Đề xuất cho đơn vị bán lẻ mua bán điện trực tiếp: Vì sao EVN e ngại?

Theo báo cáo thẩm định Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực gửi Chính phủ, Bộ Tư pháp cho biết tại cuộc họp hội đồng thẩm định, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) kiến nghị cơ quan soạn thảo đánh giá kỹ hiệu quả và tác động của việc bổ sung đơn vị bán lẻ điện tham gia cơ chế mua bán điện trực tiếp, tránh phát sinh cơ chế trục lợi chính sách.

EVN cũng đề nghị đánh giá cụ thể tác động của cơ chế thu hồi chi phí để phát triển cơ chế mua bán điện trực tiếp. Theo tập đoàn, nếu chưa được tính toán đầy đủ, việc mở rộng cơ chế có thể khiến chi phí của nhóm khách hàng tham gia DPPA giảm, trong khi phần chi phí còn lại phải do EVN, các tổng công ty điện lực hoặc các khách hàng khác gánh chịu, làm phát sinh sự bất bình đẳng giữa các nhóm khách hàng.

Đáng chú ý, theo nội dung được Bộ Tư pháp dẫn trong báo cáo thẩm định, EVN cho rằng mục tiêu của cơ chế mua bán điện trực tiếp là tạo điều kiện để doanh nghiệp có chứng nhận sử dụng năng lượng xanh phục vụ hoạt động xuất khẩu.

Trong khi dự thảo Luật đã bổ sung quy định về thị trường Chứng chỉ năng lượng tái tạo Việt Nam, doanh nghiệp có thể tham gia thị trường này để đáp ứng nhu cầu chứng minh sử dụng điện tái tạo mà không nhất thiết phải tham gia cơ chế mua bán điện trực tiếp.

Từ đó, EVN đề nghị nghiên cứu chỉ áp dụng cơ chế mua bán điện trực tiếp đối với hình thức mua bán điện không thông qua lưới điện quốc gia, đồng thời đánh giá tác động để tránh việc chính sách bị lạm dụng.

Giải trình ý kiến trên, Bộ Công Thương cho biết cơ chế mua bán điện trực tiếp là phương thức giao dịch điện giữa các chủ thể trên thị trường điện nhằm đa dạng hóa hình thức mua bán điện và thúc đẩy phát triển thị trường điện cạnh tranh.

Trong khi đó, Chứng chỉ năng lượng tái tạo là công cụ xác nhận sản lượng điện được sản xuất từ các nguồn năng lượng tái tạo, phục vụ nhu cầu chứng minh sử dụng điện tái tạo và phát triển thị trường điện xanh.

Theo Bộ Công Thương, việc tham gia thị trường Chứng chỉ năng lượng tái tạo không thay thế cho việc tham gia cơ chế mua bán điện trực tiếp và ngược lại. Hai cơ chế có tính bổ trợ lẫn nhau trong việc thúc đẩy phát triển năng lượng tái tạo và thực hiện mục tiêu chuyển dịch năng lượng.

Bộ Công Thương cũng cho biết sau thời điểm Bộ Tư pháp thẩm định dự án Luật, Chính phủ đã ban hành Nghị định 243/2026, tiếp tục hoàn thiện cơ chế mua bán điện trực tiếp thông qua lưới điện quốc gia và mở rộng đối tượng áp dụng.

Trong đó, khách hàng sử dụng điện lớn phục vụ hoạt động của các trung tâm dữ liệu được bổ sung vào nhóm đối tượng được tham gia cơ chế này.

Theo cơ quan soạn thảo, việc tiếp tục mở rộng cơ chế mua bán điện trực tiếp phù hợp với lộ trình phát triển thị trường điện cạnh tranh, không giới hạn hình thức mua bán điện trực tiếp chỉ áp dụng ngoài lưới điện quốc gia.

Trên cơ sở đó, Bộ Công Thương đề nghị giữ nguyên quy định của dự thảo Luật về cơ chế mua bán điện trực tiếp, đồng thời tiếp tục hoàn thiện hồ sơ và đánh giá tác động theo ý kiến của hội đồng thẩm định.