Thứ Bảy 07/09/2013 - 13:00

Loay hoay bài toán điện ở Việt Nam

Dân trí Để có một thị trường điện cạnh tranh, Việt Nam buộc phải tăng giá bán điện để thu hút vốn đầu tư nước ngoài. Nhưng điều này vấp phải tâm lý không muốn tăng giá của người dân và sự cản trở của “nhóm lợi ích” trong ngành.

Mấu chốt của thị trường điện ở Việt Nam hiện nay là lưới điện đang nằm trong tay EVN.
Mấu chốt của thị trường điện ở Việt Nam hiện nay là lưới điện đang nằm trong tay EVN.

Độc quyền về lưới điện

Tạp chí Nhà kinh tế (The Economist) vừa đăng tải bài báo đề cập đến hiện trạng ngành điện ở Việt Nam với dẫn đề về sự kiện năm 1894, Hoàng tử Pháp Henri d’Orléans đã xuất bản một cuốn sách kể về chuyến hành trình đi tới mọi miền Pháp thuộc. Hầu như xuyên suốt cuộc hành trình ông đều tràn đầy lạc quan, tuy nhiên, khi cập cảng miền Bắc Việt Nam, giọng văn của ông bắt đầu cho thấy sự căng thẳng và ca thán về thái độ làm việc chậm chạp, lề mề của một chính quyền đầy nhiêu khê trong việc khai thác than ở bản địa.

Đến nay, tác phong “nhiêu khê hành chính” một lần nữa lại trở thành lực cản đối với dòng vốn đầu tư nước ngoài vào lĩnh vực năng lượng ở Việt Nam. Tờ Tạp chí đánh giá, nguồn cung điện ở Việt Nam được cho là “tương đối đáng tin cậy”, trong tương quan so sánh với các quốc gia như Myanmar hoặc Pakistan.

Bài viết nêu lên hiện trạng, đời sống thường nhật của người dân Việt Nam vẫn đang phải hứng chịu những đợt cúp điện luân phiên do sụt áp. Và tình trạng này được giới phân tích cảnh báo sẽ ngày càng trầm trọng thêm nếu Chính phủ không có những cải cách nhằm hạn chế tính độc quyền và khuyến khích các công ty nước ngoài xây thêm nhà máy điện.

Luật Điện lực 2004 sửa đổi có hiệu lực từ tháng 7/2013 đã tái khẳng định kế hoạch dài hạn của nhà nước nhằm thiết lập một thị trường điện cạnh tranh. Thế nhưng, Chính phủ vẫn đang rất chật vật để có thể huy động được gần 5 tỷ USD mỗi năm nguồn đầu tư cần thiết đáp ứng nhu cầu điện cho 90 triệu dân.

Tác giả bài viết chỉ rõ, vấn đề then chốt chính là việc lưới điện đang nằm trong tay Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) và một số công ty nhà nước khác.

Còn nhớ, tại buổi Tọa đàm ngày 20/7/2012, Phó Tổng giám đốc EVN Đinh Quang Tri từng thẳng thắn nói rằng, vấn đề thị trường hóa ngành điện, dù muốn nhanh cũng phải có lộ trình, phải làm từng bước và không thể làm ngay. Đặc trưng của ngành điện Việt Nam hiện nay là lưới truyền tải và lưới phân phối là độc quyền tự nhiên do đó, “muốn phá cũng không được”.

Ông Tri phân tích, “không ai lại đi làm thêm một đường dây 500 kV nữa để cạnh tranh tranh lại, sẽ phải tốn hàng tỉ USD. Cũng không phải Chính phủ nào cũng có thể cho phép 1 công ty khác làm thêm một mạng lưới điện khác đến từng khu vực, do quá tốn kém nguồn lực đất nước”. Thậm chí thổ lộ rằng, “Bản thân EVN không muốn độc quyền mà thực tế chúng tôi cũng rất muốn kêu gọi những doanh nghiệp khác vào để cùng đầu tư”.

Chẳng ai dại gì đầu tư để lỗ!

Theo quy định pháp luật hiện hành, EVN phải bán phần lớn sản lượng điện với mức trung bình không thể mang lại lợi nhuận là 7cent/kWh. Điều đó đồng nghĩa với việc EVN phải gánh trên mình những nợ chồng chất đối với các tập đoàn nhà nước khác như than và khí (khoảng 10.000 tỷ đồng).

Một lãnh đạo của EVN gần đây phát biểu trên báo giới cho hay, lỗ lũy kế của EVN từ năm 2009-2011 đã vượt 940 triệu USD và việc tăng giá điện thêm 5% hồi tháng 8 không có nhiều ý nghĩa.

Với tăng trưởng nhu cầu điện mỗi năm tới 14%, Việt Nam không thể kéo dài mãi tình trạng như hiện nay. Trước nguy cơ cạn dần nguồn dự trữ than và khí dễ khai thác, dự kiến đến năm 2015, Việt Nam sẽ trở thành quốc gia nhập khẩu năng lượng.

Trong khi nhà đầu tư trong nước không có vốn xây các nhà máy nhiệt điện hiện đại để tăng sản lượng và thay thế cho các nhà máy cũ thì kế hoạch phát triển 10.700 MW điện hạt nhân vào năm 2030 vẫn rất xa vời.

Còn duy trì mức giá bán điện thấp như hiện nay thì cũng không thể thu hút được bất cứ đầu tư nước ngoài khi mà bỏ vốn vào nhưng không thu được lợi nhuận.

Một cột điện chằng chịt dây cáp viễn thông như mạng nhện ở Việt Nam đăng tải trên Economist.
Một cột điện chằng chịt dây cáp viễn thông như "mạng nhện" ở Việt Nam đăng tải trên Economist.

Cái khó của Chính phủ và sự cản trở của "lợi ích nhóm"

Economist cũng chỉ ra cái khó của Chính phủ Việt Nam hiện nay là nếu muốn hút đầu tư thì phải tăng giá điện và tăng rất mạnh. Nhưng năng lượng giá rẻ lại là một phần thiết yếu trong đời sống sinh hoạt và sản xuất, như Bộ trưởng, Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Vũ Đức Đam gọi, đó là “thức ăn” của công nghiệp và của nền kinh tế.

Giữa lúc Chính phủ lo ngại việc tăng giá sốc sẽ vượt quá sự chịu đựng của nền kinh tế thì thực tế là người dân nghèo lại vô cùng nhạy cảm với chi phí sinh hoạt. Ông Đinh Quang Tri cũng trả lời PV Dân trí tại một phiên họp báo rằng, đứng trên góc độ người tiêu dùng, tăng giá 1 đồng cũng là bất hợp lý. Vị lãnh đạo này nói, “Kể cả bản thân tôi, khi tôi về nhà, vợ tôi cũng sẽ nói tăng giá là không phù hợp”.

Vì thế, Economist tỏ ra quan ngại, chưa rõ Việt Nam sẽ có thể đi được đến đâu trong kế hoạch tạo ra một thị trường điện cạnh tranh và minh bạch hơn mà tại đó, nhà nước sẽ không còn đóng vai trò chi phối như hiện nay.

Trên thực tế, Chính phủ Việt Nam đã nêu rất rõ quan điểm, mặc dù kiên trì lộ trình tăng giá điện để bắt kịp với cơ chế thị trường nhưng vẫn bao cấp cho người nghèo, bao cấp bằng tiền cho toàn bộ những đối tượng hộ dân có thu nhập thấp, tiêu thụ dưới 50 kWh/tháng và một phần cho những hộ gia đình tiêu thụ dưới 100 kWh/tháng.

Tác giả bài viết cũng đặt ra một vấn đề một thực tế về “nhóm lợi ích” cản trở cải cách khi mà chính các lãnh đạo tại EVN cũng như lãnh đạo các doanh nghiệp năng lượng nhà nước chính là những người hưởng lợi từ cơ chế hiện nay, cả khi doanh nghiệp kinh doanh thua lỗ.

Bên cạnh đó, bài viết cũng dẫn nhận định của Luật sư Oliver Massmann - một chuyên gia trong lĩnh vực năng lượng: Đến nay Việt Nam vẫn thận trọng trong việc dành ưu đãi lớn cho các nhà đầu tư nước ngoài muốn phát triển lưới điện. Đồng thời, ông này cảnh báo: với sự thiếu hụt nguồn đầu tư nước ngoài thì tình trạng sụt áp gây mất điện tạm thời sẽ trở nên thường xuyên hơn. Điều này sẽ buộc các công ty đa quốc gia cân nhắc dời nhà máy sản xuất khỏi Việt Nam để chuyển sang Thái Lan, Indonesia và những nước Đông Nam Á có nguồn cung điện ổn định hơn.

Bích Diệp
MỚI NHẤT
Cắm nhà lấy tiền cho vay "nóng", cả làng mang nợ
Cắm nhà lấy tiền cho vay "nóng", cả làng mang nợ

Vì ham nuôi mộng tín dụng đen, mang nhà ra thế chấp lấy tiền cho vay lãi, khiến rất nhiều hộ dân sống tại xã Đại Đồng - Thạch Thất - Hà Nội vỡ nợ hàng trăm tỷ đồng.
 >> Liên tiếp vỡ nợ tín dụng đen

Chủ nhật, 08/09/2013 - 09:18

Hàn Quốc sẽ cấm nhập khẩu thủy sản từ Nhật Bản
Hàn Quốc sẽ cấm nhập khẩu thủy sản từ Nhật Bản

Hàn Quốc sẽ ra lệnh cấm nhập khẩu tất cả các sản phẩm thủy sản từ 8 quận xung quanh nhà máy điện hạt nhân Fukushima của Nhật Bản, do những lo ngại ngày càng tăng của người tiêu dùng nước này về tình trạng ô nhiễm chất phóng xạ từ nhà máy điện hạt nhân này.

Chủ nhật, 08/09/2013 - 08:58

Vĩnh Phúc muốn xây casino tại Tam Đảo
Vĩnh Phúc muốn xây casino tại Tam Đảo

Lãnh đạo tỉnh Vĩnh Phúc đã đề xuất Chính phủ sớm có cơ chế, chính sách, trên cơ sở đó cho Vĩnh Phúc được kêu gọi các nhà đầu tư trong lĩnh vực dịch vụ, hoạt động casino tại Tam Đảo và cá cược đua ngựa tại khu vực Đại Lải - thị xã Phúc Yên.

Chủ nhật, 08/09/2013 - 08:35

Thực phẩm bẩn tràn lan, nhiều địa phương chưa mặn mà vào cuộc
Thực phẩm bẩn tràn lan, nhiều địa phương chưa mặn mà vào cuộc

(Dân trí) - Bộ NN-PTNT cho biết, trong lúc ngày càng nhiều thủ đoạn tinh vi vi phạm an toàn thực phẩm, nhất là nguy hại từ thực phẩm bẩn thì nhiều địa phương còn chưa mặn mà vào cuộc dù đã có Thông tư quản lý ATTP theo chuỗi, từ cơ sở sản xuất tới kinh doanh.

Chủ nhật, 08/09/2013 - 07:33

Tiền mắc kẹt, bất động sản còn sa lầy
Tiền mắc kẹt, bất động sản còn sa lầy

Các giải pháp như chia nhỏ căn hộ, hay bơm tiền vào thị trường với gói 30.000 tỷ của chính phủ vẫn chưa thể kéo thị trường ra khỏi vũng lầy. Dòng tiền còn mắc kẹt khiến cho BĐS chưa thể khởi động trở lại mạnh mẽ.

Chủ nhật, 08/09/2013 - 07:01

Giá vàng thế giới tuần tới dõi theo chiến sự Syria
Giá vàng thế giới tuần tới dõi theo chiến sự Syria

(Dân trí) - Khép lại một tuần biến động không ngừng, giá vàng thế giới tuần qua đã giảm khoảng 0,7%. Trong tuần tới, giữa bối cảnh quốc hội Mỹ chuẩn bị bỏ phiếu kế hoạch tấn công Syria và Fed sắp có cuộc họp quan trọng, giá vàng sẽ khó lường.

Chủ nhật, 08/09/2013 - 06:50

Công nhân làm việc đến kiệt sức, ngất xỉu
Công nhân làm việc đến kiệt sức, ngất xỉu

(Dân trí) - Do làm việc tăng ca quá thời gian, một số công nhân ngất xỉu và được đưa đi bệnh viện cấp cứu.

Chủ nhật, 08/09/2013 - 06:26

Chưa đến Tết doanh nghiệp đã… sợ
Chưa đến Tết doanh nghiệp đã… sợ

Mới bước sang tháng 8 âm lịch nhưng ngay thời điểm này, chuyện lương thưởng dịp Tết Nguyên đán sắp tới đã ám ảnh không ít doanh nghiệp.

Thứ bảy, 07/09/2013 - 05:59

Ban hành khung giá đất hằng năm để…ngắm?
Ban hành khung giá đất hằng năm để…ngắm?

“Khung giá đất chỉ còn được dùng tính thuế trước bạ, đền bù, các mục đích còn lại, việc xác định giá đất căn cứ kết quả thẩm định của cơ quan chức năng” - Cục trưởng Cục Thuế TPHCM Nguyễn Đình Tấn cho biết tại buổi giám sát của Đoàn Đại biểu Quốc hội TPHCM về tình hình thực hiện Luật nhà ở và Luật Kinh doanh bất động sản ngày 6/9.

Thứ bảy, 07/09/2013 - 04:12

Nhiều sai phạm, Giám đốc sân bay Cam Ranh "hạ cánh" sớm
Nhiều sai phạm, Giám đốc sân bay Cam Ranh "hạ cánh" sớm

Từ yêu cầu của Bộ trưởng Giao thông Vận tải Đinh La Thăng, Giám đốc Cảng hàng không Cam Ranh đã phải về hưu sớm vì để xảy ra nhiều sai phạm.

Thứ bảy, 07/09/2013 - 02:58

Người tiêu dùng  “quay lưng” với rau, củ, quả Trung Quốc
Người tiêu dùng “quay lưng” với rau, củ, quả Trung Quốc

(Dân trí) - Trước các thông tin rau củ, trái cây Trung Quốc có vấn đề về an toàn thực phẩm, dùng hóa chất bảo quản vượt quá mức quy định, người tiêu dùng tại TP.HCM bắt đầu “quay lưng” với nguồn hàng này.

Thứ bảy, 07/09/2013 - 02:52

Quảng Ninh khởi công xây dựng nhà ở xã hội 8 triệu đồng/m2
Quảng Ninh khởi công xây dựng nhà ở xã hội 8 triệu đồng/m2

(Dân trí) - Dự án khu nhà ở an sinh xã hội và nhà ở công nhân tại cụm công nghiệp Kim Sen - Đông Triều (Quảng Ninh) vừa chính thức được khởi công. Dự án được xây dựng trên 40.000 m2 với 493 căn hộ dự kiến được bán mức giá khoảng 8 triệu đồng/m2.

Thứ bảy, 07/09/2013 - 02:47

ĐÁNG QUAN TÂM
Nhập nhèm bánh kẹo ngoại
Nhập nhèm bánh kẹo ngoại

Không ghi nhãn phụ hoặc ghi nhãn phụ không đầy đủ, những thông tin trên bánh kẹo nhập ngoại không rõ ràng đã khiến cho người tiêu dùng khó khăn trong việc lựa chọn sản phẩm.

Thứ bảy, 07/09/2013 - 10:20

Rao bán cả sổ tiết kiệm lãi suất cao
Rao bán cả sổ tiết kiệm lãi suất cao

Để tránh bị tính lãi không kỳ hạn, nhiều người dân có sổ tiết kiệm gửi ngân hàng đang rao bán lại cả sổ. Với cách làm này, hai bên đều có lợi nhờ được hưởng lãi suất cao.

Thứ bảy, 07/09/2013 - 09:47

Giá vàng bật tăng mạnh, chênh lệch lại thu hẹp
Giá vàng bật tăng mạnh, chênh lệch lại thu hẹp

(Dân trí) - Sáng nay 7/9, giá vàng SJC tăng mạnh lên mức 38,5 triệu đồng/lượng khi vàng thế giới tăng hơn 21 USD, lên mức 1.388,8 USD/ounce. Tuy nhiên, khoảng cách chênh lệch đã thu hẹp còn 2,9 triệu đồng/lượng.

Thứ bảy, 07/09/2013 - 09:30

Vặt lá, chặt rễ cây bán cho thương lái Trung Quốc
Vặt lá, chặt rễ cây bán cho thương lái Trung Quốc

Không chỉ “vơ vét” nhiều loại nông sản, những thứ lạ đời như đỉa, thương lái Trung Quốc còn ồ ạt gom đủ các loại lá, dễ cây của Việt Nam. Thậm chí, họ còn lùng mua cả các loại lá, dễ cây lạ mà người Việt không hề biết tên.

Thứ bảy, 07/09/2013 - 08:42

Lãi suất tiền gửi lại vượt rào
Lãi suất tiền gửi lại vượt rào

Nhiều ngân hàng đang bế tắc cho vay nhưng vẫn tăng lãi suất tiền gửi nhằm huy động thêm vốn. Đây là một nghịch lý của thị trường tiền tệ hiện nay.

Thứ bảy, 07/09/2013 - 08:06

Nới lỏng kiểm soát phóng xạ trong thủy sản nhập khẩu từ Nhật
Nới lỏng kiểm soát phóng xạ trong thủy sản nhập khẩu từ Nhật

Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn đã quyết định sẽ áp dụng chế độ kiểm tra thông thường đối với hàng thủy sản nhập từ Nhật Bản từ ngày 01/9/2013.

Thứ bảy, 07/09/2013 - 07:30

Vay gần 56 triệu USD cải thiện chất lượng sống người thu nhập thấp
Vay gần 56 triệu USD cải thiện chất lượng sống người thu nhập thấp

(Dân trí) - Chiều ngày 6/9, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và Ngân hàng Thế giới (WB) đã ký hiệp định tín dụng trị giá 55,625 triệu USD cho dự án “Đổi mới sáng tạo hướng tới người thu nhập thấp”.

Thứ bảy, 07/09/2013 - 07:22

Những đại gia mới làm chủ ngân hàng
Những đại gia mới làm chủ ngân hàng

Dù khó khăn nhưng NH vẫn là một ngành rất hấp dẫn. Trong khi nhiều ông lớn rút lui hoặc bắt buộc phải thoái vốn thì các đại gia khác âm thầm thế chân, bất chấp các đó đang vật lộn với nhiều vấn đề.

Thứ bảy, 07/09/2013 - 06:34

“Hô biến” hàng chục tấn thịt heo thành... thịt bò khô
“Hô biến” hàng chục tấn thịt heo thành... thịt bò khô

(Dân trí) - Bằng những thủ đoạn hết sức tinh vi, một công ty chuyên sản xuất thực phẩm đã “hô biến” hàng tấn thịt heo thành khô bò bán ra thị trường. Không biết bao người tiêu dùng đã bị lừa, ăn phải “thịt heo hoá bò” của công ty này.

Thứ sáu, 06/09/2013 - 09:39

Nhân viên cũ lập facebook mạo danh Giám đốc rao bán công ty
Nhân viên cũ lập facebook mạo danh Giám đốc rao bán công ty

(Dân trí) - Sau khi bị cho nghỉ việc, đối tượng lập trang facebook mạo danh Giám đốc rao bán công ty. Ngoài ra, đối tượng còn rao bán và bôi nhọ Giám đốc công ty trên một số trang mạng khác nhằm trả thù.

Thứ sáu, 06/09/2013 - 09:25

Dừng triển khai 2 dự án thủy điện và bauxite
Dừng triển khai 2 dự án thủy điện và bauxite

(Dân trí) - Ngày 6/9, UBND tỉnh Phú Yên vừa có thông báo cho Công ty cổ phần Tư vấn xây dựng điện 4 (Khánh Hòa) về việc tạm dừng chủ trương đầu tư dự án Thủy điện Sơn Giang (huyện Sông Hinh, tỉnh Phú Yên).

Thứ sáu, 06/09/2013 - 07:59

Tuần đầu tiên NHNN không đấu thầu bán vàng miếng
Tuần đầu tiên NHNN không đấu thầu bán vàng miếng

(Dân trí) - Tuần này, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) không tổ chức phiên đấu thầu bán vàng miếng, dù thời gian trước đây, tuần nào cũng có 2 - 3 phiên. Chênh lệch giữa giá vàng “nội” và vàng “ngoại” từ mức 2 triệu đồng/lượng nâng lên trên 3 triệu đồng/lượng.

Thứ sáu, 06/09/2013 - 06:49