Xét nghiệm ELISA trong chẩn đoán y khoa

Dân trí Sau thông tin trường mầm non Thanh Khương, Bắc Ninh cho học sinh ăn thịt lợn “gạo”, nhiều phụ huynh ở đây ồ ạt đưa con em về Hà Nội xét nghiệm ELISA bệnh sán dây lợn. Họ càng hoang mang hơn khi có cả trăm cháu có kết quả dương tính.

Xét nghiệm ELISA sán lợn là xét nghiệm gì? Giá trị chẩn đoán ra sao?

Xét nghiệm ELISA trong chẩn đoán y khoa - 1
Định danh

Xét nghiệm ELISA (Enzyme-Linked Immunosorbent Assay), còn được gọi là EIA (Enzyme ImmunoAssay), là một xét nghiệm phân tích miễn dịch học hay sử dụng để chẩn bệnh trong y khoa. ELISA còn được sử dụng trong nông nghiệp để chẩn đoán bệnh học vật nuôi, cây trồng cũng như để kiểm tra chất lượng trong các ngành công nghiệp khác nhau.

Có rất nhiều loại xét nghiệm ELISA cho nhiều loại bệnh nhiễm trùng như trực tiếp, gián tiếp, sandwich, cạnh tranh, nhưng đều theo nguyên lý  chung là phát hiện kháng nguyên bằng các kháng thể đặc hiệu theo cơ chế miễn dịch học. Điểm đặc biệt ở đây là các kháng thể được cho gắn kết với một loại enzyme (enyme-linked), và sau khi phản ứng kháng nguyên-kháng thể xảy ra, người ta cho cơ chất (substrate) đặc hiệu vào enzyme sẽ phân giải cơ chất ra các sản phẩm (products), tỷ lệ với lượng kháng nguyên cần đo đạc. Đo những tín hiệu, phổ biến nhất là sự đổi màu một chất hóa học, sẽ tính ra được lượng kháng nguyên có trong mẫu vật xét nghiệm.

Xét nghiệm ELISA trong chẩn đoán y khoa - 2
 

Xét nghiệm ELISA dùng để xác định những bệnh nào

Nói chung, ELISA là một xét nghiệm miễn dịch học tiên tiến dùng để phát hiện những kháng nguyên ngoại lai, xâm nhập vào cơ thể.

Những kháng nguyên, chất ngoại lai được phát hiện bởi xét nghiệm ELISA rất nhiều bao gồm: các hormone, chất gây dị ứng, kháng nguyên virus (sốt xuất huyết, viêm gan B), kháng nguyên vi khuẩn (lao, thương hàn), kháng nguyên ký sinh trùng (sán lá gan, sán dây lợn), kháng thể do cơ thể tạo ra do đáp ứng miễn dịch với nhiễm trùng (kháng thể kháng viêm gan B, kháng thể sau tiêm chủng), kháng nguyên độc chất….

Đôi điều bàn luận

Xét nghiệm ELISA giúp tìm ra các kháng nguyên chính là mầm gây bệnh. Các kháng nguyên thường là các phân tử kích thước lớn, đa số là các phân tử chất protein phức hợp với carbohydrate, chất béo thành glycopolypeptides, lipoprotein….

Một xét nghiệm lý tưởng để chẩn đoán bệnh cần đạt hai chỉ tiêu: (1) một là độ nhạy (sensibility Se) cao, càng sát lý tưởng 100% càng tốt với sai số âm giả là 0%, tức là có thể phát hiện rất sớm trong giai đoạn khới phát bệnh; và (2) hai là độ đặc hiệu (specificity Sp) lớn, lý tưởng là 100% và sai số dương giả là 0%, tức là chỉ cho kết quả dương khi có bệnh thật sự. Trong thực tế lâm sàng, thường không có xét nghiệm lý tưởng như thế. Do đó, một căn bệnh cần phải có nhiều xét nghiệm để hỗ trợ nhau. Đặc biệt, khi sàng lọc bệnh cho một cộng đồng, cơ sở y tế thường chọn loại xét nghiệm có độ nhạy Se cao (có thể bị dương giả), sau đó các xét nghiệm dương tính sẽ kiểm tra lại với xét nghiệm chuyên sâu hơn có độ đặc hiệu Sp cao hơn để khẳng định lại chẩn đoán.

Với xét nghiệm ELISA sán dây lợn, theo IBL International, độ nhạy Se của ELISA sán dây lợn là 93.8% và độ đặc hiệu Sp > 95%. Còn theo JAMA (Journal of American Medical Association), trên 133 mẫu huyết thanh và 126 mẫu dịch não tủy được xét nghiệm ELISA để tìm kén sán lợn não (neurocysticercosis) cho thấy: mẫu huyết thanh độ nhạy 50% với độ đặc hiệu 70%, và mẫu dịch não tủy độ nhạy 87% với độ đặc hiệu 95%. Do đó họ kết luận ELISA với mẫu huyết thanh không đáng tin cậy bằng mẫu dịch não tủy.

Cần lưu ý, con sán dây lợn vào cơ thể người có thể gây hai dạng bệnh: (1) một là ký sinh trong ruột, phát triển thành sán dây trưởng thành, và (2) hai là những kén ấu trùng sán lợn (cysticercus cellulosae) vào các mô cơ quan như cơ (98%), não, mắt…Do đó, khi xét nghiệm ELISA dương tính nghĩa là con sán dây đã vào cơ thể, nhưng gây bệnh hay chưa và khu trú ở đâu cũng cần thêm các xét nghiệm, thủ thuật thăm dò thêm như: Sinh thiết các nang sán dưới da tìm ấu trùng sán dây lợn; Chụp cắt lớp vi tính (CT Scan) não tìm các hình ảnh đặc hiệu, Soi đáy mắt nếu nghi ngờ sán ở ổ mắt….

TS.BS Trần Bá Thoại

Ủy viên BCH Hội Nội tiết Việt Nam

MỚI NHẤT
Tạo kim cương từ… tro người đã khuất
Tạo kim cương từ… tro người đã khuất

(Dân trí) - Tro cốt của người chết và thú cưng có thể được tạo thành những viên kim cương màu xanh khá đẹp.

Thứ hai, 01/04/2019 - 05:47

Nhật Bản chế tạo robot “công nhân” để thay con người trên công trường!
Nhật Bản chế tạo robot “công nhân” để thay con người trên công trường!

(Dân trí) - Bằng việc tích hợp hàng loạt những công nghệ tiên tiên, mẫu người máy, được chế tạo bởi các nhà khoa học Nhật Bản này có thể đáp ứng tốt nhiều tác vụ đặc thù của ngành xây dựng như: mang vác vật liệu, di chuyển ván gỗ, dùng máy khoan…

Chủ nhật, 31/03/2019 - 10:19

Mẹo chỉ cần 12 phút để cải thiện tâm trạng không tốt ngay lập tức
Mẹo chỉ cần 12 phút để cải thiện tâm trạng không tốt ngay lập tức

(Dân trí) - Bạn đang cảm thấy xuống dốc hay có tâm trạng không tốt? Nếu bạn muốn ngừng đắm chìm trong sự khốn khổ của chính mình, nghiên cứu mới sẽ cho thấy phương pháp tốt nhất giúp bạn.

Chủ nhật, 31/03/2019 - 06:04

Phát hiện hai loài quạ đặc biệt ở châu Âu vẫn đang tiến hóa
Phát hiện hai loài quạ đặc biệt ở châu Âu vẫn đang tiến hóa

(Dân trí) - Loài quạ mỏ nhỏ Corvus corone và quạ Corvus cornix có ngoại hình trông khác biệt với nhau nhưng thực chất có xuất xứ từ một loài duy nhất và đang tiếp tục tiến hoá.

Chủ nhật, 31/03/2019 - 05:55

Giải thưởng Nhân tài Đất Việt tại Paris đặc biệt thu hút các nhà khoa học
Giải thưởng Nhân tài Đất Việt tại Paris đặc biệt thu hút các nhà khoa học

(Dân trí) - Trong khuôn khổ Diễn đàn Người Việt có tầm ảnh hưởng đang diễn ra tại Paris, Pháp, khu vực giới thiệu giải thưởng Nhân tài Đất Việt của báo điện tử Dân trí như một điểm nhấn, thu hút các nhà khoa học tới từ nhiều nơi trên thế giới.

Chủ nhật, 31/03/2019 - 05:33

Nghĩ về cà phê cũng khiến bạn tỉnh táo
Nghĩ về cà phê cũng khiến bạn tỉnh táo

(Dân trí) - Nếu bạn cảm thấy hơi chuếnh choáng vào buổi sáng, hãy thử nghĩ tới một cốc cà phê ngon lành.

Chủ nhật, 31/03/2019 - 04:51

Khai mạc Diễn đàn Người Việt có tầm ảnh hưởng: Việt Nam lớn hay nhỏ?
Khai mạc Diễn đàn Người Việt có tầm ảnh hưởng: Việt Nam lớn hay nhỏ?

(Dân trí) - Vào lúc 9h ngày 30/3 (giờ địa phương), Lễ khai mạc Diễn đàn Người Việt có tầm ảnh hưởng (Vietnam Global Leaders Forum - VGFL 2019) chính thức bắt đầu tại lâu đài Salomon de Rothschild, Paris.

Thứ bảy, 30/03/2019 - 04:50

Phát hiện 3 chi ếch tí hon mới ở Madagascar
Phát hiện 3 chi ếch tí hon mới ở Madagascar

(Dân trí) - Mini mum, Mini scule và Mini ature là ba chi ếch mới được phát hiện. Điều đặc biệt là 3 chi ếch này đều có hình dạng rất nhỏ bé.

Thứ bảy, 30/03/2019 - 09:21

Sắp phát động Giải thưởng Nhân tài Đất Việt 2019 tại Paris, Pháp
Sắp phát động Giải thưởng Nhân tài Đất Việt 2019 tại Paris, Pháp

(Dân trí) - Tại Diễn đàn Người Việt có tầm ảnh hưởng (Vietnam Global Leaders Forum - VGLF 2019) diễn ra tại lâu đài Salomon de Rothschild, Paris, Cộng hòa Pháp trong 2 ngày 30-31/3, Tổng biên tập báo điện tử Dân trí Phạm Huy Hoàn sẽ chính thức phát động Giải thưởng Nhân tài Đất Việt 2019.

Thứ bảy, 30/03/2019 - 06:30

Nghe nhạc Mozart có thể giúp giảm đau và viêm
Nghe nhạc Mozart có thể giúp giảm đau và viêm

(Dân trí) - Theo một nghiên cứu mới được công bố, những con chuột có xu hướng giảm đau và viêm ít hơn đáng kể khi được nghe nhạc cổ điển.

Thứ bảy, 30/03/2019 - 06:24

Uống một chai rượu vang tương đương với hút nhiều điếu thuốc lá
Uống một chai rượu vang tương đương với hút nhiều điếu thuốc lá

(Dân trí) - Theo một nghiên cứu mới của các nhà khoa học từ Vương quốc Anh, uống một chai rượu vang mỗi tuần có thể tương đương như hút 5 đến 10 điếu thuốc trong cùng khoảng thời gian và tiềm ẩn nhiều nguy cơ ung thư.

Thứ bảy, 30/03/2019 - 06:15

Người phụ nữ kì lạ nhất thế giới… không hề biết đau
Người phụ nữ kì lạ nhất thế giới… không hề biết đau

(Dân trí) - Một người phụ nữ 71 tuổi ở Scotland đã sống cả đời mà không hề biết cảm giác đau trên cơ thể.

Thứ bảy, 30/03/2019 - 05:24

ĐÁNG QUAN TÂM
Bộ não của con trai và con gái khác nhau từ khi còn trong bụng mẹ
Bộ não của con trai và con gái khác nhau từ khi còn trong bụng mẹ

(Dân trí) - Một nghiên cứu mới gần đây đã xác nhận rằng sự khác biệt về giới tính liên quan đến bộ não khác nhau ngay từ trong bụng mẹ.

Thứ sáu, 29/03/2019 - 01:23

Phát hiện ngôi làng cổ ở Jerusalem
Phát hiện ngôi làng cổ ở Jerusalem

(Dân trí) - Các nhà khảo cổ học đã phát hiện di tích một ngôi làng nông nghiệp cổ ở phía đông Jerusalem, gồm một khu chôn cất xa xỉ, máy ép ô liu và các bồn tắm nghi lễ.

Thứ sáu, 29/03/2019 - 01:06

Rùng mình với ấu trùng sán chi chít trong não do ăn thịt lợn chưa nấu chín
Rùng mình với ấu trùng sán chi chít trong não do ăn thịt lợn chưa nấu chín

(Dân trí) - Một nam thanh niên 18 tuổi sống ở Ấn Độ đã tử vong do nhiễm ấu trùng sán trong não sau khi ăn thịt lợn chưa nấu chín.

Thứ sáu, 29/03/2019 - 12:49

Nhật Bản phát triển “phi hành gia” robot khám phá Mặt trăng
Nhật Bản phát triển “phi hành gia” robot khám phá Mặt trăng

(Dân trí) - Với ý tưởng cắt giảm chi phí, các nhà khoa học của Nhật Bản cho rằng việc gửi robot lên vũ trụ sẽ chỉ tốn 1/10 so với chi phí sử dụng phi hành gia là con người.

Thứ sáu, 29/03/2019 - 11:16

Động vật được biết đến sớm nhất trên Trái Đất có thể đã rất phát triển
Động vật được biết đến sớm nhất trên Trái Đất có thể đã rất phát triển

(Dân trí) - Thời đại Ediacaran, khoảng 571-541 triệu năm trước, đã chứng kiến ​​sự xuất hiện của những động vật đầu tiên trong hồ sơ hóa thạch trên Trái Đất, bao gồm Dickinsonia.

Thứ sáu, 29/03/2019 - 10:14

Phát hiện hang động muối dài nhất thế giới tại Israel
Phát hiện hang động muối dài nhất thế giới tại Israel

Ngày 28/3/2019, các nhà thám hiểm Israel tuyên bố đã phát hiện được hang động muối gần Biển Chết dài nhất thế giới (gần 10km), đánh bại kỷ lục hiện nay mà Iran đang nắm giữ.

Thứ sáu, 29/03/2019 - 06:38

Ô nhiễm không khí có liên quan dến chứng loạn thần ở người trẻ
Ô nhiễm không khí có liên quan dến chứng loạn thần ở người trẻ

(Dân trí) - Trẻ em sống ở thành phố - khu vực thường có chất lượng không khí thấp - sẽ có nguy cơ mắc phải chứng rối loạn tinh thần cao hơn hẳn những nơi khác! Kết quả này vừa được công bởi nhóm các nhà nghiên cứu đến từ Vương quốc Anh!

Thứ sáu, 29/03/2019 - 06:27

Cá voi ngày nay di cư với cùng lộ trình của tổ tiên chúng sống cách đây 270.000 năm!
Cá voi ngày nay di cư với cùng lộ trình của tổ tiên chúng sống cách đây 270.000 năm!

(Dân trí) - Loài cá voi hiện tại vẫn đang di cư với tuyến đường giống như tổ tiên của chúng sống cách đây 270.000 năm. Phát hiện này có được là nhờ vào việc nghiên cứu hóa thạch của những con Hà – GPS của thời tiền sử!

Thứ sáu, 29/03/2019 - 06:03

Bạn sẽ không ngờ thế giới thú vị đến vậy trước khi xem những bức hình này!
Bạn sẽ không ngờ thế giới thú vị đến vậy trước khi xem những bức hình này!

(Dân trí) - Thế giới chúng ta đang sống ẩn chứa hàng loạt những điều thú vị, ngay cả trong những thứ nghe quá đỗi quen thuộc như: sách dạy học, tủ lạnh hay cách đào đất, vận tải đường biển…

Thứ sáu, 29/03/2019 - 05:23

NASA trả số tiền lớn để tình nguyện viên chỉ cần… nằm
NASA trả số tiền lớn để tình nguyện viên chỉ cần… nằm

(Dân trí) - Công việc có thể kì lạ nhưng đó hoàn toàn là sự thật đang được NASA và ESA “tuyển” người.

Thứ năm, 28/03/2019 - 05:53

Đột phá trong nhân bản voi ma mút
Đột phá trong nhân bản voi ma mút

(Dân trí) - (Dân trí)-Các nhà khoa học đến từ Nga và Nhật Bản đã nghiên cứu hơn 20 năm trước khi công bố điều được miêu tả là một tiến triển lớn, trong đó các tế bào được tách từ một con voi ma mút lông tìm thấy tại tầng đất đóng băng vĩnh cửu ở Siberia được cấy vào một phôi thai chuột, và sau đó đã cho thấy hoạt tính sinh học.

Thứ năm, 28/03/2019 - 05:48

In sinh học: Ứng dụng in 3D trong y khoa
In sinh học: Ứng dụng in 3D trong y khoa

(Dân trí) - In sinh học, bioprinting, là một ứng dụng tuyệt vời và nhiều hứa hẹn của in 3D trong y khoa. Với máy in 3D, các chuyên gia y tế có thể in ra thuốc, xương, răng, mô tế bào, cơ quan sống…. dùng trong nghiên cứu, giảng dạy và điều trị.

Thứ năm, 28/03/2019 - 03:34