Dân mạng Mỹ gom 26 triệu USD tính mua lại hãng bay vừa phá sản

Chuyến bay cuối cùng từ Detroit đến Dallas hạ cánh ngay sau nửa đêm, khép lại hành trình 30 năm của Spirit Airlines. Hãng hàng không từng tiên phong với mô hình "bay siêu tiết kiệm" tại Mỹ đã gục ngã trước áp lực chi phí nhiên liệu và các khoản nợ khổng lồ.

Nhưng khi giới tài chính phố Wall quay lưng, một hiện tượng lạ đã xuất hiện từ những nhà đầu tư nhỏ lẻ. Hunter Peterson, một diễn viên lồng tiếng, đăng tải một video ngắn gọn trên mạng xã hội. Anh đặt ra một câu hỏi đánh trúng tâm lý đám đông: Tại sao người dân không cùng nhau gom tiền mua lại hãng bay này?

Từ “ý tưởng điên rồ” đến chiến dịch triệu USD

Peterson vốn là người quen thuộc trong các dự án game lớn và từng gây chú ý khi ghi lại hành trình bay liên tục 24 giờ cùng chính Spirit Airlines. Trong video mới nhất, anh đưa ra một bài toán tài chính khá thuyết phục đối với người xem phổ thông.

Nước Mỹ hiện có hơn 250 triệu người trưởng thành. Nếu chỉ cần 20% trong số đó bỏ ra khoảng 30-40 USD (tương đương giá vé trung bình của Spirit), cộng đồng hoàn toàn đủ sức thâu tóm doanh nghiệp này. Ý tưởng biến một tập đoàn phá sản thành "tài sản của người dân" nhanh chóng bùng nổ.

Theo CNBC và các báo cáo tài chính liên quan, trang web LetsBuySpirit do Peterson lập ra đã thu về hơn 2,3 triệu USD cam kết từ 4.817 người chỉ trong 24 giờ đầu. Lượng truy cập khổng lồ với hơn 100.000 lượt tìm kiếm từng khiến nền tảng này sập mạng hoàn toàn.

Dữ liệu mới nhất trên hệ thống cho thấy gần 40.000 người đã cam kết rót tổng cộng khoảng 26,5 triệu USD. Sức nóng của dự án lan rộng đến mức tài khoản mạng xã hội mới lập để cập nhật tiến độ đã thu hút hơn 100.000 người theo dõi chỉ trong chớp mắt.

Bản thân người khởi xướng cũng phải thốt lên: "Chúng ta thực sự đang làm chuyện này sao?".

Tham vọng "hãng bay của người dân"

Chiến dịch này phản ánh một xu hướng đầu tư đang lên ngôi: khát vọng nắm quyền kiểm soát trực tiếp của các cá nhân nhỏ lẻ. Peterson vạch ra một cơ cấu quản trị khá dân chủ cho phiên bản Spirit Airlines 2.0. Theo đó, mỗi người tham gia sẽ có một phiếu bầu quyết định, bất kể họ đóng góp bao nhiêu tiền.

Tuy nhiên, bài toán chia sẻ lợi ích kinh tế vẫn tuân theo nguyên tắc thị trường. Tỷ lệ chia lợi nhuận trong tương lai sẽ phụ thuộc vào số tiền mà mỗi cá nhân cam kết rót vốn. Mục tiêu cốt lõi của chiến dịch là giữ quyền kiểm soát doanh nghiệp trong tay cộng đồng, gạt bỏ sự can thiệp của các quỹ đầu tư mạo hiểm.

Dù vậy, Peterson cũng nhận thức được giới hạn của dòng vốn đám đông. Anh thừa nhận dự án có thể vẫn phải huy động thêm vốn từ bên ngoài trong giai đoạn đầu theo hướng "tạm thời rồi mua lại sau". Anh tự nhận mình là CEO tiềm năng và đang ráo riết kêu gọi giới luật sư, chuyên gia hàng không tham gia hỗ trợ.

Để đảm bảo an toàn và tránh rắc rối pháp lý, Peterson quyết định không mở cổng nhận tiền trực tiếp qua ứng dụng thanh toán. Các khoản đóng góp hiện tại chỉ dừng ở mức cam kết không ràng buộc nhằm đo lường sức cầu thực tế của thị trường.

Thực tế phũ phàng phía sau con số 26 triệu USD

Dù con số 26,5 triệu USD gây chú ý, nó vẫn chỉ là “hạt cát” trong ngành hàng không đầy khắc nghiệt. Việc thâu tóm và hồi sinh Spirit Airlines đòi hỏi nguồn lực tài chính và pháp lý vượt xa những phép tính lan truyền trên mạng.

Thực tế, hãng đã rơi vào bế tắc từ trước. Một đề xuất tái cấp vốn 1 tỷ USD từng thất bại, còn phương án vay 500 triệu USD từ chính quyền Tổng thống Donald Trump cũng đổ vỡ vì không đạt đồng thuận với chủ nợ.

Bài toán không chỉ là tiền, mà còn nằm ở rào cản pháp lý. Để vận hành, một hãng bay phải có chứng nhận từ cơ quan hàng không Mỹ - quy trình tốn kém hàng chục triệu USD và kéo dài nhiều năm, trong khi giấy phép hiện tại không thể tự chuyển giao.

Giới chức Mỹ từng cảnh báo không nên “ném tiền tốt vào một mô hình chưa tìm ra lợi nhuận bền vững”, cho thấy những vấn đề cấu trúc của Spirit gần như không thể cứu vãn, đặc biệt khi chi phí nhiên liệu leo thang vì căng thẳng địa chính trị.

Trong bối cảnh đó, làn sóng góp vốn từ đám đông cũng vấp phải hoài nghi. Việc đặt niềm tin vào một cá nhân thiếu kinh nghiệm quản trị là canh bạc rủi ro, dù người khởi xướng khẳng định chưa nhận tiền thật. Câu chuyện trở thành lời cảnh báo điển hình về tâm lý đầu tư theo trào lưu.

Trong khi mạng xã hội vẫn sôi sục, thị trường đã vận động theo hướng khác. Các hãng như United Airlines hay Southwest Airlines nhanh chóng tung giá hỗ trợ để hút khách, và giới chuyên gia dự báo giá vé ở một số tuyến có thể tăng khi cạnh tranh giảm.

Sự sụp đổ của Spirit khép lại kỷ nguyên bay siêu tiết kiệm tại Mỹ, nơi mô hình giá rẻ không còn là lợi thế tuyệt đối. Chiến dịch gọi vốn hàng chục triệu USD có thể khó thành hiện thực, nhưng nó cho thấy một điều rõ ràng rằng dòng tiền nhỏ lẻ vẫn có thể tạo ra cú chấn động lớn, miễn là câu chuyện đủ sức đánh trúng tâm lý đám đông.