Vàng hay dầu mỏ: Đâu là "vua" chống lạm phát giữa chiến sự Iran?

Kể từ cuối tháng 2 khi chiến dịch quân sự nhằm vào Iran bắt đầu, thị trường chứng kiến một cuộc đổi ngôi ngoạn mục. Giá dầu Brent bứt tốc tăng tới 37%, trong khi vàng lại đánh mất khoảng 10% giá trị. Hai loại tài sản vốn luôn song hành trong các danh mục phòng vệ rủi ro giờ đây lại rẽ sang hai hướng hoàn toàn trái ngược.

Câu trả lời cho sự phân hóa này không nằm ở những diễn biến trên chiến trường. Yếu tố quyết định dòng tiền lúc này chính là bản chất của lạm phát và cách các ngân hàng Trung ương điều hành lãi suất.

Dầu mỏ hưởng lợi trực tiếp từ nguồn gốc lạm phát

Đà thăng hoa của thị trường năng lượng là minh chứng rõ nét nhất cho quy luật cung cầu cơ bản. Eo biển Hormuz bị đe dọa đã lập tức biến thành điểm nghẽn chí mạng của nền kinh tế toàn cầu.

Theo báo cáo từ Goldman Sachs, khoảng 14,5 triệu thùng dầu mỗi ngày tại vịnh Ba Tư đã bị gián đoạn. Cú sốc nguồn cung này khiến lượng tồn kho dầu toàn cầu sụt giảm ở mức kỷ lục 11-12 triệu thùng mỗi ngày chỉ trong tháng 4. Khi nguồn cung sụp đổ đột ngột, giá bắt buộc phải vọt lên cho tới khi nhu cầu tiêu thụ bị ép phải điều chỉnh giảm.

Giá dầu Brent đã nhanh chóng leo dốc từ mốc 70 USD lên trên 100 USD mỗi thùng tính đến thời điểm hiện tại. Thậm chí trước đó có lúc mặt hàng này chạm đỉnh 126 USD. Trên thị trường Mỹ, dầu WTI cũng ghi nhận mức tăng hơn 30% kể từ cuối tháng 2 và vượt mốc 95 USD mỗi thùng.

Sự khác biệt lớn nhất giữa dầu và vàng trong bối cảnh hiện tại là tính ứng dụng thực tế. Dầu mỏ có nhu cầu tiêu dùng và công nghiệp. Một cú sốc đứt gãy nguồn cung năng lượng sẽ trực tiếp đẩy chi phí vận tải và sản xuất tăng cao, từ đó tạo ra lạm phát.

Những nhà đầu tư mua dầu trong giai đoạn này thực chất đã nắm giữ chính nguyên nhân tạo ra cú sốc giá cả. Dầu trở thành loại tài sản hiếm hoi được hưởng lợi trực tiếp từ lạm phát do đứt gãy chuỗi cung ứng. Đây là lý do dòng tiền thông minh quyết định chọn "vàng đen" thay vì kim loại quý truyền thống.

Lỗ hổng trong "sách giáo khoa" về vàng

Trái ngược với sự hưng phấn của thị trường năng lượng, diễn biến của vàng lại mang đến nỗi thất vọng lớn. Kim loại quý này từng có một năm 2025 rực rỡ với mức tăng trưởng lên tới 65%. Nhưng ngay khi cuộc xung đột thực sự bùng nổ, giá lại rơi tự do.

Chỉ trong vòng 10 tuần, giá vàng đã giảm từ 5.275 USD/ounce xuống quanh mức 4.735 USD/ounce. Mức bốc hơi 540 USD này xuất phát từ một đặc tính cốt lõi mà nhiều người thường bỏ quên. Vàng không trả lãi, không chia cổ tức và không có lợi tức định kỳ.

Giá trị đầu tư của vàng phụ thuộc hoàn toàn vào chi phí cơ hội khi nắm giữ. Chi phí này lại được quyết định bởi lãi suất thực tại Mỹ. Khi giá dầu tăng sốc đe dọa thổi bùng lạm phát trở lại, thị trường lập tức thay đổi kỳ vọng về chính sách tiền tệ.

Công cụ CME FedWatch hiện phản ánh rõ kịch bản Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) sẽ không cắt giảm lãi suất lần nào trong cả năm nay. Thậm chí, khả năng Fed tăng lãi suất trong vòng một năm tới còn được đánh giá cao hơn. Khi lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ neo ở mức hấp dẫn khoảng 4%, nhà đầu tư không có lý do gì để ôm giữ một tài sản không sinh lời như vàng.

Bà Amy Gower, chiến lược gia tại Morgan Stanley nhận định độ nhạy của vàng với chính sách tiền tệ hiện đã vượt xa vai trò trú ẩn truyền thống. Vàng không phản ứng trực tiếp với sự kiện chiến sự. Kim loại quý này đang phản ứng với cách ngân hàng Trung ương điều hành chính sách trước áp lực của chiến tranh.

Sự thật về khả năng chống lạm phát của kim loại quý

Điểm mù lớn nhất của giới đầu tư là niềm tin mù quáng rằng vàng luôn tăng giá khi lạm phát xuất hiện. Thực tế thị trường cho thấy vàng không chống lại mức lạm phát thông thường. Nó chỉ phát huy sức mạnh khi niềm tin vào tổ chức kiểm soát lạm phát sụp đổ.

Khi lạm phát chỉ nhích lên từ mức thấp lên trung bình, vàng thường có xu hướng suy yếu. Lý do là thị trường vẫn đặt cược vào việc Fed đủ công cụ và uy tín để kiểm soát giá cả thông qua chính sách thắt chặt tiền tệ. Niềm tin đó khiến lợi suất thực tăng lên và trực tiếp bóp nghẹt đà tăng của vàng.

Kim loại quý chỉ thực sự tỏa sáng khi lạm phát vượt tầm kiểm soát và thị trường nghi ngờ khả năng bảo vệ sức mua đồng tiền của ngân hàng Trung ương. Những cú sốc niềm tin như thời kỳ đại dịch Covid-19 hay khủng hoảng nợ châu Âu mới là bệ phóng thực sự cho vàng. Hiện tại, lạm phát đang tăng nhưng thị trường vẫn tin Fed có thể xử lý được. Vàng đang phải trả giá cho chính sự tín nhiệm đó.

Dù áp lực ngắn hạn vẫn bủa vây, các định chế tài chính lớn như Goldman Sachs vẫn giữ góc nhìn cẩn trọng với thị trường năng lượng. Ngân hàng này cảnh báo giá dầu hoàn toàn có khả năng duy trì trên mốc 100 USD mỗi thùng nếu dòng chảy qua eo biển Hormuz chưa được khôi phục trước cuối tháng 7.

Nút thắt của toàn bộ thị trường hiện nằm ở tuyến hàng hải huyết mạch này. Ngày eo biển Hormuz được mở lại, giá dầu nhiều khả năng sẽ hạ nhiệt nhanh chóng. Khi đó, Fed sẽ có thêm dư địa để giảm lãi suất và xu hướng của vàng có thể đảo chiều một lần nữa. Nhưng cho tới lúc đó, cuộc chiến từng được kỳ vọng sẽ khiến vàng tỏa sáng lại đang tôn vinh vị thế độc tôn của dầu mỏ.