Eo biển Hormuz mở cửa, thị trường dầu mỏ đối mặt nghịch lý mới

Việc lưu thông qua eo biển Hormuz - tuyến hàng hải vận chuyển khoảng 20% lượng dầu toàn cầu - đang dần trở lại bình thường sau thời gian gián đoạn bởi xung đột, giúp áp lực thiếu nguồn cung giảm bớt và kéo giá dầu thế giới đi xuống trong nhiều phiên gần đây.

Tuy nhiên, theo giới phân tích, khi nỗi lo thiếu dầu dần lùi lại, thị trường lại phải giải một bài toán khác. Điều được quan tâm lúc này không còn là liệu thế giới có đủ dầu hay không, mà là lượng dầu đang quay trở lại có tìm được đủ người mua để thị trường nhanh chóng cân bằng.

Nguồn cung phục hồi nhanh, trọng tâm của thị trường cũng thay đổi

Theo Yahoo Finance và Al Jazeera, tiến trình đàm phán giữa Mỹ và Iran đã tạo điều kiện để hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz phục hồi nhanh hơn dự báo. Bloomberg dẫn báo cáo của Morgan Stanley cho biết đã có 35 tàu chở dầu và khí hóa lỏng rời Hormuz chỉ trong một ngày, đưa lưu lượng vận chuyển tiến gần mức trước khi xung đột xảy ra.

Diễn biến này ngay lập tức tác động đến giá dầu. Dầu Brent và WTI đều giảm hơn 1% trong nhiều phiên liên tiếp khi thị trường đánh giá nguy cơ gián đoạn nguồn cung đã giảm đáng kể.

Tuy nhiên, theo báo cáo của JPMorgan do bà Natasha Kaneva, Giám đốc nghiên cứu hàng hóa, dẫn đầu, việc Hormuz mở cửa trở lại có thể tạo ra một nghịch lý mới. Hàng triệu thùng dầu từng bị "mắc kẹt" đang đồng loạt quay trở lại thị trường, trong khi nhu cầu tiêu thụ chưa phục hồi tương ứng.

Các chiến lược gia của JPMorgan nhận định: "Một làn sóng nguồn cung dầu sắp tràn vào thị trường. Nghịch lý là lượng dầu này sẽ va chạm với một thị trường mà, ít nhất ở thời điểm hiện tại, không thực sự cần thêm nguồn cung".

Nói cách khác, mối quan tâm của thị trường đã chuyển từ nguy cơ thiếu nguồn cung sang khả năng xuất hiện tình trạng dư cung trong ngắn hạn nếu lượng dầu quay trở lại nhanh hơn tốc độ phục hồi của nhu cầu.

Trung Quốc trở thành biến số quyết định

Theo JPMorgan, lời giải cho bài toán này phần lớn phụ thuộc vào Trung Quốc - quốc gia nhập khẩu dầu lớn nhất thế giới. Trong năm 2025, Trung Quốc liên tục mua lượng dầu lớn hơn nhu cầu tiêu thụ trong nước, góp phần hấp thụ nguồn cung dư thừa trên thị trường toàn cầu. Tuy nhiên, những tháng gần đây, lượng nhập khẩu đã giảm đáng kể khi nước này sử dụng nguồn dầu dự trữ và đa dạng hóa nguồn cung từ nhiều quốc gia khác.

Điều đó khiến lượng dầu đang quay trở lại từ Hormuz chưa có đầu ra mạnh như trước. JPMorgan nhận định: "Lượng dầu rời eo biển Hormuz hiện gần như chỉ còn Trung Quốc là điểm đến lớn nhất. Nhưng Trung Quốc lại không mua".

Theo ngân hàng này, đây là nguyên nhân khiến thị trường có thể đối mặt với nguy cơ dư cung mang tính tạm thời, bởi nguồn cung tăng lên trong khi khách hàng lớn nhất vẫn chưa quay trở lại.

Dù vậy, JPMorgan cũng lưu ý điều này không đồng nghĩa giá dầu sẽ giảm mạnh. Theo ngân hàng, các nhà máy lọc dầu của Trung Quốc nhiều khả năng sẽ sớm quay lại thị trường để bổ sung nguyên liệu. Bên cạnh đó, nhiều quốc gia và doanh nghiệp đã sử dụng lượng dầu dự trữ trong thời gian nguồn cung bị gián đoạn cũng sẽ cần tái tích trữ, qua đó tạo thêm lực cầu trong thời gian tới.

Giá dầu chưa chắc giảm sâu

Morgan Stanley đã hạ dự báo giá dầu lần thứ hai chỉ trong vòng 2 tuần và cảnh báo nguy cơ nguồn cung vượt nhu cầu nếu tiêu thụ toàn cầu tiếp tục suy yếu. Bên cạnh lượng dầu quay trở lại từ Hormuz, việc Mỹ tạm thời nới lỏng các lệnh trừng phạt đối với dầu mỏ Iran cũng có thể giúp nguồn cung tăng thêm trong thời gian tới.

Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng còn quá sớm để khẳng định thị trường sẽ bước vào một chu kỳ dư cung kéo dài.

Trao đổi với Al Jazeera, ông Mohammad Reza Farzanegan, giáo sư kinh tế tại Đại học Philipps Marburg (Đức), cho biết thị trường hiện chủ yếu đang phản ánh kỳ vọng rằng hoạt động vận chuyển qua Hormuz sẽ tiếp tục phục hồi và Iran có thể nối lại xuất khẩu dầu. Theo ông, cả hai giả định này vẫn phụ thuộc vào diễn biến các cuộc đàm phán cũng như tình hình an ninh tại khu vực.

Ở góc nhìn dài hơn, Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) dự báo nhu cầu dầu toàn cầu trong năm 2026 sẽ giảm khoảng 1,1 triệu thùng mỗi ngày và thị trường có thể tiếp tục đối mặt với áp lực dư cung trong năm 2027.

Khép lại báo cáo, JPMorgan ví thị trường dầu hiện nay như một hệ thống máy tính đang khởi động lại sau sự cố. Dòng chảy dầu đã dần được nối thông, nhưng để cung và cầu vận hành nhịp nhàng trở lại sẽ cần thêm thời gian.

Vì vậy, trong những tháng tới, diễn biến của giá dầu sẽ không chỉ phụ thuộc vào việc eo biển Hormuz duy trì hoạt động ổn định, mà còn phụ thuộc vào tốc độ phục hồi của nhu cầu, đặc biệt từ Trung Quốc. Đây được xem là yếu tố then chốt quyết định liệu thị trường chỉ trải qua một giai đoạn dư cung ngắn hạn hay sớm tìm lại trạng thái cân bằng.