Khoa học phát hiện lý do mèo đột nhiên ngừng ăn

Khám phá mới về một bí ẩn

Một nghiên cứu đột phá vừa tiết lộ rằng việc mèo đột ngột ngừng ăn có thể không phải do chúng đã no, mà đơn giản là do sự nhàm chán.

Phát hiện này mở ra một góc nhìn mới về hành vi ăn uống phức tạp của loài mèo, vốn từ lâu đã là một bí ẩn đối với cả giới khoa học và những người nuôi thú cưng.

Hiện tượng này, được gọi là cảm giác no đặc hiệu theo khứu giác ở người, giải thích tại sao chúng ta có thể cảm thấy no căng bụng sau khi ăn pizza, nhưng lại nhanh chóng thèm ăn trở lại khi ngửi thấy mùi món tráng miệng hấp dẫn. Tuy nhiên, cơ chế tương tự ở mèo vẫn còn là một ẩn số, gây bối rối cho các nhà khoa học và chủ nuôi.

"Mèo thường ngừng ăn trước khi kết thúc bữa ăn, ngay cả sau khi nhịn ăn. Tuy nhiên, chúng ngay lập tức tiếp tục ăn cùng một loại thức ăn sau một khoảng thời gian ngắn", các nhà nghiên cứu tại Trường đại học Iwate, Nhật Bản, giải thích trong bài báo khoa học của họ. "Điều này cho thấy việc kết thúc bữa ăn không chỉ được giải thích hoàn toàn bằng cảm giác no ở đường tiêu hóa".

Hành vi và di truyền của mèo thường khó hiểu, nhưng thói quen ăn uống của chúng được định hình bởi lịch sử tiến hóa phức tạp. Trong khi chó, cũng thuộc bộ Ăn thịt, thường ăn ngấu nghiến thức ăn, đôi khi đến mức nôn ra ngay sau đó, phản ánh quá khứ săn mồi theo bầy đàn thì mèo lại có xu hướng ăn nhiều bữa nhỏ hơn.

Điều này có thể bắt nguồn từ tổ tiên của chúng, mèo rừng châu Phi (Felis lybica), những kẻ săn mồi đơn độc, thường săn bắt con mồi nhỏ nhiều lần trong ngày.

Để làm rõ yếu tố nào ảnh hưởng chính đến thói quen ăn uống của mèo,  các yếu tố giác quan như mùi hương hay các yếu tố bên ngoài như sự sẵn có của thức ăn, các nhà khoa học đã tiến hành một nghiên cứu với 12 con mèo nhà khỏe mạnh, thuộc nhiều giống khác nhau, được cho ăn theo chế độ kiểm soát chặt chẽ.

Thí nghiệm và những phát hiện bất ngờ

Trong thử nghiệm cơ bản, mèo được nhịn ăn 16 tiếng rồi cho ăn 20 gram thức ăn khô. Đáng ngạc nhiên, trong 10 lần lặp lại, chỉ có 4 con mèo ăn hết khẩu phần trong vòng 10 phút. Điều này cho thấy ngay cả những con mèo đói cũng tự nguyện ngừng ăn sau khi chỉ tiêu thụ khoảng một phần ba khẩu phần.

Các nhà khoa học cũng thử nghiệm với sáu loại thức ăn mèo khác nhau (được dán nhãn từ A đến F) để đánh giá độ ngon miệng. Việc đo lường các hợp chất hữu cơ dễ bay hơi (VOC) xác nhận mỗi loại thức ăn có mùi đặc trưng riêng, mặc dù mùi này không trực tiếp tương quan với độ ngon miệng.

Trong một loạt các thử nghiệm cho ăn, mỗi thử nghiệm gồm sáu chu kỳ (10 phút cho ăn và 10 phút "nghỉ ngơi" với bát rỗng), các nhà nghiên cứu nhận thấy rằng khi mèo liên tục được cho ăn cùng một loại thức ăn, lượng thức ăn chúng tiêu thụ giảm dần. Ngược lại, mèo ăn nhiều hơn khi được cho ăn sáu loại thức ăn khác nhau theo thứ tự.

Một thí nghiệm khác cho mèo ăn cùng một loại thức ăn trong năm chu kỳ liên tiếp trước khi giới thiệu một loại thức ăn mới trong chu kỳ thứ sáu. Đúng như dự đoán, lượng thức ăn tiêu thụ giảm dần nhưng được phục hồi nhờ loại thức ăn mới, ngay cả khi loại thức ăn đó kém ngon miệng hơn.

Điều thú vị là, khi mèo được cho ăn cùng một loại thức ăn nhưng với mùi hương khác tỏa ra từ một chiếc bát hai ngăn, khẩu vị của chúng được phục hồi mặc dù thức ăn vẫn không thay đổi.

Cuối cùng, những con mèo ăn ít hơn khi được tiếp xúc trước với mùi thức ăn mà chúng nhận được, nhưng lại ăn nhiều hơn khi được tiếp xúc trước với mùi của một loại thức ăn khác.

"Những phát hiện này cho thấy mèo không ngừng ăn chỉ đơn giản vì chúng đã no", nhà khoa học nghiên cứu hành vi động vật Masao Miyazaki giải thích. "Thay vào đó, động lực ăn uống của chúng giảm đi khi chúng quen với mùi thức ăn, và có thể được khôi phục bằng cách đưa vào một mùi hương mới. Sự mới lạ về giác quan, đặc biệt là sự mới lạ về khứu giác, có thể kích hoạt lại động lực ăn uống ở mèo".

Điều thú vị là, nghiên cứu trước đây cho thấy sự quen thuộc về khứu giác này có thể không rõ rệt ở chó, đây có thể là một lý do tại sao chó, chứ không phải mèo, được sử dụng để đánh hơi bom và các vật chất bất hợp pháp khác.

Nghiên cứu này cũng có thể mang lại lợi ích cho sức khỏe của mèo ở cả hai đầu của thang điểm Tình trạng Cơ thể (Body Condition Score). Việc tiếp xúc với mùi thức ăn có thể giúp hạn chế tình trạng ăn quá nhiều ở những con mèo thừa cân hoặc béo phì mà không cần áp dụng chế độ ăn kiêng khắc nghiệt.

Ngược lại, việc điều chỉnh mùi hương của món ăn có thể giúp cải thiện dinh dưỡng cho những con mèo già hoặc ốm yếu cần được động viên để ăn được nhiều hơn, tương tự như cách Garfield thích món lasagna, dù món ăn này không an toàn cho mèo.