Ngân hàng Nhà nước: Dữ liệu sinh trắc học phải được bảo vệ ở mức cao nhất

Thanh toán QR giữa Việt Nam và 3 nước Đông Nam Á tăng mạnh

Trả lời câu hỏi của phóng viên Dân trí tại họp báo Ngày Thanh toán số Việt Nam 2026, ông Nguyễn Quang Minh, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Thanh toán Quốc gia Việt Nam (NAPAS), cho biết, dưới sự chỉ đạo của Ngân hàng Nhà nước, NAPAS những năm qua đã tích cực tăng cường hợp tác quốc tế để triển khai thanh toán xuyên biên giới qua mã QR.

Đến nay, NAPAS đã hoàn tất kết nối thanh toán với 6 quốc gia gồm Thái Lan, Lào, Campuchia, Trung Quốc, Singapore và Hàn Quốc.

Trong đó, với Thái Lan, Lào, Campuchia, Singapore và Trung Quốc, NAPAS đã hoàn tất kết nối hai chiều. Người dân Việt Nam có thể sử dụng các ứng dụng thanh toán quen thuộc để quét mã QR khi đi nước ngoài, trong khi du khách quốc tế cũng có thể sử dụng phương thức tương tự khi đến Việt Nam.

Với Hàn Quốc, NAPAS đã hoàn tất kết nối chiều thanh toán của du khách quốc tế khi sang Việt Nam và dự kiến sớm hoàn thành chiều ngược lại.

NAPAS đồng thời đang triển khai kết nối với Đài Loan (Trung Quốc), Ấn Độ và mở rộng chiều thanh toán còn lại với các thị trường đã kết nối.

Các số liệu 9 tháng đầu năm nay cũng cho thấy xu hướng này đang tăng trưởng mạnh. Tại 3 thị trường Thái Lan, Lào và Campuchia, số lượng và giá trị giao dịch của du khách 3 nước thanh toán tại Việt Nam qua QR xuyên biên giới tăng 11 lần so với cùng kỳ năm 2025. Ở chiều ngược lại, số lượng giao dịch của người Việt Nam tại Thái Lan, Lào và Campuchia tăng 5 lần, trong khi giá trị giao dịch tăng 4 lần.

Đáng chú ý, thị trường Trung Quốc cũng ghi nhận tốc độ tăng trưởng tích cực sau khi NAPAS lần lượt kết nối với các nền tảng thanh toán lớn. Riêng trong tháng 9, giao dịch của du khách Trung Quốc quét mã VietQRGlobal tại Việt Nam tăng gấp 3 lần cả về số lượng và giá trị so với cùng kỳ. “Những kết quả này cho thấy thanh toán QR đang trở thành một trong những hạ tầng quan trọng để thúc đẩy giao thương, du lịch và kết nối người dùng giữa Việt Nam với các thị trường quốc tế”, đại diện NAPAS thông tin.

Ngân hàng không lưu dữ liệu sinh trắc học dưới dạng ảnh, vân tay thô

Trả lời câu hỏi của phóng viên về bảo mật và quyền riêng tư trong thanh toán số, ông Phạm Anh Tuấn, Vụ trưởng Vụ Thanh toán (Ngân hàng Nhà nước), cho rằng đây là một trong những bài toán đánh đổi điển hình của kỷ nguyên số.

Theo ông Tuấn, khi các ngân hàng nâng cao hàng rào bảo vệ bằng sinh trắc học, mức độ phức tạp trong quản trị dữ liệu cũng tăng lên tương ứng. Vì vậy, quan điểm của Ngân hàng Nhà nước là dữ liệu sinh trắc học phải được coi là dữ liệu nhân thân đặc biệt nhạy cảm và việc bảo vệ phải được đặt ở mức độ an ninh cao nhất. “Chúng tôi tiếp cận theo nguyên tắc phòng ngừa trước, phát hiện sớm, phản ứng nhanh”, ông Tuấn nói.

Một trong những yêu cầu quan trọng là các tổ chức tín dụng không lưu trữ dữ liệu sinh trắc học gốc của khách hàng dưới dạng hình ảnh hay vân tay thô, mà phải mã hóa thành các chuỗi ký tự theo tiêu chuẩn quốc tế.

Cùng với đó, Ngân hàng Nhà nước đang phối hợp chặt chẽ với Bộ Công an trong triển khai Đề án 06, từng bước kết nối trực tiếp hệ thống của các ngân hàng với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.

Cơ chế này cho phép việc đối chiếu thông tin được thực hiện trực tiếp qua hệ thống của Bộ Công an. Ngân hàng chỉ nhận kết quả “trùng khớp” hoặc “không trùng khớp”, thay vì phải tự thu thập và lưu trữ một kho dữ liệu lớn.

Theo ông Tuấn, giải pháp này vừa góp phần nâng cao khả năng xác thực khách hàng, vừa giảm thiểu nguy cơ dữ liệu nhạy cảm bị thu thập, lưu trữ không cần thiết. Tuy nhiên, bên cạnh trách nhiệm của các ngân hàng và cơ quan quản lý, khách hàng cũng là một mắt xích quan trọng trong bảo đảm an toàn thanh toán số.

Ngân hàng Nhà nước thường xuyên chỉ đạo các tổ chức tín dụng tăng cường tuyên truyền, phổ biến các hình thức gian lận, lừa đảo để người dân hiểu rõ quyền lợi và chủ động bảo vệ mình.

“Khách hàng tuyệt đối không chia sẻ thông tin cá nhân, không cài đặt các ứng dụng không rõ nguồn gốc có yêu cầu quyền truy cập camera, micro”, ông Tuấn khuyến cáo.

Đây cũng là một trong những yêu cầu quan trọng khi thanh toán số ngày càng gắn chặt với thiết bị cá nhân. Bởi bên cạnh việc bảo vệ hệ thống ngân hàng, việc bảo vệ “điểm cuối” - tức điện thoại và thiết bị mà khách hàng sử dụng hàng ngày - có ý nghĩa đặc biệt trong phòng ngừa gian lận.