Đoán đúng tương lai AI, thần đồng 24 tuổi vẫn đánh mất 35 tỷ USD

Chỉ trong vài ngày, quỹ đầu cơ Situational Awareness của Leopold Aschenbrenner - người từng được giới công nghệ gọi là "nhà tiên tri AI" - đã bốc hơi khoảng 35 tỷ USD giá trị tài sản quản lý, từ khoảng 45 tỷ USD xuống còn 10 tỷ USD, sau khi buộc phải bán phần lớn danh mục cổ phiếu niêm yết sử dụng vốn vay cho Citadel, theo CNBC.

Điều trớ trêu là người sáng lập quỹ không nhìn sai về AI bởi nhiều dự báo của Aschenbrenner về làn sóng trí tuệ nhân tạo vẫn đang dần trở thành hiện thực. Điều khiến quỹ lao dốc lại là chiến lược sử dụng đòn bẩy quá lớn để đặt cược vào tương lai đó.

Vụ việc nhanh chóng trở thành tâm điểm trên phố Wall và thung lũng Silicon, không chỉ bởi quy mô thiệt hại lên tới hàng chục tỷ USD mà còn vì người đứng sau quỹ mới 24 tuổi và chưa từng có kinh nghiệm điều hành một quỹ đầu cơ trước đó.

Từ "nhà tiên tri AI" đến ngôi sao mới của giới đầu tư

Sinh ra tại Đức và tốt nghiệp thủ khoa Đại học Columbia khi mới 19 tuổi, Leopold Aschenbrenner sớm được xem là một tài năng nổi bật trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo. Sau khi gia nhập OpenAI, anh làm việc tại nhóm Superalignment - bộ phận nghiên cứu cách bảo đảm các hệ thống AI siêu mạnh hoạt động an toàn và phù hợp với lợi ích của con người.

Năm 2024, Aschenbrenner rời OpenAI sau tranh cãi liên quan đến việc tiết lộ thông tin nội bộ. Anh phủ nhận cáo buộc này và cho rằng nguyên nhân xuất phát từ việc gửi bản ghi nhớ cảnh báo các nguy cơ mất an toàn thông tin của công ty.

Cũng trong năm đó, Aschenbrenner công bố bài luận dài 165 trang Situational Awareness (tạm dịch: Nhận thức về bối cảnh). Bài viết nhanh chóng gây tiếng vang trong giới công nghệ khi dự báo AI sẽ tạo ra nhu cầu khổng lồ đối với chip bán dẫn, trung tâm dữ liệu, năng lực tính toán và hạ tầng năng lượng.

Những dự báo này giúp tên tuổi của Aschenbrenner nổi lên như một trong những tiếng nói có ảnh hưởng nhất về AI. Tận dụng sức hút đó, anh thành lập quỹ đầu cơ cùng tên dù chưa từng quản lý quỹ hay đầu tư chuyên nghiệp.

Niềm tin của giới công nghệ vào tầm nhìn của Aschenbrenner đã giúp quỹ huy động hàng trăm triệu USD vốn ban đầu từ nhiều tên tuổi lớn như hai nhà đồng sáng lập Stripe Patrick và John Collison, cựu CEO GitHub Nat Friedman cùng công ty giao dịch định lượng Jane Street.

Quỹ sau đó tập trung đầu tư vào các doanh nghiệp được kỳ vọng hưởng lợi từ làn sóng AI. Theo The Wall Street Journal, trước khi lao dốc, Situational Awareness từng công bố mức sinh lời hơn 1.000% kể từ khi thành lập, đưa quy mô tài sản quản lý lên khoảng 45 tỷ USD.

Khi nhìn đúng xu hướng vẫn chưa đủ

Đằng sau mức tăng trưởng ngoạn mục là một chiến lược đầu tư đầy rủi ro. Để khuếch đại lợi nhuận, Situational Awareness sử dụng lượng vốn vay rất lớn từ các ngân hàng phố Wall. Một số cựu giao dịch viên cho biết mức đòn bẩy của quỹ có thể lên tới khoảng 400%.

Nói cách khác, quỹ đầu tư bằng số tiền lớn gấp nhiều lần vốn tự có. Chiến lược này giúp lợi nhuận tăng rất nhanh khi thị trường đi lên, nhưng cũng khiến khoản lỗ phình to nếu giá cổ phiếu đảo chiều.

Theo CNBC, trong một buổi gặp nhà đầu tư tại New York, Aschenbrenner từng được hỏi điều gì sẽ xảy ra nếu cuộc cách mạng AI không diễn ra đúng như kỳ vọng. Theo lời một người tham dự, ông không đưa ra kịch bản ứng phó cụ thể mà chỉ bày tỏ niềm tin rằng AI sẽ phát triển đúng như dự báo của mình.

Không lâu sau đó, khi nhóm cổ phiếu bán dẫn đồng loạt giảm mạnh, các ngân hàng yêu cầu quỹ bổ sung tài sản bảo đảm cho các khoản vay. Không đáp ứng được yêu cầu này, Situational Awareness buộc phải bán phần lớn danh mục cổ phiếu niêm yết sử dụng vốn vay, trong đó có SK Hynix và CoreWeave, cho Citadel của tỷ phú Ken Griffin với mức giá chiết khấu.

Thương vụ bán tháo khiến quy mô tài sản quản lý của quỹ giảm từ khoảng 45 tỷ USD xuống còn khoảng 10 tỷ USD chỉ sau vài ngày.

Bài học đắt giá từ một cú ngã

Cú lao dốc của Situational Awareness làm lung lay danh tiếng của Leopold Aschenbrenner, người từng được xem là một trong những tiếng nói có ảnh hưởng nhất về AI.

Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng thất bại của quỹ không đồng nghĩa những dự báo dài hạn của anh về AI là sai. Theo Business Insider, vấn đề nằm ở việc quỹ sử dụng đòn bẩy quá lớn và thiếu phương án ứng phó khi thị trường biến động.

Chuyên gia đào tạo phố Wall Jerry Diao nhận định: "Nhiều người trên thị trường đều nghĩ vụ việc này chỉ là vấn đề thời gian. Quan điểm dài hạn về AI có thể đúng, nhưng khi bước vào thị trường chứng khoán, bạn bắt buộc phải có phương án ứng phó với những biến động ngắn hạn".

Hiện Situational Awareness vẫn nắm giữ nhiều khoản đầu tư vào các doanh nghiệp AI chưa niêm yết, trong đó có Anthropic. Điều đó đồng nghĩa câu chuyện của quỹ có thể vẫn chưa khép lại.

Hai năm trước, Aschenbrenner từng viết trong bài luận Situational Awareness: "Nếu những người đó nhìn thấy tương lai dù chỉ gần đúng, chúng ta sắp bước vào một hành trình đầy biến động." Đến nay, nhiều người cho rằng dự báo ấy có lẽ vẫn đúng. Chỉ có điều, biến động không chỉ đến với kỷ nguyên AI mà còn đến với chính quỹ đầu cơ của anh. Thị trường một lần nữa cho thấy, nhìn đúng tương lai không đồng nghĩa sẽ đủ sức đi đến tương lai đó.