Thành phố của người Maya bị bỏ rơi bí ẩn

Dân trí Trong hơn 1.000 năm, thành phố cổ Tikal của người Maya là hiện thân của một trong những trung tâm đô thị lớn nhất và quan trọng nhất từng được xây dựng bởi nền văn minh tiền Columbus.

Tuy nhiên nó đã bị bỏ rơi một cách bí ẩn.

Thành phố của người Maya bị bỏ rơi bí ẩn - 1
Tikal và khu đền thờ còn tồn tại đến ngày nay.

Cho đến gần đây, lời giải đã dần được hé mở. Một nhóm nghiên cứu do các nhà khoa học tại Đại học Cincinnati dẫn đầu đã phân tích trầm tích từ các hồ chứa trong thành phố cổ hiện nằm ở Guatemala ngày nay và tìm thấy bằng chứng về các chất gây ô nhiễm độc hại khiến nước uống của Tikal không thể uống được.

Đối với một thành phố dễ bị hạn hán nghiêm trọng, những người sử dụng nước mưa bị ô nhiễm có thể là nguồn cơn dẫn đến sự di cư hàng ngàn cư dân của Tikal, ước tính lên tới 100.000 người ở thời điểm đỉnh cao của thành phố.

"Việc chuyển đổi các hồ chứa trung tâm của Tikal từ nơi duy trì sự sống thành những nơi gây bệnh là nguyên nhân dẫn đế sự từ bỏ thành phố tráng lệ này", các nhà nghiên cứu giải thích.

Để khám phá làm thế nào các hệ thống hồ chứa của Tikal duy trì và không duy trì được dân số của thành phố, nhóm nghiên cứu dẫn đầu bởi nhà sinh vật học David Lentz, đã lấy mẫu trầm tích được thu thập từ 10 hồ chứa khác nhau.

Phân tích DNA vẫn còn trong bụi bẩn cổ đại cho thấy dấu vết của hai loại vi khuẩn lam khác nhau (tảo xanh lam) trong các hồ chứa. Bằng chứng cho thấy các sinh vật này, Planktothrix và Microcystis tồn tại trong các hồ chứa trong nhiều thế kỷ trong thời kỳ chiếm đóng của Tikal, nhưng có khả năng trở nên đặc biệt khó khăn khi tảo nở hoa màu xanh lục trong thời kỳ khô hạn nghiêm trọng ngay trước khi Tikal bị bỏ rơi vào giữa thế kỷ thứ IX.

"Nước sẽ có vị rất khó chịu. Sẽ có những loài tảo lớn màu xanh lam này nở hoa. Không ai muốn uống nước đó”, nhà địa chất, khảo cổ học Kenneth Tankersley nói.

Bên cạnh nguồn độc tính trong nước, phân tích cũng cho thấy mức độ cao của thủy ngân trong trầm tích. Sau khi loại bỏ các nguồn gây ô nhiễm thủy ngân tiềm tàng từ môi trường tự nhiên như việc thủy ngân có thể bị rò rỉ vào các hồ chứa nước từ tầng trũng bên dưới, hoặc rơi xuống chúng qua tro núi lửa, các nhà nghiên cứu nhận ra rằng chính người Maya có khả năng đưa chất gây ô nhiễm vào.

"Màu sắc rất quan trọng trong thế giới Maya cổ đại. Họ đã sử dụng nó trong các bức tranh tường. Họ đã sơn màu đỏ thạch cao hay sử dụng nó trong chôn cất và kết hợp nó với oxit sắt để có được các sắc thái khác nhau”, Tankersley cho biết thêm.

Thật không may cho người Maya, một trong những thành phần họ sử dụng trong sơn là chu sa lại độc hại đối với con người khi tiếp xúc. Độc tính có thể đã được người Maya biết đến, như những người cổ đại khác đã biết, nhưng họ đã xử lý nó một cách an toàn. Họ có thể không bao giờ nhận ra rằng theo thời gian, nước mưa đã rửa trôi sự độc hại từ bề mặt sơn vào hồ chứa của thành phố vô tình đầu độc ngay cả giới thượng lưu của thành phố là những người sống gần các hồ chứa của cung điện và đền Tikal.

"Kết quả dẫn đến các gia đình hàng đầu của Tikal có khả năng được cho ăn các loại thực phẩm được tẩm thủy ngân vào mỗi bữa ăn. Vùng nước bị ô nhiễm sẽ có tác động tiêu cực đến sức khỏe của cộng đồng, đặc biệt là giới cầm quyền, có thể đã làm tổn hại khả năng lãnh đạo hiệu quả của họ", các tác giả giải thích.

Bên cạnh đó, khí hậu khô hạn và suy thoái môi trường cũng là vấn đề lớn đối với người Maya. Nhưng việc thiếu nước uống có thể là yếu tố cuối cùng đối với một thành phố bị hạn hán, ô nhiễm đứng bên bờ sụp đổ.

"Những sự kiện này đến với nhau cùng lúc chắc chắn đã dẫn đến việc dân chúng bị mất tinh thần. Khi đối mặt với nguồn cung cấp thực phẩm và nước đang cạn kiệt, họ trở nên sẵn sàng từ bỏ nhà cửa để tìm miền đất hứa khác”, các nhà nghiên cứu nhấn mạnh.

Trang Phạm

Theo Science Alert

MỚI NHẤT
Hé lộ bí ẩn về cách rắn… bay
Hé lộ bí ẩn về cách rắn… bay

(Dân trí) - Những con rắn thuộc chi Chrysoplelea có thể trèo lên cây và sau đó tự đẩy mình ra và lướt đi giữa không trung với khoảng cách lên tới 100m.

Thứ tư, 01/07/2020 - 02:14

Khoảnh khắc gấu “khủng” đại chiến phá bay hàng rào dây thép gai
Khoảnh khắc gấu “khủng” đại chiến phá bay hàng rào dây thép gai

(Dân trí) - Hai con gấu hung dữ xông vào nhau tỷ thí dữ dội, phá hỏng các “bẫy” camera trên “đường mòn của hổ” và nhổ bật cả hàng rào làm bằng cột và dây thép gai.

Thứ tư, 01/07/2020 - 10:18

4 loài sinh vật đơn bào mới được phát hiện ở nơi sâu nhất Thái Bình Dương
4 loài sinh vật đơn bào mới được phát hiện ở nơi sâu nhất Thái Bình Dương

(Dân trí) - 4 loài sinh vật đơn bào lớn chưa từng được biết đến đã được phát hiện ở Khu vực Clarion Clipperton (CCZ) của Thái Bình Dương.

Thứ tư, 01/07/2020 - 06:44

Phát hiện hóa thạch loài chim khổng lồ mới ở Bắc bán cầu
Phát hiện hóa thạch loài chim khổng lồ mới ở Bắc bán cầu

(Dân trí) - Một nghiên cứu mới đã tiết lộ một nhóm chim khổng lồ ở Bắc bán cầu dù trẻ hơn rất nhiều nhưng có nhiều điểm tương đồng với chim cánh cụt khổng lồ ở New Zealand.

Thứ tư, 01/07/2020 - 06:38

Ngôi sao “quái vật” sáng hơn 2 triệu lần so với Mặt trời bất ngờ biến mất
Ngôi sao “quái vật” sáng hơn 2 triệu lần so với Mặt trời bất ngờ biến mất

(Dân trí) - Sự biến mất bí ẩn của một ngôi sao được đặt tên là ngôi sao “quái vật” có thể gợi ý về một kiểu chết mới của các ngôi sao trong vũ trụ mà các nhà khoa học chưa từng biết đến.

Thứ tư, 01/07/2020 - 06:34

Cần có chính sách mạnh mẽ để hạn chế nhu cầu sử dụng động vật hoang dã
Cần có chính sách mạnh mẽ để hạn chế nhu cầu sử dụng động vật hoang dã

(Dân trí) - “Việt Nam cần sớm có những chính sách mạnh mẽ hơn và những biện pháp hiệu quả nhằm giảm nhu cầu sử dụng động vật hoang dã”.

Thứ ba, 30/06/2020 - 09:43

Kỷ lục sét đánh dài hơn 700 km ở Brazil
Kỷ lục sét đánh dài hơn 700 km ở Brazil

(Dân trí) - Vào đêm hội Halloween năm 2018, bầu trời ở Brazil chói lòa trong một tia chớp khổng lồ.

Thứ ba, 30/06/2020 - 03:44

Phát hiện mới về “sát thủ” giết chết hầu hết các loài khủng long
Phát hiện mới về “sát thủ” giết chết hầu hết các loài khủng long

(Dân trí) - 66 triệu năm trước, 75% tất cả sự sống trên Trái đất, bao gồm hầu hết các loài khủng long đã tuyệt chủng.

Thứ ba, 30/06/2020 - 02:51

Các vệ tinh của NASA đang theo dõi đám mây bụi khổng lồ từ Sahara
Các vệ tinh của NASA đang theo dõi đám mây bụi khổng lồ từ Sahara

(Dân trí) - Một đám bụi khổng lồ từ sa mạc Sahara đã trôi dạt 5.000 dặm qua Đại Tây Dương đến Duyên hải Vịnh Mexico của Hoa Kỳ, bao phủ khu vực này trong một lớp bụi dày đặc.

Thứ ba, 30/06/2020 - 12:43

Phát hiện chủng virus Corona lây lan nhanh gấp 10 lần virus ở Trung Quốc
Phát hiện chủng virus Corona lây lan nhanh gấp 10 lần virus ở Trung Quốc

Chủng virus Corona lây lan ở châu Âu và Mỹ lây lan nhanh hơn 10 lần so với chủng virus Corona khởi nguồn từ chợ bán động vật hoang dã ở Vũ Hán, Trung Quốc, nghiên cứu mới cho biết.

Thứ ba, 30/06/2020 - 10:18

Nam Cực đã ấm lên gấp 3 lần mức trung bình trong 30 năm qua
Nam Cực đã ấm lên gấp 3 lần mức trung bình trong 30 năm qua

(Dân trí) - Một nghiên cứu mới được công bố cho thấy, Nam Cực đã ấm hơn gấp ba lần mức trung bình toàn cầu trong 30 năm qua.

Thứ ba, 30/06/2020 - 08:38

Tăng vọt bức xạ bí ẩn được phát hiện trên khắp châu Âu
Tăng vọt bức xạ bí ẩn được phát hiện trên khắp châu Âu

(Dân trí) - Các cảm biến bức xạ ở Stockholm đã thu được một lượng nhỏ các đồng vị phóng xạ bất thường được tạo ra bởi quá trình phân hạch hạt nhân.

Thứ ba, 30/06/2020 - 07:00

ĐÁNG QUAN TÂM
“Mưa kim cương” kì lạ ở Sao Hải Vương và Sao Thiên Vương
“Mưa kim cương” kì lạ ở Sao Hải Vương và Sao Thiên Vương

(Dân trí) - Sao Thiên Vương và Sao Hải Vương có thể được coi là “người khổng lồ” băng giá, nhưng dưới bề ngoài lạnh lẽo, nhiệt độ và áp suất của chúng cao đến mức xảy ra các phản ứng vật lý đáng kinh ngạc.

Thứ ba, 30/06/2020 - 06:51

Đế chế La Mã cổ đại bị tiêu diệt bởi núi lửa?
Đế chế La Mã cổ đại bị tiêu diệt bởi núi lửa?

(Dân trí) - Các nhà khoa học vừa cho biết một vụ phun trào núi lửa ở Alaska có thể là một phần nguyên nhân dẫn đến sự sụp đổ của đế chế La Mã cổ đại.

Thứ hai, 29/06/2020 - 03:44

NASA công bố video "cuộc sống 10 năm của Mặt trời"
NASA công bố video "cuộc sống 10 năm của Mặt trời"

(Dân trí) - NASA vừa công bố băng video dài 1 giờ, trong đó các nhà thiên văn tổng hợp những hình ảnh Mặt trời thu thập được sau một thập niên quan sát.

Thứ hai, 29/06/2020 - 02:07

Tìm thấy "siêu kiến trúc" khổng lồ rộng gần 1000km trong lòng Trái đất
Tìm thấy "siêu kiến trúc" khổng lồ rộng gần 1000km trong lòng Trái đất

(Dân trí) - Các “vùng vận tốc cực thấp” bí ẩn này đã được các nhà khoa học phát hiện ra khi nghiên cứu dữ liệu từ nhiều trận động đất.

Thứ hai, 29/06/2020 - 01:58

Dòng hải lưu chưa từng được biết đến được phát hiện nhờ... hải cẩu
Dòng hải lưu chưa từng được biết đến được phát hiện nhờ... hải cẩu

(Dân trí) - Lần đầu tiên, các dòng hải lưu quan trọng đã được quan sát ở Nam Đại Dương với sự trợ giúp của robot và các cảm biến khoa học được gắn trên hải cẩu.

Thứ hai, 29/06/2020 - 09:26

NASA tài trợ cho Đại học Harvard săn tìm nền văn minh ngoài Trái đất
NASA tài trợ cho Đại học Harvard săn tìm nền văn minh ngoài Trái đất

(Dân trí) - Một nhóm các nhà thiên văn học từ Đại học Harvard và các tổ chức khác đang hợp tác trong một dự án mới để đi tìm để dấu hiệu của các nền văn minh ngoài hành tinh.

Thứ hai, 29/06/2020 - 06:18

Tìm thấy vương quốc cổ đại bí ẩn ở Thổ Nhĩ Kỳ
Tìm thấy vương quốc cổ đại bí ẩn ở Thổ Nhĩ Kỳ

(Dân trí) - Các nhà khảo cổ vừa thông tin đã khám phá ra một vương quốc cổ đại bí ẩn bị mất trong lịch sử.

Thứ hai, 29/06/2020 - 06:14

Tìm thấy xúc tu nguy hiểm trong cấu tạo của SARS-CoV-2
Tìm thấy xúc tu nguy hiểm trong cấu tạo của SARS-CoV-2

(Dân trí) - Virus SARS-CoV-2, gây ra dịch Covid-19, dùng cơ chế hoạt động vươn các xúc tu (tua cảm) tấn công các tế bào khác để lây nhiễm nhanh chóng trong cơ thể người.

Thứ hai, 29/06/2020 - 06:03

Trái đất đã được tái chế lớp vỏ trong phần lớn lịch sử
Trái đất đã được tái chế lớp vỏ trong phần lớn lịch sử

(Dân trí) - Để hiểu rõ hơn về sự di chuyển và phân phối của lớp vỏ tái chế trong lớp phủ của Trái đất, các nhà nghiên cứu đã phân tích tỷ lệ của một số khoáng chất trong bazan giữa đại dương.

Thứ hai, 29/06/2020 - 05:46

Bí ẩn hài cốt nhiều trẻ em chôn cất với tiền xu trong miệng ở Ba Lan
Bí ẩn hài cốt nhiều trẻ em chôn cất với tiền xu trong miệng ở Ba Lan

(Dân trí) - Xác chết của 115 trẻ em đã được phát hiện bởi các công nhân xây dựng đường S19 mới ở Jeżowe gần thị trấn Nisko, thuộc tỉnh Podkarpackie, đông nam Ba Lan.

Chủ nhật, 28/06/2020 - 04:09

Khoa học phát hiện tia sáng từ các hố đen khi va chạm bằng cách nào?
Khoa học phát hiện tia sáng từ các hố đen khi va chạm bằng cách nào?

(Dân trí) - Các hố đen được cho là không thể tạo ra tia sáng, và điều này nằm ngay ở cái tên hố đen của chúng.

Chủ nhật, 28/06/2020 - 04:05

Phát hiện một số ngoại hành tinh có khả năng có sự sống
Phát hiện một số ngoại hành tinh có khả năng có sự sống

(Dân trí) - Các nhà khoa học có thể tiến một bước gần hơn để tìm câu trả lời liệu chúng ta có đơn độc trong vũ trụ hay không. .

Chủ nhật, 28/06/2020 - 06:12