Giáo sư Việt Nam được trao Huy chương Dirac năm 2018

Dân trí GS. Đàm Thanh Sơn (Việt Nam) cùng 2 nhà vật lý lý thuyết khác vừa được Trung tâm Vật lý lý thuyết quốc tế trao Huy chương Dirac vì những đóng góp độc lập của họ đối với quá trình tìm hiểu các cơ chế vật lý và giới thiệu các kỹ thuật liên ngành.

Trung tâm Vật lý lý thuyết quốc tế (ICTP) vừa công bố 3 nhà vật lý được trao Huy chương Dirac 2018, gồm: Đàm Thanh Sơn (sinh ra ở Hà Nội, Việt Nam, hiện công tác tại Đại Chicago, Mỹ), Subir Sachdev (sinh ở New Delhi, Ấn Độ, hiện công tác tai Đại học Harvard, Mỹ) và Xiao-Gang Wen (sinh ở Bắc Kinh, Trung Quốc, hiện công tác tại Viện Công nghệ Massachusetts, Mỹ).

Theo ICTP, cả 3 nhà khoa học đều nghiên cứu cách cơ học lượng tử ảnh hưởng đến các nhóm hạt lớn, gọi là hệ nhiều vật (many-body systems).

Trên trang web ICTP công bố 3 nhà vật lý được trao Huy chương Dirac 2018.
Trên trang web ICTP công bố 3 nhà vật lý được trao Huy chương Dirac 2018.

Các nhà nghiên cứu hiện tại mới chỉ hiểu quy luật ảnh hưởng của cơ học lượng tử đối với các nhóm hạt rất nhỏ, trong khi những vật thể hàng ngày được tạo nên từ một nhóm hạt lớn gần 1023. Tất cả các hạt đều tương tác với nhau theo nhiều cách khác nhau.

Nghiên cứu điều này giúp cho các nhà khoa học hiểu cách cách thuộc tính của vật chất thay đổi, giúp cho quá trình thiết kế tạo nên những loại vật liệu mới, có thể ứng dụng đa dạng từ máy tính lượng tử đến các thiết bị siêu dẫn.

Những người chiến thắng Direc năm 2018 đã có những đóng góp tiên phong quan trọng để hiểu được các giai đoạn mới của vật chất, bên cạnh các giai đoạn quen thuộc là rắn, lỏng và khí, cũng như quá trình chuyển tiếp giữa các giai đoạn đó.

GS. Đàm Thanh Sơn là cựu học sinh khối chuyên toán - tin, Trường THPT chuyên Khoa học tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội. Ông từng đoạt huy chương vàng tại Olympic toán quốc tế năm 1984 tổ chức ở Praha (Cộng hòa Czech) khi mới 15 tuổi và bảo vệ luận án tiến sĩ tại Trường ĐH Tổng hợp Moskva (Liên Xô) năm 25 tuổi.

Đầu năm 2005, 3 nhà vật lý Đàm Thanh Sơn, P. K. Kovtun và A. O. Starinets (nhóm KSS) đã công bố một công trình về độ nhớt của lỗ đen theo thuyết trường lượng tử tương tác mạnh trên tạp chí Physical Review Letters (một trong những tạp chí vật lý uy tín nhất trên thế giới hiện nay). Bài báo đã đưa ra mô hình lỗ đen lỏng trong không gian lý thuyết 10 chiều.

Từ năm 1994 - 2008, GS. Đàm Thanh Sơn là tác giả và đồng tác giả của 92 bài báo, bản báo cáo trong đó có tới 14 bài trên Physical Review Letters và nhiều công trình trên các tạp chí uy tín khác của Hội Vật lý Hoa Kỳ (American Physical Society) như Physical Review D, Physical Review B, Physical Review B.

GS. Đàm Thanh Sơn (ngồi đầu từ phải qua) trong buổi giao lưu với những học sinh ưu tú nhất Việt Nam từng đạt giải các kỳ thi Olympic quốc tế tại TP Quy Nhơn (Bình Định) mới đây.
GS. Đàm Thanh Sơn (ngồi đầu từ phải qua) trong buổi giao lưu với những học sinh ưu tú nhất Việt Nam từng đạt giải các kỳ thi Olympic quốc tế tại TP Quy Nhơn (Bình Định) mới đây.

Từ tháng 9/2012, Đàm Thanh Sơn là giáo sư tại Đại học Chicago. Ông nghiên cứu về vật lý lý thuyết, chủ yếu là vật lý hạt cơ bản, vật lý hạt nhân và các ứng dụng của lý thuyết dây. Năm 2014, ông trở thành thành viên của Viện hàn lâm khoa học và Nghệ thuật Mỹ, cũng năm này ông được bầu là thành viên Viện hàn lâm khoa học quốc gia Mỹ.

Huy chương Dirac được thành lập nhằm tôn vinh Paul Adrien Maurice Dirac (P.A.M. Dirac), một trong những nhà vật lý vĩ đại nhất của thế kỷ 20.

Giải thưởng được trao hàng năm vào ngày 8/8, sinh nhật của Dirac, cho các nhà khoa học có đóng góp nổi bật với vật lý lý thuyết. Lần đầu tiên giải này được trao là năm 1985. Các huy chương cũng nhận được một giải thưởng trị giá 5.000 đô la Mỹ.

Huy chương Dirac không được trao cho những người đoạt giải Nobel, huy chương Fields, hoặc người đoạt giải Wolf Foundation. Tuy nhiên, nhiều người nhận huy chương Dirac sau đó đã nhận được giải Nobel.

Doãn Công

MỚI NHẤT
'Tận mục' 10 loài bò sát có trọng lượng lớn nhất thế giới
'Tận mục' 10 loài bò sát có trọng lượng lớn nhất thế giới

Trang Dino Animals vừa thống kê ra top 10 loài bò sát có trọng lượng lớn nhất thế giới. Dẫn đầu danh sách này là cá sấu nước mặn với trọng lượng của con trưởng thành lên tới 2.000kg.

Thứ bảy, 11/08/2018 - 08:06

Vi khuẩn đường ruột có thể làm cho việc giảm cân khó khăn hơn
Vi khuẩn đường ruột có thể làm cho việc giảm cân khó khăn hơn

(Dân trí) - Đối với một số người khi thực hiện chế độ ăn uống, cân nặng có thể giảm, trong khi những người khác lại gặp phải khó khăn trong việc giảm cân. Bây giờ, một nghiên cứu mới, cho thấy vi khuẩn đường ruột của con người có thể đóng vai trò trong việc xác định mức độ dễ hoặc khó của việc giảm cân.

Thứ bảy, 11/08/2018 - 06:35

Cá voi sát thủ mẹ đau buồn mang xác con qua đại dương suốt 16 ngày
Cá voi sát thủ mẹ đau buồn mang xác con qua đại dương suốt 16 ngày

Những bức ảnh mới nhất cho thấy cá voi sát thủ mẹ vẫn tiếp tục mang xác con suốt 16 ngày qua, khiến nhiều người trên thế giới cảm thấy đau xót.

Thứ sáu, 10/08/2018 - 07:44

Mưa sao băng Anh Tiên vào cuối tuần này có gì đặc biệt?
Mưa sao băng Anh Tiên vào cuối tuần này có gì đặc biệt?

(Dân trí) - Cứ 133 năm một lần, sao chổi khổng lồ Swift-Tuttle lại lướt nghiêng qua Hệ Mặt Trời của chúng ta với tốc độ cao gấp 150 lần tốc độ âm thanh, kéo theo một chiếc đuôi đầy băng, bụi và những tạp bẩn vũ trụ. Cuối tuần này (ngày 11 – 12/8/2018), Trái Đất sẽ “thực hiện nhiệm vụ làm sạch” đám bụi bẩn đó mà chúng ta vẫn thường gọi bằng cái tên rất đẹp là “mưa sao băng Anh Tiên”.

Thứ sáu, 10/08/2018 - 04:51

Cỏ biển giúp chống lại sự axit hóa đại dương
Cỏ biển giúp chống lại sự axit hóa đại dương

(Dân trí) - Cỏ biển có thể coi là tầng đệm chống lại sự axit hóa đại dương, bảo vệ các loài dễ bị tổn thương trước sự gia tăng của hàm lượng axit cacbonic.

Thứ sáu, 10/08/2018 - 03:17

Nước hoa đã có từ thời… khủng long
Nước hoa đã có từ thời… khủng long

(Dân trí) - Giới khoa học khẳng định, nước hoa đã có sức hấp dẫn tương tự như hiện tại từ thời khủng long. Các mùi hương hiện đại được sử dụng để thu hút người khác giới và hiệu quả cũng tương tự như 100 triệu năm trước, khi những bông hoa nguyên thủy bắt đầu phát triển cách thức để tỏa hương và thụ phấn.

Thứ sáu, 10/08/2018 - 03:12

Phát hiện điều đau lòng trong bụng loài cá “hóa thạch sống”
Phát hiện điều đau lòng trong bụng loài cá “hóa thạch sống”

Cá vây tay (Coelacanth) là một trong những loài cá tồn tại lâu nhất trên đại dương thế giới và chúng cũng không thoát khỏi sự tàn phá môi trường của con người.

Thứ sáu, 10/08/2018 - 08:11

Văn phòng làm việc không sạch như bạn nghĩ
Văn phòng làm việc không sạch như bạn nghĩ

(Dân trí) - Một chiếc bàn làm việc thông thường là nơi trú ngụ của hơn 10 triệu vi khuẩn, gấp 400 lần so với bệ ngồi bồn cầu. Cho dù bạn không nhìn thấy, nhưng chạm tay vào các nút bấm thang máy là rất mất vệ sinh.

Thứ sáu, 10/08/2018 - 06:43

Trí tuệ nhân tạo hỗ trợ chẩn đoán thoái hóa điểm vàng
Trí tuệ nhân tạo hỗ trợ chẩn đoán thoái hóa điểm vàng

(Dân trí) - Các nhà nghiên cứu thuộc Phòng thí nghiệm Vật lý Ứng dụng Johns Hopkins và các cộng tác viên tại Trường Y Johns Hopkins đã phát triển các công cụ phân tích hình ảnh và dùng máy để phát hiện thoái hóa điểm vàng liên quan đến tuổi (age-related macular degeneration- AMD), một tình trạng gây tổn thương trên võng mạc của mắt.

Thứ sáu, 10/08/2018 - 06:25

Phát hiện nấm mồ đầy báu vật ở Kazakhstan
Phát hiện nấm mồ đầy báu vật ở Kazakhstan

(Dân trí) - Các nhà khảo cổ học đã phát hiện một kho báu “vô giá” tại một trong những nấm mồ ở Cao nguyên Eleke Sazy, chứng tỏ sự điêu luyện của những người thợ thủ công cổ đại nơi đây.

Thứ sáu, 10/08/2018 - 06:08

Khám phá hành trình của một bộ não sau khi được hiến tặng cho khoa học
Khám phá hành trình của một bộ não sau khi được hiến tặng cho khoa học

(Dân trí) - Não bộ sau khi hiến tặng sẽ được chia nhỏ ra vài trăm mảnh và gửi đi khắp thế giới. Nếu còn đang băn khoăn về ý nghĩa của việc hiến tạng này, thì bạn cần biết rằng, chỉ với 1 bộ não cũng đã đủ mẫu vật để cho ra đời thêm 50 nghiên cứu khoa học mới!

Thứ sáu, 10/08/2018 - 05:57

Tìm thấy phi thuyền ngoài hành tinh ẩn dưới Tam giác quỷ Bermuda?
Tìm thấy phi thuyền ngoài hành tinh ẩn dưới Tam giác quỷ Bermuda?

Một “phi thuyền” khổng lồ dài gấp đôi sân bóng đá vừa được phát hiện dưới đáy biển khiến các nhà thám hiểm hoang mang.

Thứ năm, 09/08/2018 - 08:05

ĐÁNG QUAN TÂM
Cô bé 3 tuổi ở Anh có chỉ số IQ cao hơn Albert Einstein
Cô bé 3 tuổi ở Anh có chỉ số IQ cao hơn Albert Einstein

(Dân trí) - Ophelia Morgan-Dew, người có thể nhớ những điều đã xảy ra trước khi cô bé lên 1 tuổi, hiện là thành viên trẻ nhất của Anh trong cộng đồng những người có IQ cao nhất và lâu đời nhất thế giới Mensa.

Thứ năm, 09/08/2018 - 03:04

Tấm vải liệm Turin có thể là giả tạo
Tấm vải liệm Turin có thể là giả tạo

(Dân trí) - Nhóm nhà khoa học người Ý được gọi để kiểm tra lý do tại sao máu trên Tấm vải liệm Turin màu đỏ và không màu nâu. Thông thường, máu đỏ sẽ bị ôxy hóa bởi tia cực tím trong ánh sáng mặt trời và chuyển thành màu nâu - nhưng máu trên tấm vải niệm Turin vẫn còn màu đỏ huyền bí.

Thứ năm, 09/08/2018 - 02:26

Loài cá trưởng thành đến tuổi sinh sản chỉ trong hai tuần
Loài cá trưởng thành đến tuổi sinh sản chỉ trong hai tuần

(Dân trí) - Đây là loài động vật có xương sống trưởng thành nhanh nhất trong phòng thí nghiệm, thậm chí trong môi trường tự nhiên, chúng còn phát triển nhanh hơn.

Thứ năm, 09/08/2018 - 10:06

Tiết lộ các phát hiện mới ở thành phố La Mã cổ đại - Pompeii
Tiết lộ các phát hiện mới ở thành phố La Mã cổ đại - Pompeii

(Dân trí) - Gần 2.000 năm sau khi Pompeii bị chôn vùi trong tro bụi và đất đá từ vụ phun trào núi lửa Vesuvius năm 79 SCN, thành phố cổ đại này tiếp tục tiết lộ các báu vật bị giấu kín từ lâu của mình.

Thứ năm, 09/08/2018 - 10:01

Trung Quốc dự kiến ra mắt Trạm không gian Tiangong tương tự như ISS vào năm 2020
Trung Quốc dự kiến ra mắt Trạm không gian Tiangong tương tự như ISS vào năm 2020

(Dân trí) - Trạm không gian Tiangong hay Thiên Cung của Trung Quốc, dự kiến ra mắt vào năm 2022, được trông đợi sẽ tuân theo các tiêu chuẩn tương tự như Trạm vũ trụ quốc tế (ISS), mở cửa cho các phi hành gia nước ngoài.

Thứ năm, 09/08/2018 - 06:04

Những thổ dân đầu tiên đặt chân đến nước Úc từ khi nào?
Những thổ dân đầu tiên đặt chân đến nước Úc từ khi nào?

(Dân trí) - Các bằng chứng khoa học vừa được công bố vào ngày 7/8//2018 trên trang web của Viện Hàn lâm Khoa học quốc gia Úc kết luận rằng những thổ dân đầu tiên của Úc đã đến sinh sống tại lục địa này cách đây gần 50.000 năm.

Thứ năm, 09/08/2018 - 05:59

Khám phá giải pháp thanh lọc không khí trong nhà bằng… vi tảo
Khám phá giải pháp thanh lọc không khí trong nhà bằng… vi tảo

(Dân trí) - Chỉ có kích thước bằng một chiếc giàn treo quần áo, nhưng hệ thống lọc khí bằng vi tảo được giới thiệu dưới đây có thể cho năng suất làm việc tương đương với 36 cây xanh cỡ vừa!

Thứ năm, 09/08/2018 - 05:52

“Giám sát viên” máy giúp ngăn ngừa vấn nạn gù lưng
“Giám sát viên” máy giúp ngăn ngừa vấn nạn gù lưng

(Dân trí) - Về nguyên lý hoạt động, thiết bị này như một “giám sát viên” luôn bám sát và theo dõi cột sống của người dùng, mọi lúc mọi nơi, để nhắc nhở chúng ta giữ một tư thế đúng.

Thứ năm, 09/08/2018 - 05:46

3 Bộ ký kết quy chế phối hợp về xây dựng và quản lý chỉ dẫn địa lý
3 Bộ ký kết quy chế phối hợp về xây dựng và quản lý chỉ dẫn địa lý

(Dân trí) - Ngày 08/8, Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN), Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT), Bộ Công Thương (CT) đã tổ chức ký kết Quy chế phối hợp về xây dựng và quản lý chỉ dẫn địa lý (CDĐL).

Thứ tư, 08/08/2018 - 03:30

Thán phục đàn kiến đoàn kết “dựng cầu treo” để săn mồi
Thán phục đàn kiến đoàn kết “dựng cầu treo” để săn mồi

(Dân trí) - Đoạn clip ghi lại khoảnh khắc hàng triệu con kiến hợp tác với nhau để dựng nên một “cây cầu treo” nhằm tiếp cận và tấn công một tổ ong khiến nhiều người xem thán phục.

Thứ tư, 08/08/2018 - 03:03

Bức ảnh Gấu bắc cực nhai túi nhựa tăng lo ngại về vấn đề rác nhựa đại dương
Bức ảnh Gấu bắc cực nhai túi nhựa tăng lo ngại về vấn đề rác nhựa đại dương

(Dân trí) - Nhiếp ảnh gia Fabrice Guerin đã chụp được hình ảnh một con gấu Bắc cực đói ăn túi nhựa trong nỗ lực tuyệt vọng để tìm kiếm thức ăn.

Thứ tư, 08/08/2018 - 06:38

Nasa thông báo sẵn sàng phóng tàu vũ trụ chạm tới Mặt trời vào thứ 7
Nasa thông báo sẵn sàng phóng tàu vũ trụ chạm tới Mặt trời vào thứ 7

(Dân trí) - NASA vừa công bố họ đã sẵn sàng để phóng tàu vũ trụ mới nhất của mình. Con tàu này dự kiến sẽ bay gần mặt trời hơn bất kỳ đối tượng nhân tạo nào từng làm trước đó. Trong một Tweet, NASA cho biết Parker Solar Probe được thiết lập để cất cánh vào thứ Bảy.

Thứ tư, 08/08/2018 - 06:30