Người Việt xa xứ

Một chút cảm nhận khi về thăm quê Bác

Dân trí Dễ gần 30 năm nay tôi chưa về thăm lại mảnh đất Kim Liên–Làng Sen quê Bác. Ngày đó, con đường 46 từ Vinh lên thị trấn Nam Đàn hãy còn là đường đá dăm đất đỏ, đến nỗi phủ kín người và xe một màu của đất mỗi khi trở về nhà...

... Làng quê ngày đó chỉ toàn là mái tranh vách nứa. Hai bên đường rặt là ruộng lúa, hay mía, ngô khoai… Gió đồng cũng nhiều hơn...

Có những bận chúng tôi đi công tác trở về vào ban đêm vừa thong thả đạp xe vừa ngắm nghía cảnh trăng thanh gió mát với hương đồng gió nội mà cảm thấy cuộc đời dẫu còn nghèo nhưng vẫn chứa chất bao tình cảm mặn nồng với quê hương, dù chẳng ai thốt nên lời.

Thị trấn Nam Đàn ngày đó hãy còn nghèo nàn đơn sơ lắm. Mỗi lần qua đây, thể nào chúng tôi cũng dựng chiếc xe đạp cà tàng vào cái cọc tre nơi quán lá của một bà cụ tóc bạc phơ miệng nhai trầu bỏm bẻm hay một chị trung niên nào đó dựng sơ sài ven đường. Rồi lim dim cặp mắt nhả những làn khói xanh lam của loại thuốc lá cuốn Lạng Sơn sợi vàng chóe thơm thơm nồng nồng, suýt soa ngụm nác (nước) chè xanh chát đặc bốc khói nghi ngút, nhón tay lấy miếng kẹo cu-đơ vừa dẻo quẹo của mật mía mà cũng vừa giòn bùi của lạc, ngầy ngậy của gạo (loại kẹo lạc mật ép hai mặt bằng bánh đa khô tròn tròn nho nhỏ bằng quả cam) hay loại kẹo lạc mật hình chữ nhật bằng hai ngón tay lát giấy báo cũ ngọt lừ trong cái lọ thủy tinh mà nhai côm cốp, tay phe phẩy cái quạt mo cau đuổi cơn gió Lào oi bức.

Gặp hôm mưa rơi rả rích trên mái tranh, mía, mái rạ thì cái chất lãng mạn trong người mới bốc lên và khi đó thì trong tay lại là chén rượu quê “nút lá chuối” (loại rượu trắng nấu bằng gạo ở quê và dùng lá chuối khô để nút cổ chai) với cái bánh đa vừng hay vài hạt lạc rang giòn tan.

Gặp bữa nào sang thì có con mực khô nướng cong queo vừa dai vừa ngọt thơm điếc cả mũi rồi miên man với những câu chuyện không đầu không cuối… Có lúc lại trầm ngâm tư lự mà ngắm những giọt mưa rơi thánh thót từ mái tranh để lại dưới bậc thềm đất những cái bong bóng nước lăn tăn đuổi bắt nhau…

Tôi vẫn nhớ hồi chiến tranh ác liệt vào thời điểm những năm từ 64 đến 68 khi mà mấy anh chị em chúng tôi theo cơ quan của ba tôi đi sơ tán khắp các vùng nông thôn của tỉnh Nghệ An, từ huyện Hưng Nguyên, Nghi Lộc, Nam Đàn đến Yên Thành, Diễn Châu, Đô Lương… Đâu đâu cũng cảm nhận được cái tình người chân chất mộc mạc của người nông dân một nắng hai sương. Cái thời của chúng tôi ngày ấy nó “chân quê” vậy đó!

Nhớ ngày còn sơ tán ở thôn Mậu Tài (xã Nam Liên) tôi thường đi học bên làng Kim Liên quê Bác, phải đi qua một cánh đồng lúa trải dài một màu xanh ngút mắt. Mùa lúa trổ đòng đòng đương thì con gái, ôi chao ơi, đi trong hương lúa mà ngây ngất. Ngắm nhìn biển lúa xanh rì rập rờn trong gió như sóng từng đợt từng đợt mà cảm thấy vụ mùa sẽ bội thu.

Mùa gặt về, chim sẻ đồng bay nâu cả trời. Tiếng hót rích rích nghe vui lạ. Con mương nông giang dẫn nước về đồng cơ man là cá rô, tràu (cá chuối, quả), giếc… cứ nhảy lên đớp mồi, đớp không khí tanh tách trông sướng cả mắt. Gặp hôm nắng ráo thì đỡ, chứ vào hôm mưa gió thì cứ gọi là vồ “ếch” (bị ngã ấy mà!) suốt ngày, về đến nhà là áo quần lấm lem với bùn đất.

Hồi đó đi học là đầu phải đội mũ rơm, vòng lá (loại lá có tên đùng đình) ngụy trang xanh rờn lủng lẳng sau lưng, quần áo nếu màu trắng thì phải nhuộm lại thành xanh hay nâu, đen. Tất cả chỉ với mục đích để tránh máy bay Mỹ nhòm ngó. Hầm hào đào ngay dưới chân bàn ghế mình ngồi học, có máy bay là tụt xuống luôn.

Tôi còn nhớ hồi đó thầy hiệu trưởng Trần Đình Mai rất hiền từ và thầy viết chữ rất đẹp, nét chữ tròn trĩnh nghiêng nghiêng… như tính cách dịu hiền của thầy vậy. Thầy dạy môn sinh vật, tôi lại là học trò cưng của thầy. Vườn sinh vật của lớp, thầy giao cho tôi làm “tổng quản”. Tôi rất hăng say với công việc, bởi tôi vốn đam mê những cây hoa, cây cảnh mà.

Lớp có cô Hương dạy toán, thầy Đào dạy văn. Tôi với nhóm bạn Văn Sơn, Kim Liên… nằm trong đội ngũ học sinh giỏi văn của khối và thường được chọn đi “chiến đấu” cấp hàng huyện, tỉnh. Hồi đó những đề văn hóc búa của chúng tôi thường là phân tích, giải thích, chứng minh, bình luận về đề tài quê hương đất nước, anh hùng trong chiến đấu, sản xuất… và cả nói về Bác.

“Đường vô xứ Nghệ quanh quanh/ Non xanh nước biếc như tranh họa đồ”, câu ca đó cứ theo mãi chúng tôi trong những ngày là học trò. Thi thoảng chiều chiều hay sáng sớm chúng tôi rủ nhau lên đỉnh rú (núi) Chung để ngắm nhìn cái dải đất non xanh nước biếc trù phú của vùng đất Nam Đàn, mà cụ thể là Nam Liên – quê Bác.

Thỉnh thoảng vào những ngày nghỉ học, chúng tôi sang nhà bên ngoại của Bác để ngắm. Căn nhà ba gian mái lá tranh tre đơn sơ mộc mạc, tấm rèm tre che nắng che mưa, bàn ghế giường chiếu, võng, khung cửi dệt vải… cũ kĩ bởi thời gian. Cảm giác của chúng tôi hồi đó là thấy rất thân quen như bao mái nhà tranh tre nứa lá của bà con nông dân nghèo khó ở quanh vùng dù rằng đó là nơi mà thuở thiếu thời Bác đã từng sinh ra và lớn lên. Có lẽ hàng ngày do vẫn được tiếp xúc với nơi này nên chúng tôi nhận thấy thân quen chứ chẳng lạ lẫm như những người ở xa đến thăm.

Thị trấn Nam Đàn hôm nay khác hẳn, đã thay da đổi thịt. Không còn những nếp nhà tranh xưa cũ nữa mà thay vào đó là những mái ngói nhà tầng san sát. Hàng quán bên đường mọc như nấm. Cũng đủ các loại hình kinh doanh từ những mặt hàng ăn uống đến đồ gia dụng, xây dựng, trang trí, dịch vụ…

Ngay con đường 46 cát bụi đỏ lòm mà ngày xưa chúng tôi thỉnh thoảng đi qua cũng mất dấu. Nay là con đường nhựa rộng thênh thang, mặc dù vẫn có những chỗ vá víu lồi lõm lóc xóc hay bụi đường vẫn bốc lên sau những chuyến xe trọng tải nặng nề đi qua. Những chiếc cầu Đước, cầu Miệu… xưa kia ọp ẹp bằng thứ gỗ thô sơ thì nay là bê-tông chắc chắn. Có điều những dòng sông như nhỏ lại bởi sự bồi đắp ở hai bên bờ sông: Do lỗi con người hay lỗi tại thiên nhiên, thời gian?

Hôm nay đây, sau gần 30 năm bôn ba nơi xứ người, tôi mới có dịp để trở lại thăm quê ngoại của Bác ở làng Sen – Kim Liên, nơi mà một thời xa lắm tôi vẫn thường chạy nhảy, lòng bỗng cảm thấy có cái gì đó xốn xang. Cảnh xưa cũ vẫn còn đây, mộc mạc đơn sơ nhưng thấm đẫm tình người. Vẫn chiếc cổng tre nghiêng nghiêng, vẫn hàng rào râm bụt, luống khoai xanh. Vẫn căn nhà lá ba gian mộc mạc với những đồ vật đã bạc màu theo thời gian. Và trên cao kia, hàng tre xanh rì rào như tiếng người thuở xưa vọng về?

Nơi này đã in đậm dấu chân tuổi thơ của Bác.

Nơi này đã in đậm dấu chân tuổi thơ của Bác.

Tôi cứ lặng người đi bên chiếc khung cửi mộc mạc kia như dấu ấn của một thời mà người mẹ hiền của Bác đã tảo tần sớm hôm dệt vải tằn tiện chắt chiu những đồng tiền nhỏ bé nuôi đàn con thơ, giúp chồng lo việc nước. Bên chiếc võng lác lặng im nằm đó, tôi như cảm nhận được tiếng ru hời man mác đậm chất dân ca, ví dặm xứ Nghệ mà thân mẫu của Bác vẫn nhè nhẹ đưa cậu bé Coong (tên lúc bé của Bác) vào giấc ngủ chập chờn của tuổi ấu thơ…

Tiếng võng đưa hay là tiếng dệt vải của mẹ hiền?

Tiếng võng đưa hay là tiếng dệt vải của mẹ hiền?

Ngay cả khi hai anh em chúng tôi bước từng bước chân chậm rãi theo bậc đá núi lên thăm ngôi mộ thân mẫu của Bác là bà Hoàng Thị Loan, cái phút giây đầy ngạc nhiên là nắng bỗng bừng lên! Bởi trước đó, bầu trời hãy còn hơi mù, nhiều mây. Anh em tôi cười vui và bảo nhau: Chắc bà hiểu tấm lòng thành của anh em ta mà xua mây đi chăng? Vừa thắp những nén hương thơm mua dưới chân núi, anh em tôi vừa kính cẩn cầu mong bà linh thiêng phù hộ cho non sông nước Việt luôn luôn được thái bình, muôn dân được no ấm, hạnh phúc!

Trong nắng chiều hiếm hoi của mùa đông, thấp thoáng những bóng mây trắng trên cao giữa khoảng trời xanh. Phía ngoài bãi cỏ xanh rộng trước nhà ngoại của Bác là những chú bò vàng nhẩn nha gặm cỏ. Có chút gì đó khó nói trong tôi khi nhận thấy lẽ ra trước cửa nhà ngoại của Bác nên chăng có tấm biển chỉ rõ hướng đi rẽ vào nhà Bác? Bởi quanh đó chỉ thấy những nhà hàng bán quà lưu niệm (dãy nhà này và các công trình phụ khác chưa được hài hòa lắm). Cổng vào nhà ngoại của Bác rất khó nhận ra, chúng tôi vừa đi vừa hỏi, vì cảnh quan quá thay đổi. Chưa nói tới việc cạnh chiếc cổng tre nhà Bác chừng vài mét có một cây cột điện trên là cái loa phóng thanh, cột hơi nghiêng nghiêng (không rõ vì lí do gì) mà chưa hề được chỉnh lại.

Trong tâm trạng trầm tư nên khi sang thăm quê nội của Bác ở làng Kim Liên, tôi đã phải ngạc nhiên rất nhiều và cũng nhận thấy một đôi điều khó nói mà lòng cứ mãi phân vân… Bởi cảnh quan của bên này lại hết sức rộng rãi và rất hoành tráng (nó khác hẳn với không khí, cảnh quan lặng lẽ ở bên nhà ngoại của Bác). Có thể nói chính quyền địa phương đã rất chú trọng đầu tư xây dựng để khu tưởng niệm Bác cũng như danh lam thắng cảnh quanh khu nhà nội của Bác được đẹp đẽ.

Bởi thế, tôi thấy giá như quê ngoại Hoàng Trù của Bác cũng được làm đẹp đẽ phong quang như quê nội thì sẽ hài hòa biết bao...
 
(Vinh – Làng Sen – Hoàng Trù, một chiều đông đầu năm 2013)

Võ Hoài Nam

MỚI NHẤT
Các cách đón Tết của người Việt tại Nga
Các cách đón Tết của người Việt tại Nga

9 giờ tối, tương đương với 12 giờ Việt Nam, nhà nhà sẽ thắp hương, khấn vái trước bàn thờ gia tiên phút giao thừa hướng về đất Mẹ.

Thứ tư, 06/02/2013 - 05:00

Đón Tết Việt ấm cúng ở Dubai
Đón Tết Việt ấm cúng ở Dubai

(Dân trí) - Tối ngày 1/2/2013, Đại sứ quán Việt Nam tại các Tiểu Vương Quốc Ả-rập thống nhất (UAE) đã tổ chức gặp mặt, mừng xuân Quý Tỵ 2013 tại Dubai cho cộng đồng bà con người Việt và gia đình đang sinh sống, làm việc, học tập tại UAE.

Thứ ba, 05/02/2013 - 11:40

Cộng đồng người Việt tại Bungari vui đón tết Quý Tỵ
Cộng đồng người Việt tại Bungari vui đón tết Quý Tỵ

(Dân trí) - Đại sứ quán Việt Nam tại Bungari và Hội người Việt Nam tối 2/2 đã tổ chức vui đón Tết cổ truyền dân tộc cho bà con kiều bào, nghiên cứu sinh, sinh viên Việt Nam đang làm ăn sinh sống, học tập tại Bungari.

Thứ ba, 05/02/2013 - 11:34

Nữ nghệ sĩ piano Trang Trịnh: Mong muốn đưa âm nhạc cổ điển đến với khán giả quê nhà
Nữ nghệ sĩ piano Trang Trịnh: Mong muốn đưa âm nhạc cổ điển đến với khán giả quê nhà

Sinh năm 1986, Trang Trịnh bắt đầu theo học âm nhạc từ năm 4 tuổi và sớm bộc lộ năng khiếu. Lên 7 tuổi cô bắt đầu học piano tại trường Cao đẳng Nghệ thuật Hà Nội.

Thứ ba, 05/02/2013 - 08:20

Vui buồn thợ nails Việt “xuyên bang” ở Hoa Kỳ
Vui buồn thợ nails Việt “xuyên bang” ở Hoa Kỳ

Trước nay ai cũng rõ người Việt hành nghề nails hầu như chiếm độc quyền khắp Hoa Kỳ. Tại 50 tiểu bang, nơi nào cũng có người Việt là chủ tiệm móng.

Thứ hai, 04/02/2013 - 08:21

Chủ tịch nước cùng kiều bào thả cá tiễn ông Táo
Chủ tịch nước cùng kiều bào thả cá tiễn ông Táo

Chủ tịch nước Trương Tấn Sang và bà con kiều bào dự lễ dâng hương hướng về cội nguồn và lễ thả cá chép tại đền Ngọc Sơn, Hà Nội.

Chủ nhật, 03/02/2013 - 11:11

Sứ quán Việt Nam ở các nước đón Tết cùng kiều bào
Sứ quán Việt Nam ở các nước đón Tết cùng kiều bào

Cộng đồng Việt Nam tại các nước đã dự lễ mừng xuân Quý Tỵ do Sứ quán Việt Nam tổ chức trong bầu không khí đầm ấm và thân mật.

Chủ nhật, 03/02/2013 - 10:27

Cộng đồng người Việt Nam tại Singapore đón Tết
Cộng đồng người Việt Nam tại Singapore đón Tết

Khoảng 500 người Việt Nam tại Singapore đã họp mặt vui đón Tết Nguyên đán trong buổi lễ do Đại sứ quán Việt Nam tại Singapore tổ chức tối 1/2.

Thứ bảy, 02/02/2013 - 06:04

Kiều bào các nước đón Tết Quý Tỵ sớm
Kiều bào các nước đón Tết Quý Tỵ sớm

Những ngày giáp Tết, kiều bào các nước sum họp, đón Tết dân tộc sớm trong không khí ấm cúng với với các món ăn cổ truyền.

Thứ sáu, 01/02/2013 - 03:40

Hành trình của Tuấn Bendixsen
Hành trình của Tuấn Bendixsen

Từ lâu, cái tên Tuấn Bendixsen đã trở nên quen thuộc với những người yêu động vật, đặc biệt với những ai yêu quý và muốn chung tay bảo vệ loài gấu ở Việt Nam. Anh mang quốc tịch Australia, nhưng từ hơn 10 năm nay đã dành toàn bộ tâm sức của mình cho quê hương.

Thứ sáu, 01/02/2013 - 08:14

Việt kiều Pháp góp phần vào thắng lợi của Hiệp định Paris
Việt kiều Pháp góp phần vào thắng lợi của Hiệp định Paris

Đa số các Việt kiều Pháp lúc đó là những thanh niên, họ sẵn sàng làm tất cả mọi việc khi đất nước cần.

Thứ tư, 30/01/2013 - 10:15

Độc giả cùng chia sẻ Tết Việt xa xứ
Độc giả cùng chia sẻ Tết Việt xa xứ

(Dân trí) - Xuân Quý Tỵ sắp đến, hòa chung không khí đón Tết của người Việt Nam tại quê nhà, người Việt khắp năm châu cũng đang rộn ràng chuẩn bị đón Tết. Báo Dân trí mong được đón nhận mọi chia sẻ về không khí đón Tết Việt của đồng bào ta ở nơi xa xứ.

Thứ ba, 29/01/2013 - 12:10

ĐÁNG QUAN TÂM
Trò chuyện với người Việt nổi tiếng ở Hungary
Trò chuyện với người Việt nổi tiếng ở Hungary

Lần đầu trong đời, những hình dung của tôi về người sắp gặp đều trật lấc. Đó là một chiều Đông Hà Nội - khi tôi được lần đầu ngồi nhâm nhi cà phê cùng với Bích Thiện - cô gái Hà thành tuổi Thân nhưng cuộc sống chẳng hề lận đận như các cụ vẫn quan niệm.

Thứ năm, 24/01/2013 - 10:49

Lắng nghe kiều bào góp ý sửa đổi Hiến pháp
Lắng nghe kiều bào góp ý sửa đổi Hiến pháp

UBTƯMTTQ ngày 17/1 tổ chức Hội nghị lấy ý kiến đại diện người Việt Nam ở nước ngoài góp ý về dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992.

Thứ ba, 22/01/2013 - 09:57

Hương phở Việt ở Canada
Hương phở Việt ở Canada

Hai món truyền thống của người Việt gồm phở và nem đã trở nên quen thuộc với khẩu vị người bản xứ. Thậm chí tại Vancouver hay Toronto, người ta còn có danh từ riêng để gọi món phở Việt là "Vietnamese noodle”.

Chủ nhật, 20/01/2013 - 02:21

Đường về Xứ Quảng
Đường về Xứ Quảng

(Dân trí) - Tôi lại rong ruổi trên con tàu Bắc – Nam để về với Quảng Nam quê nội. Thành phố Vinh thân thương từ từ lùi dần phía sau lưng khi tôi vừa alô vừa vẫy vẫy tay tạm biệt anh trai qua cửa sổ kính được đóng kín dọc hành lang.

Thứ tư, 16/01/2013 - 03:30

Khám, chữa bệnh miễn phí cho Việt kiều ở Campuchia
Khám, chữa bệnh miễn phí cho Việt kiều ở Campuchia

Sáng 11/1, tại quận Meanchey và Russey Keo, Phnom Penh của Campuchia, Đoàn công tác xã hội Hội chữ thập Đỏ TP. HCM cùng Tổng hội Hội người Campuchia gốc Việt tổ chức khám, chữa bệnh miễn phí, tặng quà cho 700 bà con Việt kiều tại đây.

Thứ ba, 15/01/2013 - 07:37

Bánh mì "kiểu" Việt Nam đắt khách ở trời Tây
Bánh mì "kiểu" Việt Nam đắt khách ở trời Tây

(Dân trí) - Trong dịp lễ Giáng sinh và Tết dương lịch vừa qua, bánh mì Việt là một trong những món ăn nhanh bán chạy nhất tại Mỹ. Sau khi đã chán ngấy vị ngọt của bánh kẹo, người Mỹ ra đường tìm kiếm những món ăn lạ miệng và phát hiện ra bánh mỳ Việt.

Thứ hai, 14/01/2013 - 01:01

Hoa hậu người Việt tại Ba Lan: "Tôi thích Tết lắm!"
Hoa hậu người Việt tại Ba Lan: "Tôi thích Tết lắm!"

“Tôi mong Tết Nguyên đán đến để hòa vào không khí truyền thống văn hóa dân tộc VN”, Edyta Rose Krejner, cô gái Ba Lan gốc Việt nói.

Thứ hai, 14/01/2013 - 10:46

Hành trình “Nối liền một dải Việt Nam”
Hành trình “Nối liền một dải Việt Nam”

Những ngày này, vận động viên – cựu Nghị sĩ người Úc, ông Pat Farmer, đang tiếp tục đón chào năm mới trên đường chạy ở Việt Nam. Cuộc hành trình của ông mang tên "Nối liền một dải Việt Nam”.

Thứ bảy, 12/01/2013 - 08:56

Xuân Quê hương 2013-Đất Tổ rạng ngời
Xuân Quê hương 2013-Đất Tổ rạng ngời

(Dân trí) - Tết “Xuân Quê Hương” là chương trình chính thức do Uỷ ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài, Bộ Ngoại Giao, tổ chức hàng năm cho kiều bào đón tết cổ truyền dân tộc tại Việt Nam.

Thứ sáu, 11/01/2013 - 04:48

Ước mơ về một trung tâm thương mại cho người Việt
Ước mơ về một trung tâm thương mại cho người Việt

Trung tâm này sẽ là nơi trưng bày, cung cấp tất cả các mặt hàng mang thương hiệu Việt Nam trên khắp Nhật Bản. Các sự kiện văn hoá, triển lãm cũng thường được tổ chức để thu hút khách du lịch, qua đó giới thiệu đất nước, con người Việt Nam…

Thứ sáu, 11/01/2013 - 08:37

Người Việt Nam tại Nga: Trở về sau 21 năm
Người Việt Nam tại Nga: Trở về sau 21 năm

(Dân trí) - Vậy là tôi đã trở về, đã đặt chân lên mảnh đất nơi chôn nhau cắt rốn của mình sau 21 năm đằng đẵng xa cách!

Thứ ba, 08/01/2013 - 09:50

Người phụ nữ gốc Việt mở trường học ở Lào
Người phụ nữ gốc Việt mở trường học ở Lào

Kiettisak International School là ngôi trường quốc tế đầu tiên được thành lập vào năm 1992 tại thủ đô Vientiane nước CHDCND Lào. Ngôi trường được hình thành sau một quá trình vận động và thuyết phục khá gian nan từ một phụ nữ gốc Việt với cái tên Lào Changsanga Valakone…

Chủ nhật, 06/01/2013 - 07:33