Tiết lộ bí kíp để doanh nghiệp vay được vốn xanh, vốn ưu đãi từ ngân hàng

Thị trường tín dụng xanh tại Việt Nam đang mở rộng nhanh khi ngày càng nhiều ngân hàng đưa yếu tố môi trường, xã hội và quản trị (ESG) vào quá trình đánh giá khách hàng.

Theo Ngân hàng Nhà nước, đến hết quý I năm nay, 82 tổ chức tín dụng đã phát sinh dư nợ tín dụng xanh với tổng quy mô hơn 828.000 tỷ đồng, tập trung vào các lĩnh vực như năng lượng tái tạo, nông nghiệp xanh, công trình xanh và sử dụng hiệu quả tài nguyên.

Tuy nhiên, với nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp vừa và nhỏ, thách thức không nằm ở việc “làm ESG” mà là chứng minh các hoạt động này bằng dữ liệu và hồ sơ cụ thể.

Một dự án có yếu tố xanh, hay một doanh nghiệp có hệ thống quản trị minh bạch, có thể tạo lợi thế trong quá trình thẩm định. Tuy nhiên, ESG không thay thế các điều kiện tín dụng cơ bản như năng lực tài chính, dòng tiền và khả năng trả nợ.

HỎI - ĐÁP CHUYÊN GIA

Câu hỏi: Nhiều doanh nghiệp quan tâm đến các nguồn vốn xanh, vốn ưu đãi nhưng chưa rõ ngân hàng đang đánh giá những tiêu chí nào khi thẩm định. Ngoài hồ sơ pháp lý và tài chính thông thường, doanh nghiệp cần chuẩn bị những tài liệu, dữ liệu ESG nào để đáp ứng yêu cầu của tổ chức tín dụng? Hồ sơ ESG mang lại lợi thế ra sao trong quá trình tiếp cận vốn và đâu là những điểm doanh nghiệp Việt còn hạn chế hiện nay?

Bà Chử Thị Lan Hương, Phó chủ tịch Uỷ ban Tài chính bền vững EuroCham, cố vấn ESG Techcombank

Ngoài các hồ sơ thông thường liên quan đến pháp lý và tài chính, doanh nghiệp quan tâm đến các gói vay ưu đãi cần tìm hiểu kỹ yêu cầu cụ thể của từng chương trình tín dụng và chuẩn bị hồ sơ đáp ứng 2 nhóm yêu cầu chính.

Thứ nhất là yêu cầu về tính xanh, xã hội hoặc bền vững của dự án. Mỗi chương trình tín dụng ưu đãi sẽ có những tiêu chí khác nhau. Ví dụ, một số chương trình chỉ áp dụng đối với các dự án năng lượng tái tạo, giao thông bền vững, công trình xanh hoặc các dự án giúp giảm phát thải, sử dụng hiệu quả tài nguyên.

Doanh nghiệp có dự án thuộc các lĩnh vực này cần chứng minh dự án đáp ứng đầy đủ các điều kiện mà bên cấp vốn đặt ra. Chẳng hạn, đối với dự án xây dựng xanh, doanh nghiệp có thể cần có một trong các chứng chỉ công trình xanh được công nhận.

Đối với các chương trình tín dụng xanh hoặc tài chính bền vững, ngoài hiệu quả kinh tế, tổ chức cấp vốn còn xem xét những lợi ích về môi trường hoặc xã hội mà dự án mang lại. Vì vậy, doanh nghiệp nên chuẩn bị các thông tin, số liệu và tài liệu chứng minh như kế hoạch giảm phát thải, sử dụng năng lượng hiệu quả, quản lý chất thải hoặc các chỉ tiêu môi trường khác nếu có.

Thứ hai, yêu cầu về quản lý rủi ro môi trường và xã hội. Đi kèm với các yêu cầu về tính xanh, bền vững, các tổ chức tín dụng cũng yêu cầu dự án đáp ứng các quy định về quản lý rủi ro môi trường và xã hội.

Doanh nghiệp cần chuẩn bị đầy đủ các hồ sơ pháp lý về môi trường như báo cáo đánh giá tác động môi trường, giấy phép môi trường, đăng ký môi trường hoặc các hồ sơ khác theo quy định của pháp luật. Với các dự án muốn tiếp cận nguồn vốn quốc tế, doanh nghiệp có thể được yêu cầu thực hiện đánh giá tác động môi trường và xã hội (ESIA) theo các chuẩn mực quốc tế.

Tổng quan lại, ở góc độ thẩm định, các tổ chức tín dụng thường xem xét đồng thời 3 nhóm nội dung.

Dự án có đáp ứng tiêu chí của chương trình tín dụng ưu đãi hay không, doanh nghiệp có tuân thủ các quy định về môi trường và xã hội, đồng thời quản lý được các rủi ro liên quan hay không và doanh nghiệp vẫn phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện tín dụng thông thường như năng lực tài chính, phương án kinh doanh, dòng tiền và khả năng trả nợ.

Nói cách khác, yếu tố "xanh" có thể là lợi thế nhưng không thay thế các điều kiện tín dụng cơ bản.

Để nâng cao khả năng tiếp cận vốn, doanh nghiệp cũng nên chủ động chuẩn bị các thông tin liên quan đến ESG như mục tiêu giảm phát thải, kế hoạch sử dụng năng lượng hiệu quả, quản lý nước và chất thải, chính sách an toàn lao động hoặc báo cáo phát triển bền vững (nếu có).

Trên thực tế, nhiều doanh nghiệp đã triển khai các hoạt động ESG nhưng chưa có hệ thống dữ liệu để đo lường và chứng minh kết quả. Việc thiếu các số liệu định lượng hoặc tài liệu chứng minh có thể khiến quá trình thẩm định kéo dài và ảnh hưởng đến khả năng đáp ứng các tiêu chí của chương trình tín dụng.

Do đặc thù của từng chương trình tín dụng ưu đãi, hiện chưa có một bộ tiêu chí thống nhất áp dụng chung cho tất cả khoản vay xanh hoặc vay bền vững.

Mỗi chương trình sẽ có các tiêu chí về tính xanh, tính bền vững khác nhau, ví dụ có chương trình của ngân hàng tại Việt Nam tập trung cho lĩnh vực nông nghiệp sạch, có chương trình tập trung vào sản xuất công nghiệp như dệt may bền vững, các chương trình của tổ chức quốc tế có thể tập trung vào giao thông bền vững, xây dựng xanh hoặc đối tượng SME do phụ nữ làm chủ.

Ngoài ra, yêu cầu về quản lý rủi ro môi trường - xã hội (E&S) của từng tổ chức tín dụng cũng có thể khác nhau tùy theo nguồn vốn, đối tượng tài trợ và chính sách nội bộ.

Vì vậy, doanh nghiệp có nhu cầu tiếp cận gói tín dụng ưu đãi của tổ chức tín dụng nào nên chủ động liên hệ trực tiếp để được tư vấn về điều kiện, hồ sơ và quy trình thẩm định cụ thể. Việc trao đổi từ sớm sẽ giúp doanh nghiệp chuẩn bị đúng hồ sơ, hạn chế phải bổ sung nhiều lần và nâng cao khả năng tiếp cận nguồn vốn.