"3 nhà" tìm giải pháp công nghệ cho làng nghề 1000 năm tuổi ở Hà Nội

Chiều 11/9, Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội phối hợp UBND xã Sơn Đồng tổ chức hội nghị thúc đẩy khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tại làng nghề.

Ông Cao Văn Tâm, Phó Chủ tịch UBND xã Sơn Đồng, cho biết làng nghề hiện có gần 400 cơ sở sản xuất, kinh doanh, tạo việc làm cho gần 2.000 lao động tại chỗ và thu hút thêm hàng nghìn lao động từ các địa phương khác.

Thu nhập bình quân của người lao động đạt khoảng 130-150 triệu đồng/người/năm. Hoạt động sản xuất, kinh doanh tại làng nghề mang lại doanh thu ước tính 350-500 tỷ đồng mỗi năm.

Tuy nhiên, sự phát triển của làng nghề cũng kéo theo áp lực về môi trường và an toàn sản xuất.

Bụi gỗ, hơi dung môi giữa khu dân cư

Theo UBND xã Sơn Đồng, quá trình sản xuất đồ gỗ mỹ nghệ phát sinh bụi gỗ, bụi sơn, hơi dung môi và mùi, đặc biệt tại các công đoạn phun sơn, hoàn thiện sản phẩm.

Trong khi đó, nhiều cơ sở sản xuất nằm xen kẽ khu dân cư, diện tích mặt bằng hạn chế. Hệ thống hút bụi, thông gió và xử lý khí thải tại một số cơ sở còn hoạt động riêng lẻ.

Hiệu quả của các thiết bị này cũng chưa được đánh giá đầy đủ bằng số liệu quan trắc, tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm môi trường cũng như mất an toàn, cháy nổ trong quá trình sản xuất.

UBND xã Sơn Đồng đã xây dựng phương án bảo vệ môi trường làng nghề, đồng thời bắt đầu khảo sát, đánh giá tình trạng ô nhiễm không khí từ tháng 9.

Tuy nhiên, một trong những khó khăn hiện nay là chưa có mô hình công nghệ đồng bộ phù hợp với đặc thù các hộ sản xuất nhỏ và điều kiện không gian của làng nghề.

Địa phương hiện thiếu giải pháp có thể thu gom ô nhiễm ngay từ nguồn, hoặc xử lý tập trung, theo cụm đối với bụi gỗ và khí thải phát sinh trong quá trình phun sơn.

Từ thực tế này, UBND xã cùng đại diện các nghệ nhân đề nghị thành phố và ngành khoa học công nghệ hỗ trợ tìm kiếm giải pháp phù hợp để xử lý ô nhiễm môi trường, đồng thời nâng cao an toàn lao động.

Địa phương cũng đề xuất xác định Sơn Đồng là một làng nghề sáng tạo trọng điểm, qua đó từng bước đưa công nghệ vào thiết kế sản phẩm, nâng cao năng suất, phát triển thương hiệu và quảng bá sản phẩm.

Mục tiêu được đặt ra là chuyển đổi từ một "làng sản xuất" truyền thống sang mô hình "làng nghề sáng tạo".

Lập bản đồ số, xây "hộ chiếu" cho sản phẩm Sơn Đồng

Ông Cù Ngọc Trang, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội, cho biết các đơn vị chức năng của Sở sẽ phối hợp với các trường đại học, doanh nghiệp và chính quyền địa phương triển khai một số nhiệm vụ hỗ trợ Sơn Đồng.

Một trong những hướng được đặt ra là xây dựng bản đồ số cho làng nghề, đồng thời nghiên cứu hình thành phòng thiết kế và đổi mới sáng tạo dùng chung.

Việc xây dựng "hộ chiếu số" cho sản phẩm, truy xuất nguồn gốc gỗ và sản phẩm Sơn Đồng cũng được xác định là nhiệm vụ ưu tiên.

Theo Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội, giải pháp này có thể hỗ trợ quá trình thương mại hóa sản phẩm, minh bạch thông tin nguồn gốc và nâng cao uy tín của sản phẩm làng nghề với khách hàng.

Cùng với đó, cơ quan quản lý dự kiến hỗ trợ xây dựng Trung tâm đổi mới sáng tạo mỹ nghệ Sơn Đồng; phối hợp các ngành xây dựng điểm đến du lịch số, gắn tham quan với trải nghiệm nghề chạm khắc, sơn son thếp vàng.

Riêng với bài toán môi trường và an toàn lao động, các đơn vị chức năng sẽ nghiên cứu, triển khai những giải pháp công nghệ phù hợp nhằm từng bước khắc phục những tồn tại hiện nay.

Sơn Đồng nằm ở phía Tây Hà Nội, trong khu vực đang có tốc độ đô thị hóa mạnh.

Làng nghề điêu khắc, sơn mỹ nghệ Sơn Đồng có lịch sử hơn 1.000 năm, nổi tiếng với các nghề tạc tượng, chạm khắc, sơn son thếp vàng và sản xuất đồ thờ truyền thống.

Trong bối cảnh không gian sản xuất truyền thống ngày càng chịu sức ép từ quá trình đô thị hóa, việc giải quyết bài toán môi trường được xem là một trong những điều kiện quan trọng để làng nghề tiếp tục phát triển nhưng vẫn bảo đảm chất lượng sống của người dân.