Ngân hàng tìm kiếm dòng vốn mới: Đâu là những kênh đáng chú ý?

Trong bối cảnh nhu cầu huy động vốn tăng cao, các ngân hàng không chỉ dừng lại ở trên tiền gửi tiết kiệm, mà tăng cường hút vốn thông qua loạt hình thức như chứng chỉ tiền gửi, trái phiếu, trái phiếu quốc tế…

Ghi nhận, lãi suất trái phiếu ngân hàng liên tục tăng, từ mức 8%/năm trong tháng 7, tăng lên 9% vào tháng 8 và hiện đã có nơi chi trả đến 10%/năm. Tương tự, chứng chỉ tiền gửi ngân hàng cũng nở rộ, được các chuyên viên tín dụng chào mời rộng rãi đến khách hàng với lãi suất kỳ hạn ngắn lên đến 9%/năm (thậm chí cao gấp đôi lãi tiết kiệm cùng kỳ hạn).

Thực tế, xu hướng tìm kiếm dòng vốn mới của khối ngân hàng đã diễn ra hơn 1 năm qua. Thống kê giai đoạn từ quý I/2025 đến quý II năm nay, cơ cấu nguồn vốn toàn ngành ngân hàng đã có sự dịch chuyển đáng chú ý theo hướng giảm dần sự phụ thuộc vào kênh huy động truyền thống.

Số liệu thống kê từ Techcombank Securities (TCBS) cho thấy, tiền gửi khách hàng tuy vẫn là cấu phần chiếm tỷ trọng lớn nhất nhưng đã liên tục giảm từ mức 64,6% ở quý I/2025 xuống mức 59,8% vào quý II, tương đương mức giảm gần 4,8 điểm phần trăm trong vòng 6 quý.

Sự thu hẹp này cho thấy tốc độ tăng trưởng huy động từ dân cư và doanh nghiệp đã không theo kịp đà mở rộng quy mô tài sản của toàn ngành, buộc các ngân hàng phải tìm đến những nguồn vốn thay thế.

Chuyên gia từ TCBS chỉ ra, nguồn bù đắp chủ yếu cho khoảng trống này hiện đến từ kênh liên ngân hàng, khi tỷ trọng của cấu phần này tăng gần như đối xứng với đà giảm của tiền gửi khách hàng. Cụ thể, tỷ trọng nguồn vốn liên ngân hàng đã tăng từ 13,4% lên đến đỉnh 16,8% ở quý I, sau đó duy trì ở mức 16,5% tại quý II, tương ứng mức tăng khoảng 3,1 điểm phần trăm.

Cùng với đó, giấy tờ có giá cũng ghi nhận xu hướng tăng, đặc biệt tăng tốc mạnh mẽ trong hai quý gần nhất lên mức 8,6% và 8,8%. Theo giới phân tích, điều này phản ánh nỗ lực của các ngân hàng trong việc phát hành trái phiếu, kỳ phiếu… nhằm đa dạng hóa cơ cấu vốn trung và dài hạn.

Tính đến thời điểm 30/6, xét theo tỷ trọng, tiền gửi khách hàng vẫn đóng góp phần lớn nhất trong tổng nguồn vốn với 59,8%, tiếp theo là liên ngân hàng 16,5%, giấy tờ có giá 8,8%, vốn chủ sở hữu 8,6%, nguồn vốn từ Ngân hàng Nhà nước và Chính phủ 3,9%, cuối cùng là các nguồn khác 2,6%.

Chia sẻ với phóng viên báo Dân trí, ông Nguyễn Minh Đức - Chuyên gia phân tích tại Công ty cổ phần đầu tư FinSuccess - cho biết hiện các ngân hàng sẽ chuyển hướng sang huy động mạnh mẽ trên kênh liên ngân hàng (thị trường 2), bao gồm chứng chỉ tiền gửi. Dù vậy, ông Đức cũng nhấn mạnh xu hướng này không đơn thuần là giải pháp tình thế, mà xuất phát từ nguyên nhân sâu xa hơn là các ngân hàng đang rất cần nguồn vốn trung và dài hạn có tính ổn định cao.

Nhìn chung, có thể thấy rõ một xu hướng dịch chuyển cơ cấu vốn của toàn ngành từ kênh huy động dân cư với chi phí thấp và tính ổn định cao, sang các kênh nhạy cảm hơn với biến động lãi suất và điều kiện thanh khoản thị trường như liên ngân hàng và giấy tờ có giá.

Dự báo nửa cuối năm, nhiều chuyên gia cho rằng tỷ trọng tiền gửi sẽ khó hồi phục nhanh, dù số liệu Ngân hàng Nhà nước cho thấy tốc độ huy động vốn trong hai tháng đầu quý III đã bắt kịp và vượt tốc độ tăng tín dụng nhờ loạt chiến dịch hút tiền của các nhà băng. Theo đó, các ngân hàng vẫn buộc phải tiếp tục đẩy mạnh những kênh huy động vốn khác thay vì chỉ dựa vào nguồn tiền gửi nội địa truyền thống.

Cùng quan điểm, các chuyên gia S&I Ratings cho rằng, dựa trên diễn biến nửa đầu năm, các ngân hàng có khả năng sẽ tiếp tục ưu tiên phát hành chứng chỉ tiền gửi thay vì trái phiếu, nhờ tính linh hoạt và mức chênh lệch lãi suất hấp dẫn (cao hơn 2-3 điểm phần trăm so với tiền gửi tiết kiệm). Đồng thời, xu hướng tìm kiếm nguồn vốn quốc tế trung và dài hạn gắn với các tiêu chuẩn ESG sẽ tiếp tục được duy trì nhằm đa dạng hóa cơ sở tài trợ vốn.

Tuy nhiên, ở góc độ lạc quan, phía S&I Ratings cũng chỉ ra tăng trưởng tiền gửi được kỳ vọng sẽ tiếp tục cải thiện. Động lực chính đến từ môi trường lãi suất huy động tiếp tục neo ở mức cao và dòng tiền dự kiến quay trở lại hệ thống khi tốc độ giải ngân đầu tư công được đẩy mạnh về cuối năm.