chuẩn an toàn chưa bao giờ là một đích đến cố định. Năm 2020, châu Âu bắt đầu siết chặt quy định kiểm soát một số tạp chất sinh ra trong quá trình tinh luyện dầu thực vật ở nhiệt độ cao.

Thời điểm đó, Việt Nam chưa có quy chuẩn tương ứng và giới khoa học vẫn tiếp tục đánh giá mức độ ảnh hưởng của các hợp chất này. Xét về pháp lý, các sản phẩm của Vinamilk trên thị trường khi ấy vẫn đáp ứng yêu cầu lưu hành.

Thế nhưng, đứng trước những cảnh báo sớm từ quốc tế, đại diện đội ngũ R&D, bà Cù Thị Thu Vân, cùng các đồng nghiệp đã đưa ra một quyết định táo bạo: Lập tờ trình đề xuất chuyển toàn bộ nguyên liệu dầu thực vật sang chuẩn mới nhất của châu Âu.

Kế hoạch dự kiến tiêu tốn gần 1.000 tỷ đồng và tác động trực tiếp đến chi phí sản xuất cũng như hiệu quả kinh doanh trong ngắn hạn. Thế nhưng, ban lãnh đạo Vinamilk đã chỉ đạo đội ngũ R&D triển khai kế hoạch mới.

Tất cả xuất phát từ một nguyên tắc xuyên suốt trong quản trị chất lượng của Vinamilk: “Thực phẩm đi vào cơ thể người thì không có cơ hội sửa sai”. 6 năm sau đó, quy định quốc gia về nội dung này chính thức được ban hành.

Từ chối rập khuôn công thức ngoại, đưa sữa công thức “may đo” cho người Việt vươn tầm thế giới

Nếu câu chuyện của sữa nước tại Vinamilk là hành trình nỗ lực nâng cao chuẩn an toàn, thì sữa bột lại là bài toán về sự phù hợp. Nhiều người mẹ quan niệm càng nhiều dưỡng chất, hàm lượng càng cao thì càng tốt. Nhưng trong dinh dưỡng trẻ em, câu chuyện không đơn giản như vậy.

Theo các chuyên gia của Vinamilk, giá trị của một công thức không nằm ở số lượng vi chất được bổ sung, mà nằm ở tỷ lệ, khả năng hấp thu và mức độ phù hợp với nhu cầu thực tế của cơ thể trẻ.

Việc nạp quá nhiều dưỡng chất vượt quá khả năng hấp thụ của hệ tiêu hóa non nớt không chỉ gây lãng phí, mà còn vô tình tạo áp lực lớn lên cơ thể trẻ, trong đó có hệ bài tiết và thận.

Chính vì vậy, đội ngũ làm R&D tại Vinamilk luôn giữ vững nguyên tắc “Không thể lấy nguyên một công thức sữa dành cho trẻ em ở các nước phương Tây về áp dụng cho trẻ em Việt Nam”.

Bởi thể trạng, tố chất sinh học và chế độ ăn uống của trẻ em ở các vùng địa lý có sự khác biệt, nên một công thức đắt giá ở châu Âu chưa chắc đã là lời giải đúng cho một em bé lớn lên tại Việt Nam.

Thay vì chạy theo những trào lưu, các chuyên gia dinh dưỡng Vinamilk bắt đầu xây dựng công thức sữa dành riêng cho trẻ em Việt dựa trên những hiểu biết về nhu cầu dinh dưỡng của người dân trong nước. Đây cũng là cơ sở xác định những thiếu hụt phổ biến cần ưu tiên giải quyết cho dinh dưỡng trẻ em Việt Nam.

Khi báo cáo chỉ ra bức tranh thiếu hụt vi chất diện rộng ở trẻ em trong nước - đặc biệt là Vitamin A, sắt và kẽm - đội ngũ nghiên cứu của Vinamilk bắt tay vào bài toán xây dựng công thức phù hợp để bù đắp những thiếu hụt đó.

Từng dưỡng chất được đưa vào công thức đều phải trải qua quá trình cân nhắc kỹ lưỡng: đủ để hỗ trợ trẻ phát triển, đúng tỷ lệ để cơ thể hấp thu hiệu quả, và trên hết là phù hợp với khả năng chuyển hóa của trẻ.

Sự cẩn trọng ấy đã biến từng lon sữa thành người bạn đồng hành tin cậy của hàng triệu gia đình qua nhiều thế hệ lớn khôn. Không dừng lại ở niềm tin trong nước, tư duy dinh dưỡng “chuẩn chỉnh và vừa vặn” ấy cũng chứng minh tính đúng đắn khi vươn ra thế giới.

Minh chứng là dòng sản phẩm Optimum A2 Pro+ đã được xướng tên ở hạng mục Best Children’s Dairy Product (Sản phẩm sữa cho trẻ em tốt nhất) tại giải thưởng World Dairy Innovation Awards 2026.

Trước đó, năm 2023, Optimum Gold của Vinamilk trở thành thương hiệu đầu tiên tại châu Á đạt giải thưởng Purity Award, khi đáp ứng hơn 400 chỉ tiêu an toàn, tinh khiết về chất lượng sản phẩm và điều kiện sản xuất.

Đồng thời, sản phẩm cũng đạt chứng nhận “First 1,000 Day Promise” (Chứng nhận 1.000 ngày đầu đời) của tổ chức Clean Label Project (Mỹ), khẳng định tiêu chuẩn an toàn cho trẻ ở những năm tháng đầu đời.

Qua 5 thập kỷ, niềm tin của người tiêu dùng và tâm huyết của người làm sản phẩm đã tạo nên những thay đổi lớn tại Vinamilk và thị trường.

“Chất lượng thực sự của một ly sữa không chỉ được quyết định ở điều người tiêu dùng nhìn thấy trên nhãn hàng, mà còn nằm trong những lựa chọn họ không nhìn thấy: một tiêu chuẩn được áp dụng sớm hơn vài năm, một công thức được điều chỉnh thêm vài phần trăm, hay một khoản đầu tư lớn được thực hiện chỉ để giảm đi một rủi ro rất nhỏ”, đại diện công ty cho hay.

Câu chuyện về công nghệ tiệt trùng sữa, về những cuộc tranh luận quanh công thức cho trẻ em Việt hay quyết định chi gần 1.000 tỷ đồng để đi trước quy định chỉ là vài lát cắt trong số hàng trăm câu chuyện được ghi lại trong hành trình kỷ niệm 50 năm Vinamilk.

Đó là những câu chuyện về những con người dành cả sự nghiệp để làm tốt hơn những điều mà phần lớn người tiêu dùng chưa bao giờ được thấy, nay được tái hiện tại Triển lãm “Mừng sinh nhật 50 năm phụng sự khát vọng Việt” của Vinamilk vào ngày 13-14/8 tại Trung tâm Triển lãm Việt Nam VEC, đường cầu Tứ Liên, Đông Anh​, Hà Nội và ngày 19-20/8 tại Trung tâm Hội chợ và Triển lãm Sài Gòn, 799 Nguyễn Văn Linh, Tân Mỹ, TPHCM.

Đăng ký tham dự Triển lãm miễn phí tại: https://bit.ly/DantriVNM.