Việt Nam đổi cách hút FDI để tăng trưởng 2 con số

Theo Bộ Tài chính, thay vì tiếp tục dựa vào các lợi thế truyền thống như chi phí lao động hay ưu đãi thuế, chính sách thu hút FDI đang được định hướng lại theo hướng chọn lọc, ưu tiên các dự án công nghệ cao, có khả năng lan tỏa và đóng góp lớn cho nền kinh tế.

Để thực hiện mục tiêu này, cơ quan quản lý đang tập trung triển khai 4 nhóm giải pháp trọng tâm gồm hoàn thiện thể chế, phát triển hạ tầng, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và tăng cường các chính sách hỗ trợ.

Chuyển từ ưu đãi thuế sang hỗ trợ thực chất

Một trong những thay đổi đáng chú ý là cách tiếp cận trong chính sách thu hút đầu tư. Trong bối cảnh thuế tối thiểu toàn cầu dần làm giảm hiệu quả của các ưu đãi thuế truyền thống, Bộ Tài chính cho rằng cần chuyển sang các cơ chế hỗ trợ dựa trên chi phí thực tế. Trọng tâm là đầu tư hạ tầng, đào tạo nguồn nhân lực, thúc đẩy nghiên cứu - phát triển (R&D) và đổi mới sáng tạo.

Song song với đó, cải cách thủ tục hành chính tiếp tục được đẩy mạnh theo hướng liên thông, rút ngắn thời gian xử lý, đặc biệt với các dự án công nghệ cao như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo và trung tâm dữ liệu.

Việc đơn giản hóa thủ tục cấp giấy phép lao động, thị thực cho chuyên gia nước ngoài cũng được xem là yếu tố quan trọng để thu hút các dự án quy mô lớn.

Ở góc độ hạ tầng, ưu tiên đang được dành cho các công trình chiến lược như cao tốc liên vùng, cảng biển, sân bay và hệ thống logistics. Đây là những yếu tố được đánh giá có tác động trực tiếp đến chi phí vận hành và khả năng kết nối chuỗi cung ứng của doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, việc phát triển các cụm công nghiệp - đô thị - dịch vụ tích hợp tại các vùng kinh tế trọng điểm được kỳ vọng tạo ra không gian mới cho các dự án FDI quy mô lớn.

Đối với hạ tầng năng lượng, yêu cầu đặt ra là bảo đảm nguồn cung ổn định, đồng thời phát triển năng lượng tái tạo gắn với xu hướng chuyển dịch xanh của các tập đoàn đa quốc gia.

Tăng liên kết với doanh nghiệp trong nước, nâng cao chất lượng tăng trưởng

Bên cạnh thể chế và hạ tầng, nguồn nhân lực được xác định là yếu tố then chốt trong thu hút FDI chất lượng cao.

Theo Bộ Tài chính, tình trạng thiếu hụt lao động kỹ thuật cao đang ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ triển khai nhiều dự án. Do đó, cần tăng cường kết nối giữa cơ sở đào tạo và doanh nghiệp, triển khai cơ chế đặt hàng đào tạo theo nhu cầu thực tế, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ cao.

Cùng với đào tạo mới, việc nâng cao kỹ năng cho lực lượng lao động hiện có cũng cần được đẩy mạnh để đáp ứng yêu cầu chuyển dịch sang mô hình sản xuất hiện đại.

Một điểm nhấn khác trong chính sách thu hút FDI là tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp FDI và khu vực trong nước. Mục tiêu là nâng cao tỷ lệ nội địa hóa, tạo điều kiện để doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều biến động, Việt Nam vẫn được đánh giá là điểm đến hấp dẫn trong quá trình tái cấu trúc chuỗi cung ứng. Tuy nhiên, để tận dụng tốt cơ hội này, chính sách thu hút FDI cần hướng đến chất lượng thay vì số lượng.

Nghị quyết 10-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định rõ định hướng phát triển khu vực FDI theo hướng hiệu quả, bền vững, gắn với chuyển giao công nghệ, phát triển nguồn nhân lực và nâng cao giá trị gia tăng trong nước.

Theo đó, các doanh nghiệp FDI sẽ được khuyến khích và đồng thời phải cam kết về hoạt động R&D, đào tạo nhân lực, phát triển nhà cung ứng nội địa, cũng như thực hiện chuyển đổi xanh và chuyển đổi số nếu muốn hưởng các ưu đãi đầu tư.

Những thay đổi này cho thấy cách tiếp cận mới trong thu hút FDI không chỉ nhằm tăng quy mô dòng vốn, mà hướng tới nâng cao chất lượng tăng trưởng và năng lực nội tại của nền kinh tế trong dài hạn.