Tên lửa của SpaceX lao xuống Mặt Trăng, tạo nên vụ nổ cực mạnh

Tầng trên của tên lửa Falcon 9 do SpaceX phát triển, nặng khoảng 4.000 kg, đã rơi xuống Mặt Trăng vào khoảng 13h35 hôm nay (theo giờ Việt Nam), với tốc độ 8.700 km/h.

Cú va chạm đã tạo nên một vụ nổ cực mạnh. Các nhà khoa học ước tính vụ nổ sẽ gây ra hố va chạm với đường kính khoảng 30 mét, sâu khoảng 5 mét. Đây là một hố va chạm kích thước nhỏ, khó có thể quan sát từ Trái Đất bằng các loại kính thiên văn thông thường.

Vụ nổ cũng sẽ khiến đất đá từ Mặt Trăng bay lên cao, nhưng không ảnh hưởng đến các tàu vũ trụ đang bay trên quỹ đạo Mặt Trăng.

Các nhà khoa học của NASA dự đoán vụ nổ sẽ gây ra một tia sáng mờ có thể quan sát được bằng kính thiên văn thông thường. Tuy nhiên, nhiều nhà thiên văn nghiệp dư cho biết họ không quan sát được bất kỳ dấu hiệu nào của vụ nổ từ Trái Đất.

Các kính thiên văn mặt đất của NASA cũng được sử dụng để theo dõi dấu hiệu của vụ va chạm, nhưng hình ảnh về vụ nổ có thể sẽ phải mất vài ngày nữa mới được công bố. Các tàu vũ trụ đang quay quanh Mặt Trăng cũng dự kiến sẽ gửi hình ảnh hiện trường vụ va chạm về mặt đất trong vài ngày tới.

Bộ phận lao xuống Mặt Trăng là tầng trên của tên lửa đẩy Falcon 9, được phóng vào tháng 1/2025 mang theo hai tàu thám hiểm Mặt Trăng, bao gồm Blue Ghost (của công ty Firefly Aerospace, Mỹ) và Hakuto-R M2 (của công ty iSpace, Nhật Bản).

Thông thường, tầng trên tên lửa đẩy của SpaceX sẽ rơi trở lại bầu khí quyển Trái Đất, sau đó bị đốt cháy hết hoặc rơi xuống biển. Tuy nhiên, nhiệm vụ đưa tàu đổ bộ lên Mặt Trăng cần tên lửa với lực đẩy lớn hơn so với các nhiệm vụ gần Trái Đất, cho nên tầng trên của tên lửa Falcon 9 đã trôi nổi mất kiểm soát trong không gian.

SpaceX không hề có ý định để tên lửa của mình va chạm với Mặt Trăng, nhưng vào đầu năm nay, các nhà khoa học đã phát hiện tên lửa này trôi tự do về phía Mặt Trăng.

“Những gì xảy ra về cơ bản là kết quả của các lực hấp dẫn đã đưa tên lửa hướng về Mặt Trăng”, Julianna Scheiman, Giám đốc khoa học của NASA, bình luận.

Các quan chức của NASA khẳng định vụ va chạm không ảnh hưởng gì đến quỹ đạo của Mặt Trăng và không gây ra nguy hiểm gì cho Trái Đất.

Bề mặt của Mặt Trăng thường xuyên bị các vật thể tự nhiên từ không gian va chạm, nhưng những va chạm đó thường khó dự đoán và khó quan sát chi tiết.

Tuy nhiên, các chuyên gia cũng cảnh báo rằng sự việc này cũng cho thấy số lượng các mảnh vụn nhân tạo trong không gian ngày càng tăng, là kết quả của những lần phóng tên lửa. Những mảnh vụn này có thể gây ra nguy hiểm nếu va chạm với các vệ tinh quan trọng hoặc thậm chí va chạm với tàu vũ trụ có người lái.

NASA đang có kế hoạch xây dựng một căn cứ trên Mặt Trăng và gửi con người thực hiện các nhiệm vụ nghiên cứu trên Mặt Trăng vào cuối thập kỷ này, do vậy, NASA không muốn rác vũ trụ đang lơ lửng trong không gian làm ảnh hưởng đến kế hoạch của mình.

Đây không phải là lần đầu tiên có một vật thể nhân tạo va chạm với Mặt Trăng. Từ những năm 1970, NASA đã cố tình cho các tầng của tên lửa đâm vào Mặt Trăng để nghiên cứu tác động địa chấn của các vụ va chạm.

Vào tháng 3/2022, một tầng tên lửa của Trung Quốc sau khi hoàn thành nhiệm vụ đã lao xuống Mặt Trăng. Năm 2009, NASA đã cố ý cho một tầng tên lửa đâm vào Mặt Trăng để nghiên cứu vật chất bị hất lên từ vụ va chạm.

Tháng 8/2023, tàu vũ trụ không người lái Luna-25 dự kiến hạ cánh mềm xuống Mặt Trăng, nhưng đã bị mất kiểm soát nên bị rơi và gây ra một vụ nổ. Tàu vũ trụ này sử dụng năng lượng hạt nhân, nhưng các nhà khoa học cho biết lượng vật liệu hạt nhân sót lại trên Mặt Trăng sau vụ nổ là không đáng lo ngại.

Năm 2019, tàu đổ bộ Chandrayaan-2 của Ấn Độ và tàu đổ bộ Beresheet của Israel cũng đã đâm xuống Mặt Trăng vì không hạ cánh thành công.