"Làm việc ồn ào" để giữ ghế: Chiến lược sống còn thời bão sa thải

“Cảm giác chẳng khác nào đấu trường sinh tử đang bắt đầu”, một cựu nhân sự tại Tập đoàn Meta chia sẻ khi nhớ lại quãng thời gian chứng kiến làn sóng cắt giảm việc làm càn quét công ty. Tại đây, cuộc đua để lọt vào mắt xanh của cấp trên trở nên khốc liệt hơn bao giờ hết. Đồng nghiệp đua nhau ôm đồm thật nhiều đầu việc, thậm chí tìm cách giành lấy phần việc của người khác chỉ để được ghi nhận và có bản đánh giá xếp loại tốt.

Chính anh cũng từng nếm trải cảm giác nghẹt thở đó. Trong một buổi báo cáo dù không có nhiều số liệu hay tài liệu mới, cựu nhân viên này vẫn cố tình kéo dài thời gian thuyết trình và thêm thắt thật nhiều chi tiết bóng bẩy chỉ để mọi người thấy bản thân thực sự đang làm việc cật lực.

Bức tranh nơi công sở đang đảo chiều rất nhanh. Khoảng thời gian người lao động chỉ đến cơ quan, làm hết nhiệm vụ được giao rồi đúng 17h tắt máy ra về đã không còn an toàn. Nhảy việc ngày càng khó khăn, trong khi rủi ro mất việc luôn rình rập. Muốn bảo vệ nguồn thu nhập ổn định, nhân sự văn phòng đang chuyển mình sang xu hướng "làm việc ồn ào" (loud working) và "ở lại chủ động" (loud staying) nhằm tìm mọi cách để giá trị của mình được nhìn thấy rõ ràng nhất.

Cuộc đua giành sự chú ý để bảo vệ chiếc ghế

Sự thay đổi này xuất phát từ thực tế rằng những người âm thầm buông xuôi thường là cái tên đầu tiên bị đưa vào danh sách sa thải. Họ trở nên vô hình, mất đi cơ hội tiếp cận các dự án tiềm năng và giậm chân tại chỗ về thu nhập. Để thoát khỏi chiếc bẫy tự đào, nhiều người chọn cách khiến từng việc mình làm phải xuất hiện thật nổi bật trước mắt lãnh đạo.

Theo bà Vicki Salemi, chuyên gia nghề nghiệp tại trang việc làm Monster, việc chuyển việc lúc này chứa đựng nhiều rủi ro. Vì thế, người lao động dồn năng lượng để chứng minh giá trị ngay tại công ty hiện tại. Nhân viên buộc phải xuất hiện nhiều hơn và chủ động nói về thành tích cá nhân, thay vì chỉ im lặng hoàn thành nhiệm vụ rồi chờ đợi sự công nhận tự đến.

Tuy nhiên, "làm việc ồn ào" không đồng nghĩa với việc cắm đầu làm nhiều việc hơn một cách mù quáng. Bí quyết nằm ở chỗ chọn đúng điểm chạm. Abhinav Bohra, nhà khoa học ứng dụng tại Amazon, chia sẻ kinh nghiệm thăng tiến nhiều lần nhờ kỹ năng “đọc vị căn phòng”. Khi phòng ban đứng trước hàng chục rắc rối, ông chỉ tập trung giải quyết 2 đến 3 vấn đề mà cấp trên đang sốt ruột nhất.

“Một khi bạn giải quyết được đúng nút thắt quan trọng, bạn sẽ tự động được chú ý”, Bohra nhấn mạnh. Sự chú ý chuẩn xác đó đôi khi là tấm lá chắn duy nhất giúp người làm công ăn lương bảo toàn được công việc khi doanh nghiệp tái cơ cấu.

Thực tế tại các tập đoàn lớn cho thấy văn hóa làm việc đã rẽ sang hướng thực dụng hơn. Một nữ nhân viên công nghệ tiết lộ rằng sau các đợt cắt giảm nhân sự năm ngoái, nhóm của cô ai cũng phải cố gắng chứng minh mình là một mắt xích không thể thiếu. Thậm chí, nhiều người bắt đầu kén chọn công việc: họ chủ động né tránh những đầu việc không tên để lao vào các dự án có cơ hội tiếp xúc trực tiếp với dàn lãnh đạo cấp cao.

Tuy nhiên, việc phô trương quá đà luôn là con dao hai lưỡi. Bà Vicki Salemi cảnh báo nếu một nhân sự liên tục chiếm sóng cuộc họp, khoe khoang những chuyện vụn vặt hay giành công của tập thể, chiến lược này sẽ phản tác dụng ngay lập tức. Người lao động cần sự tinh tế, tránh tự đẩy mình vào kiệt sức và tuyệt đối không nhận vơ công lao không thuộc về mình.

Biến mạng xã hội thành "bản sơ yếu lý lịch" sống

Không dừng lại trong bốn bức tường văn phòng, nhiều người chọn cách "làm việc ồn ào" ra cả không gian mạng nhằm củng cố thương hiệu cá nhân. Thay vì gửi hồ sơ xin việc theo cách truyền thống, họ biến các nền tảng số thành nơi trưng bày năng lực chuyên môn để các nhà tuyển dụng và cơ hội tự tìm đến.

Sarah Rilling, 37 tuổi, là một ví dụ điển hình khi chọn chia sẻ kiến thức về một vị trí khá đặc thù, đó là trợ lý cấp cao cho ban điều hành. Đều đặn mỗi ngày, cô đăng tải bài viết phân tích về những nghiệp vụ và kỹ năng cần có của nghề này. Rilling không chủ đích rải hồ sơ tìm việc, nhưng chính sự hiện diện bền bỉ đã giúp cô lọt vào mắt xanh của các nhà tuyển dụng và nhận được một công việc mới với mức đãi ngộ tốt.

“Việc chủ động đưa bản thân ra trước công chúng giúp bạn có vị thế tốt hơn rất nhiều, bởi nhà tuyển dụng có thể nhìn thấy năng lực thực tế mà không cần đọc sơ yếu lý lịch”, Sarah Rilling chia sẻ.

Tương tự, Benjamin Chipman, 25 tuổi, làm việc trong ngành tiếp thị và sáng tạo nội dung, đã tận dụng các nền tảng video ngắn và mạng xã hội chuyên nghiệp để bảo vệ sự nghiệp. Anh thường xuyên chia sẻ về các hoạt động vận hành, phân phối nội dung và cách thức một nhân sự nên hiện diện tại công sở. Những bài đăng này giúp anh nhận được hàng loạt lời mời hợp tác từ các doanh nghiệp đang tìm kiếm người làm truyền thông nội bộ.

Chipman nhìn nhận việc công khai gắn liền tên tuổi và chuyên môn với thương hiệu công ty chính là cách gia cố sự an toàn cho bản thân: “Nếu chẳng may bị sa thải vào ngày mai, một người bình thường chỉ có thể đăng bài cầu cứu mạng lưới quen biết nhỏ hẹp. Nhưng nếu bạn đã có thói quen chia sẻ quan điểm chuyên môn đều đặn, vòng kết nối của bạn sẽ rộng mở hơn rất nhiều”.

Bà Vicki Salemi cũng đồng tình rằng khả năng khuếch đại thành tích và diễn đạt chúng một cách khéo léo, mạch lạc chính là một kỹ năng đắt giá. Đây là vốn liếng quý báu giúp người lao động luôn ở thế chủ động, sẵn sàng cho những cơ hội thu nhập tốt hơn hoặc tự bảo vệ mình trước những biến động bất ngờ từ thị trường.

"Ở lại chủ động": Chiến lược ở lại khôn ngoan

Sự thoái trào của làn sóng "nghỉ việc trong im lặng" đã mở đường cho một tư duy làm việc mới: "ở lại chủ động" (loud staying). Đây không phải là sự quay lại của phong trào làm việc bạt mạng đến kiệt sức, cũng không phải việc giả vờ hào hứng giả tạo. Đó là một quyết định có tính toán: tiếp tục gắn bó với công việc hiện tại nhưng hành động có chủ đích để biến bản thân thành mắt xích khó thay thế.

Chiến lược này dựa trên 4 trụ cột thực tế:

Thứ nhất, làm việc xuất sắc và định kỳ báo cáo tiến độ rõ ràng để người có thẩm quyền hiểu được tầm quan trọng của dự án.

Thứ hai, đầu tư vào các mối quan hệ thực chất; hãy chọn ra những nhân sự đáng tin cậy trong cơ quan để đồng hành và cùng tạo ra giá trị chung.

Thứ ba, tích lũy kỹ năng có mục tiêu; mỗi tháng cần xác định một kỹ năng mà vị trí hiện tại có thể rèn giũa để phục vụ mục tiêu tăng trưởng tài chính và nghề nghiệp dài hạn.

Thứ tư, xác định rõ giới hạn và điều kiện để rời đi nhằm giải phóng bản thân khỏi cảm giác bị kẹt lại.

Sự khác biệt lớn nhất giữa việc cày cuốc mù quáng và "ở lại chủ động" nằm ở quyền kiểm soát. Thay vì cống hiến thụ động vì nghĩ rằng đó là bổn phận, người lao động làm việc xuất sắc để tích lũy cho chính mình, từ tay nghề, danh tiếng, cho đến sự an toàn về tài chính.

Thị trường việc làm đang nghiêng về những nhân sự có năng lực thực chất và biết cách làm nổi bật thành quả. Lợi thế lúc này thuộc về những người sở hữu bề dày thành tích được chứng minh rõ ràng và các mối quan hệ nội bộ vững chắc. Giá trị đó không thể tạo dựng ngày một ngày hai mà tích lũy theo thời gian như lãi suất kép, đây là thứ tài sản hữu hình bảo vệ người lao động giữa mọi biến động kinh tế.