Giá nhiên liệu bay "nóng" trở lại, hãng hàng không xoay xở ra sao?

Tính tới phiên cuối tuần ngày 19/9, giá dầu thô Brent vẫn ở trên mốc 100 USD/thùng. Vài ngày trước, thời điểm lực lượng Houthi liên tục tấn công hạ tầng dầu mỏ Arab Saudi, trong khi nước này đóng cửa các tuyến ống dẫn dầu chủ lực Đông - Tây đẩy giá dầu tăng vọt. Giá dầu thô Brent và WTI tăng hơn 3% trong phiên 14/9, lần lượt lên 108 USD và 103 USD/thùng.

Trong khi đó, giá nhiên liệu Jet A1 những ngày gần đây đã áp sát 184-188 USD/thùng, tăng khoảng 90% so với cùng kỳ năm ngoái. Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cảnh báo chiến sự tại Trung Đông và Ukraine đang khiến hệ thống lọc dầu toàn cầu "bị kéo căng đến mức giới hạn".

Giá nhiên liệu tăng vọt, biên lợi nhuận bị bào mòn, AirAsia gặp khó

Sức ép từ nhiên liệu đã khiến nhiều hãng hàng không quốc tế phải điều chỉnh kế hoạch khai thác.

Singapore Airlines duy trì tạm dừng khai thác chặng SIN-DXB (Dubai) đến hết lịch bay mùa đông năm nay và lùi kế hoạch mở SIN-RUH (Riyadh, Arab Saudi).

Hãng hàng không giá rẻ Scoot công bố khoản lỗ 32 triệu USD trong quý II, gần gấp đôi cùng kỳ, dù đã tăng giá vé và hưởng lợi từ chính sách phòng vệ giá nhiên liệu của tập đoàn mẹ.

Thai Airways ghi nhận các chỉ số phản ánh tình hình khai thác như năng lực cung ứng (ASK) giảm 4,4%, lượng khách thực tế (RPK) giảm 11,3% và hệ số sử dụng ghế giảm 5,5 điểm phần trăm. AirAsia cũng cắt giảm 20-25% tải cung ứng so với cùng kỳ quý III/2025.

Một trường hợp được chú ý tại Đông Nam Á là AirAsia. Theo Reuters, giá nhiên liệu của hãng này trong quý II tăng 66% so với quý trước, lên bình quân 183 USD/thùng. Trong bối cảnh đó, Chính phủ Malaysia đã trao đổi với Malaysia Airlines và Batik Air về khả năng tiếp nhận thị phần nội địa của AirAsia như một phần trong kịch bản dự phòng, trong lúc theo dõi tình hình tài chính của hãng.

Reuters cho biết AirAsia ghi nhận khoản lỗ ròng 831 triệu ringgit (tương đương khoảng 203 triệu USD) trong quý II, trong đó chịu tác động từ chi phí nhiên liệu tăng và khoản lỗ tỷ giá 331 triệu ringgit (tương đương khoảng 81 triệu USD). Hãng đang tái cấu trúc, cắt các đường bay hoạt động kém hiệu quả, trả lại 25 máy bay cũ cho bên cho thuê và đàm phán lại hợp đồng với nhà cung cấp để giảm chi phí.

Ngày 18/9, đồng sáng lập AirAsia Tony Fernandes khẳng định hãng có thanh khoản tốt, nhu cầu đi lại vẫn mạnh và đang điều chỉnh giá vé để phản ánh chi phí nhiên liệu cao hơn. AirAsia cũng đang tìm kiếm nguồn vốn mới để tái cấu trúc nợ.

Hàng không Việt Nam chịu sức ép kép

Tại Việt Nam, các hãng bay lớn cũng cảm nhận rõ "sức nóng" của giá nhiên liệu trong quý II, dù mức độ ảnh hưởng khác nhau.

Vietnam Airlines công bố doanh thu hợp nhất quý II đạt 38.365 tỷ đồng, tăng 36,7% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, sau khi trừ thuế phí, hãng lỗ 606 tỷ đồng trong quý, trái ngược với mức lãi 2.922 tỷ đồng cùng kỳ năm trước.

Nhờ nền tảng lợi nhuận lớn từ quý I, hơn 4.500 tỷ đồng, lũy kế 6 tháng đầu năm Vietnam Airlines vẫn lãi 3.852 tỷ đồng, dù giảm 40,2% so với cùng kỳ.

Vietjet ghi nhận doanh thu quý II tăng 71%, lên 30.499 tỷ đồng. Tuy nhiên, lợi nhuận sau thuế giảm 46,5% do biên lợi nhuận chịu sức ép từ giá nhiên liệu cao và các chi phí phát sinh do gián đoạn không phận, buộc hãng phải điều chỉnh đường bay. Khác Vietnam Airlines, Vietjet vẫn có lãi gần 350 tỷ đồng trong quý.

Nhiên liệu thường chiếm khoảng 30-40% chi phí khai thác, nên biến động giá có tác động trực tiếp tới hiệu quả kinh doanh của hãng bay. Với Vietnam Airlines, mỗi 1 USD/thùng nhiên liệu vượt kế hoạch khiến chi phí của hãng tăng thêm hơn 300 tỷ đồng mỗi năm.

Riêng trong quý II, biến động giá đã khiến Vietnam Airlines phát sinh thêm hơn 7.000 tỷ đồng chi phí so với quý I. Với kịch bản giá nhiên liệu bình quân 120 USD/thùng cho nửa cuối năm, hãng vẫn đặt mục tiêu có lãi nhưng thấp hơn đáng kể so với năm 2025.

Tuy nhiên, diễn biến giá Jet A1 trong tuần giữa tháng 9 đã vượt xa kịch bản này, khi tăng lên vùng 184-188 USD/thùng, so với khoảng 170 USD/thùng chỉ vài ngày trước đó.

Điều này khiến "vùng đệm chi phí" mà các hãng dự trù cho nửa cuối năm bị thử thách sớm hơn và mạnh hơn dự kiến. Trong khi đó, giá vé nội địa vẫn ở mức thấp do thị trường đang trong mùa thấp điểm.

Theo một chuyên gia hàng không, với giá Jet A1 hiện cao hơn khoảng 50-58% so với kế hoạch của nhiều hãng, vấn đề không chỉ nằm ở việc giá dầu sẽ còn tăng đến đâu mà còn ở khả năng chuẩn bị cho một giai đoạn chi phí cao kéo dài.

Với biên lợi nhuận mỏng và chi phí khai thác lớn, trong đó nhiên liệu là một trong những khoản chi phí quan trọng nhất, việc giá nhiên liệu bay tăng cao có thể bào mòn lợi nhuận và thử thách sức chống chịu của các hãng và ngành. 

Lúc này, các hãng cần kiểm tra sức chịu đựng của toàn mạng bay, bên cạnh nhìn vào các chỉ số bình quân. Từng nhóm đường bay cần được đánh giá trong các kịch bản nhiên liệu tăng 20-30%: tuyến nào vẫn hiệu quả, tuyến nào bắt đầu âm dòng tiền, tuyến nào cần duy trì vì vai trò chiến lược và tuyến nào có thể điều chỉnh theo mùa..