"Thưa đồng nghiệp, vợ chồng tôi thạc sĩ lương không đủ sống"

Nên có chính sách để những người được đào tạo công phu, làm đúng nghề, hễ càng tận tâm, tận lực, càng được đãi ngộ cao; hay là hùa nhau 'góp ý' làm thêm nghề khác, để đủ sống?

Chuyện muôn thuở, giảng viên đại học bán xôi hay không bán xôi, nói rộng ra là có nên làm nghề tay trái không liên quan chuyên môn, gần đây lại được đem ra tranh cãi. Ngồi xem dư luận, không thiếu những ý kiến, kiểu, nghề nào cũng đáng quý như nhau; rằng, lương không đủ sống thì giữ sĩ diện làm chi. Tất thấy một số điều không thể không bàn.

Có nghề, ta mới có bề vẻ vang

Trước năm 1945, dưới thời thuộc Pháp, học sinh tiểu học đã được học bài Yêu Nghề, dịch từ văn học Pháp, mà sau 70 năm, tôi vẫn thuộc:

Mỗi người chăm sóc một nghề

Có nghề ta mới có bề vẻ vang.

Nghề nào càng lợi dân bang

Lại càng đáng trọng, lại càng đáng yêu

...

Thầy bảo: Người dịch là cụ Nguyễn Văn Vĩnh và giảng kỹ: Đã chọn nghề để hành nghề cả đời thì phải "chăm sóc" nghề của mình. Thầy giáo tiếp: Đó là trau dồi nghề cho tinh thông, tận tâm với nghề, và truyền nghề để nghề khỏi mai một đi...

Bài thơ trên cũng khẳng định: Không phải các nghề đều đáng trọng như nhau. Mà, nghề nào càng làm lợi cho dân, cho nước (bang)... càng đáng trọng. Thầy giảng rất kỹ 3 cái chữ "càng" trong câu thơ.

Sĩ diện và kẻ sĩ

“Sĩ diện”, danh từ này, cách nay hàng trăm hoặc ngàn năm, đã nhảy vào nằm trong kho từ vựng của ta rồi. Nghĩa ban đầu của sĩ diện chỉ đơn giản là thể diện của kẻ sĩ. Xin nói ngay để tránh những ý kiến lạc đề: Ai cũng có thể diện; bất cứ ai cũng cần giữ thể diện của mình. Sĩ diện là danh từ, ví dụ trong câu: Giảng viên đại học có nên gạt sĩ diện để đi bán xôi? Nhưng nhiều khi nó được dùng như động từ, để mỉa mai những người quá tự tôn (ví dụ, câu: Cái bà giảng viên đại học kia chỉ sĩ diện hão).

Bàn tiếp: Thời xưa (cổ hủ) trong xã hội có một tầng lớp gọi là "kẻ sĩ" - nếu đúng nghĩa, đó là tầng lớp tinh hoa của xã hội; thật sự được xã hội kính trọng. Dường như, họ càng phải giữ thể diện hơn người khác. Không cứ nước ta, nước Nga trước 1917 cũng có một từ tương ứng "giới kẻ sĩ". Vấn đề là thời nay có còn "kẻ sĩ" nữa hay không? Có lẽ không còn nữa.


Ảnh minh họa

Ảnh minh họa

Trời xếp loại: Các nền văn minh

Bác nông dân đào mương bằng xẻng, miệt mài, mồ hôi tuôn ra như tắm, sức lao động bỏ ra tương đương 6000 Calo. Cả ngày, bác đào-đắp được 20 m3 đất.

Bác công nhân dùng máy xúc, chăm chỉ, mồ hôi ướt lưng, sức lao động bỏ ra tương đương 4000 Calo, năng suất là 200 m3/ngày (gấp 10 bác nông dân).

Câu hỏi tiếp: Ai sáng tạo cái máy xúc để bác công nhân có công cụ làm việc?

Quy luật tiến hóa nhân loại là: Thoạt đầu từ chỗ "mông muội" nhờ tích lũy tri thức, loài người kiến tạo nên nền văn minh nông nghiệp. Bước tiếp, cũng do tích lũy tri thức, máy móc thay dần các công cụ cầm tay, nhiên liệu thay cho sức kéo của súc vật..., loài người bước vào văn minh công nghiệp. Đến nay, nền văn minh tri thức đã ló dạng - khi ở nước Mỹ tỷ lệ công nhân (áo) cổ trắng đã cao hơn tỷ lệ công nhân mặc áo cổ xanh.

Đãi ngộ thế nào là công bằng?

Mọi nghề đều đáng quý, nhưng có nghề cần học nhiều (đầu tư thời gian, công sức, chi phí...), có nghề chỉ cần đủ sức khỏe tối thiểu và chỉ cần học... lỏm. Có nghề ngày xưa bị coi thường, nay ngược lại. Ví dụ diễn viên hề. Vậy, đãi ngộ nghề nghiệp thế nào là công bằng? Tất nhiên, công bằng không phải là bình quân đãi ngộ; thậm chí "văn hay, chữ tốt không bằng học dốt nhiều tiền" (câu tục ngữ của một thời chưa xa).

Đáng bàn là chuyện "ngày xưa". Từ xưa, các cụ ta cho rằng... có những nghề, xã hội phải đãi ngộ để người ta "đủ sống". Nếu không, hậu quả sẽ không nhỏ đối với xã hội.

Đó cũng chính là những nghề mà xã hội đòi hỏi người hành nghề phải toàn tâm trau dồi cho tinh thông, tận tâm vì nghề và giữ lương tâm nghề nghiệp. Không phải bỗng dưng mà có quy định những nghề phải có lời thề nghề nghiệp.

Bởi vậy những người làm nghề này tuy không có cơ hội giàu "nứt đố, đổ vách"; nhưng để bù lại, họ phải được sung túc và được xã hội kính trọng. Ví dụ, nghề quân nhân, nghề thầy thuốc, nghề xử án... Ông thày dạy võ bắt môn sinh phải thề "chỉ sử dụng võ để bảo về kẻ yếu". Ngành y thì có lời thề thầy thuốc.

Giờ cứ thử hỏi vui: Một vị chánh án, nếu không đủ ăn, liệu có thể làm thêm bất cứ nghề nào lương thiện (ví dụ, nghề diễn vai hề; nghề bưng bê trong nhà hàng)?.

Còn câu hỏi nghiêm túc là: Nghề thầy giáo - dưới cơ chế hiện hành coi Giáo dục là quốc sách hàng đầu - có thuộc loại trên hay không? Hay nói cách khác, nên có chính sách để những người được đào tạo công phu, làm đúng nghề, hễ càng tận tâm, tận lực, càng được đãi ngộ cao; hay là hùa nhau "góp ý" làm thêm nghề khác, để đủ sống?

Hay là vứt bỏ sĩ diện, tới mức dám tuyên bố khắp...

Cứ mỗi lần kết thúc bài giảng (hoặc mỗi khi bế mạc Hội Đồng chấm luận văn tốt nghiệp), giảng viên đại học dám đứng lên, mời mọi người nán lại vài phút để nói thêm câu sau đây (đại ý):

Thưa các vị đồng nghiệp, thưa các bạn sinh viên! Lẽ ra các vị, các bạn có thể ra về, nhưng xin nán lại một phút nghe tôi nói về cái nghề thứ hai của tôi: Lương của vợ chồng tôi không đủ sống cho một gia đình 2 con, cả chồng và vợ là thạc sĩ, giảng viên đại học.

Rằng tôi làm thêm nghề bán xôi vì được mọi người góp ý rằng thời ta nghề nào cũng vinh quang. Tôi xin khẳng định, tôi bán xôi vào thời gian mà lẽ ra tôi được nghỉ ngơi, không lấy giờ nhà nước. Tôi đem theo đây cả một nồi xôi nóng, đảm bảo vệ sinh, ngon và rẻ. Ai cần ăn xôi, xin cứ ra cổng trường, sẽ nhận ra chồng tôi (cũng là thầy các bạn) đang đứng bán xôi ở đó.

Theo GS.NGND. Nguyễn Ngọc Lanh

Vietnamnet

CÁC BÀI MỚI
Hà Tĩnh: Nỗi lo trên những chuyến đò chao đảo
Hà Tĩnh: Nỗi lo trên những chuyến đò chao đảo

(Dân trí) - “Chưa bị chết đuối nhưng ngã xuống sông thì không biết bao nhiêu lần”, một cậu bé học sinh lớp 3 tại trường Tiểu học Đức Liên (xã Đức Liên, huyện Vũ Quang, Hà Tĩnh) đã trả lời chúng tôi như thế khi được hỏi về việc hàng ngày đi học trên những chuyến đò tại đây.

Thứ ba, 06/10/2015 - 07:33

Khoa Quốc tế - ĐHQG Hà Nội xét tuyển chương trình đào tạo liên kết quốc tế năm 2015
Khoa Quốc tế - ĐHQG Hà Nội xét tuyển chương trình đào tạo liên kết quốc tế năm 2015

Khoa Quốc tế - Đại học Quốc gia Hà Nội tuyển sinh các chương trình đào tạo liên kết quốc tế do trường đại học nước ngoài cấp bằng, gồm: Cử nhân Kinh doanh (Kế toán), liên kết với Trường ĐH HELP, Malaysia; Cử nhân Khoa học Quản lí, liên kết với Trường ĐH Keuka, Hoa Kỳ. Cụ thể như sau:

Thứ ba, 06/10/2015 - 07:30

Mức học phí mới ở tất cả cấp học đều tăng
Mức học phí mới ở tất cả cấp học đều tăng

(Dân trí) - Chính phủ vừa công bố Nghị định số 86/2015/NĐ-CP quy định về cơ chế thu, quản lý học phí đối với cơ sở giáo dục thuộc hệ thống giáo dục quốc dân và chính sách miễn, giảm học phí, hỗ trợ chi phí học tập từ năm học 2015 - 2016 đến năm học 2020 - 2021. Theo đó, mức học phí bắt đầu tăng từ năm học này.

Thứ hai, 05/10/2015 - 09:18

Quảng Trị: Quạt trần trong lớp rơi, 2 học sinh bị thương
Quảng Trị: Quạt trần trong lớp rơi, 2 học sinh bị thương

(Dân trí) - Trong lúc cả lớp đang học thì bất ngờ chiếc quạt gắn trên trần bị đứt và rơi xuống, 2 học sinh lớp 7 ngồi ở bàn đầu bị trúng cánh quạt và bị thương.

Thứ hai, 05/10/2015 - 07:45

Một hiệu phó bị phát hiện làm học bạ giả cho người thân
Một hiệu phó bị phát hiện làm học bạ giả cho người thân

(Dân trí) - Ông Trần Trọng T. - Phó hiệu trưởng Trường THPT Vũ Quang (huyện Vũ Quang, Hà Tĩnh) đã tự ý sửa lại học bạ cho người cháu của mình từ học lực Trung bình yếu lên thành học lực Khá để có thể đủ điều kiện dự thi trường Trung cấp Biên phòng.

Thứ hai, 05/10/2015 - 03:00

Vụ dọa thả trẻ mầm non xuống bể nước: Đình chỉ 2 cô giáo
Vụ dọa thả trẻ mầm non xuống bể nước: Đình chỉ 2 cô giáo

(Dân trí) - Hai cô giáo liên quan đến vụ việc học sinh mầm non bị nhốt ngoài cửa, dọa thả xuống bể nước sẽ bị đình chỉ công tác.

Thứ hai, 05/10/2015 - 02:50

Nhân tài bội tín
Nhân tài bội tín

Những ngày qua, chuyện bội tín của những người được cấp tiền ngân sách đi đào tạo “nhân tài” của Đà Nẵng thu hút nhiều sự chú ý của dư luận. Trung tâm Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao TP Đà Nẵng cho biết, họ buộc phải khởi kiện cùng lúc nhiều học viên được đưa đi đào tạo trong và ngoài nước theo Đề án 922 vì phi phạm hợp đồng và cam kết phục vụ TP sau khi tốt nghiệp, trở thành “nhân tài”.

Thứ hai, 05/10/2015 - 12:23

Chương trình học bổng YSEALI dành cho thủ lĩnh trẻ
Chương trình học bổng YSEALI dành cho thủ lĩnh trẻ

(Dân trí) - Ngày 5/10/2015, phái đoàn Ngoại giao Hoa Kỳ tại Việt Nam đang tìm kiếm ứng viên cho Chương trình học bổng YSEALI dành cho thủ lĩnh trẻ - chủ đề Thúc đẩy tinh thần công dân tích cực, và chủ đề Doanh nghiệp xã hội và Phát triển kinh tế.

Thứ hai, 05/10/2015 - 11:28

Hà Nội: Cô giáo mầm non “hỗn chiến” ngay trong trường
Hà Nội: Cô giáo mầm non “hỗn chiến” ngay trong trường

(Dân trí) - Một vụ xô xát giữa các cô giáo vừa xảy ra ngay trong trường mầm non Mầm Xanh (quận Đống Đa, Hà Nội). Ngày 5/10, bà Vương Thuý Liên - Hiệu trưởng nhà trường cho biết vẫn đang phối hợp cùng cơ quan chức năng xử lý vụ việc xô xát giữa các cô giáo trong trường.

Thứ hai, 05/10/2015 - 09:55

Vượt núi, vượt hồ tìm con chữ của học sinh bản Xốp Cháo, Cà Moong
Vượt núi, vượt hồ tìm con chữ của học sinh bản Xốp Cháo, Cà Moong

(Dân trí) - Bản Xốp Cháo, Cà Moong vùng lòng hồ thủy điện Bản Vẽ vẫn đang tách biệt hoàn toàn với thế giới bên ngoài khi không điện lưới, không sóng điện thoại, không đường. Cuộc sống của đồng bào Khơ Mú nơi đây vẫn đang còn nhiều khó khăn, thiếu thốn nhưng người dân ở đây đã biết khát khao con chữ, khát khao tri thức.

Thứ hai, 05/10/2015 - 07:44

“Quark Matter 2015” và vật lý học đỉnh cao
“Quark Matter 2015” và vật lý học đỉnh cao

(Dân trí) - Từ ngày 27/9 đến 3/10, tại Kobe, Nhật Bản, đã diễn ra Hội nghị Quốc tế Quark Matter 2015. Là người mang quốc tịch Việt Nam duy nhất may mắn được đến dự hội nghị này, tôi - nhà báo Hàm Châu - muốn chia sẻ ngay đôi điều với các độc giả báo điện tử Dân Trí, tờ báo tôi trân trọng…

Thứ hai, 05/10/2015 - 07:37

Chủ tịch nước thăm trường ĐH Việt Đức
Chủ tịch nước thăm trường ĐH Việt Đức

(Dân trí) - Chiều 4/10, Chủ tịch nước Trương Tấn Sang đã đến thăm và làm việc tại Trường Đại học Việt Đức nhân dịp kỉ niệm 40 thiết lập quan hệ ngoại giao Việt- Đức.

Thứ hai, 05/10/2015 - 07:35

CÙNG CHUYÊN MỤC
Hơn 500 suất học bổng khuyến học đến với học sinh đạt thành tích xuất sắc
Hơn 500 suất học bổng khuyến học đến với học sinh đạt thành tích xuất sắc

(Dân trí) - Sáng 4/10, buổi lễ trao học bổng khuyến học hưởng ứng ngày Khuyến học Việt Nam 2/10 đã được diễn ra tại hội trường Thành ủy Huế.

Chủ nhật, 04/10/2015 - 08:58

Cần “mở khóa” sớm cho biên chế giáo viên Mầm non
Cần “mở khóa” sớm cho biên chế giáo viên Mầm non

(Dân trí) - Từ 2010 các địa phương bắt đầu triển khai Đề án Phổ cập giáo dục mầm non (PC GDMN) cho trẻ 5 tuổi. Kể từ đó bậc học này được đặc biệt quan tâm, nhiều địa phương khó khăn vẫn cố “chạy” xây dựng trường lớp, nhưng khi có trường thì lại không có giáo viên.

Chủ nhật, 04/10/2015 - 05:18

Mô hình trường học VNEN: Phụ huynh chuyển lớp cho con vì lo lắng
Mô hình trường học VNEN: Phụ huynh chuyển lớp cho con vì lo lắng

(Dân trí) - Vừa qua sự việc phụ huynh của 2 trường THCS trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk đã kiến nghị với nhà trường và đồng loạt viết đơn xin cho con mình không theo học mô hình trường học mới (VNEN) mà chuyển sang mô hình học truyền thống, nguyên nhân chính của việc làm này theo Sở GD-ĐT Đắk Lắk là do công tác tuyên truyền của nhà trường và Phòng GD-ĐT chưa thực sự hiệu quả.

Chủ nhật, 04/10/2015 - 03:38

Trao học bổng cho con cán bộ, chiến sỹ Hải quân, Cảnh sát biển, Kiểm ngư và Bộ đội Biên phòng
Trao học bổng cho con cán bộ, chiến sỹ Hải quân, Cảnh sát biển, Kiểm ngư và Bộ đội Biên phòng

(Dân trí) - Sáng 4/10, Quỹ bảo trợ trẻ em tỉnh Quảng Bình đã tổ chức buổi gặp mặt và trao quà cho học sinh là con em của các cán bộ, chiến sỹ Hải quân, Cảnh sát biển, Kiểm ngư và Bộ đội Biên phòng quê ở Quảng Bình đang làm nhiệm vụ bảo vệ vùng biển, đảo của Tổ quốc.

Chủ nhật, 04/10/2015 - 03:23

Chạy nước rút xây dựng trường chuẩn quốc gia
Chạy nước rút xây dựng trường chuẩn quốc gia

Tại Hà Nội, các địa phương đang trong giai đoạn nước rút để hoàn thành sớm chỉ tiêu xây dựng 100 trường đạt chuẩn quốc gia trong năm 2015. Mặc dù vậy, không ít quận huyện vẫn lúng túng với chỉ tiêu đặt ra, thậm chí xin rút hay nợ đến năm 2016.

Chủ nhật, 04/10/2015 - 02:35

Đường mòn mang tên cô giáo
Đường mòn mang tên cô giáo

Nhờ sự kỳ công vận động từ thiện, tự mình làm cửu vạn băng rừng, "chai mặt" nài nỉ người dân giúp ngày công…, cô giáo Trần Thị Bích Thoa đã đem lại 4 trường học kiên cố, để học sinh không phải vạ vật trong các lớp học chuồng bò, khai mở con đường mòn giờ mang tên cô.

Chủ nhật, 04/10/2015 - 01:28

Đắk Nông: Khó khăn khi áp dụng mô hình trường học mới
Đắk Nông: Khó khăn khi áp dụng mô hình trường học mới

(Dân trí) - Việc triển khai áp dụng đại trà “mô hình trường học mới ở Việt Nam” đối với các trường tiểu học trên địa bàn thị xã Gia Nghĩa (tỉnh Đắk Nông) đã bắt đầu bộc lộ nhiều khó khăn, nhiều ý kiến trái chiều.

Chủ nhật, 04/10/2015 - 09:00

Một huyện có tới 1055 thư viện, tủ sách
Một huyện có tới 1055 thư viện, tủ sách

(Dân trí) - Đó là huyện Quỳnh Phụ, Thái Bình, tính đến nay, huyện Quỳnh Phụ đã có 1055 thư viện và tủ sách với khoảng 24 vạn bản sách tham khảo. Bình quân mỗi người dân Quỳnh Phụ có 1 bản sách, mỗi học sinh Quỳnh Phụ có 7 bản sách ở thư viện công cộng.

Chủ nhật, 04/10/2015 - 08:07

Quảng Bình: Phụ huynh “choáng” với các khoản thu đầu năm
Quảng Bình: Phụ huynh “choáng” với các khoản thu đầu năm

(Dân trí) - Những ngày qua, nhiều phụ huynh bức xúc gọi điện phản ánh đến phóng viên báo điện tử Dân trí về các khoản đóng nộp đầu năm cao “ngất ngưởng” tại Trường THCS Hải Đình, TP Đồng Hới.

Chủ nhật, 04/10/2015 - 08:00

Về thăm đất anh hùng hiếu học
Về thăm đất anh hùng hiếu học

(Dân trí) - Xã Nhị Long (huyện Càng Long, Trà Vinh) từng 2 lần vinh dự được nhà nước phong tặng Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân thời trong kháng chiến. Khi hòa bình, xã vùng sâu nghèo khó này là xã khuyến học tiêu biểu với nhiều gia đình, dòng họ hiếu học.

Chủ nhật, 04/10/2015 - 05:00

Mở tuyến xe buýt ở nơi “học sinh quanh năm xin nhờ xe đến trường”
Mở tuyến xe buýt ở nơi “học sinh quanh năm xin nhờ xe đến trường”

(Dân trí) - Chủ tịch UBND tỉnh Bình Định, ông Hồ Quốc Dũng vừa ký văn bản số 4760/UBND-KTN về việc mở tuyến xe buýt phục vụ nhu cầu đi lại của người dân, đặc biệt là phục vụ cho các em học sinh tại khu vực 1, 2 phường Ghềnh Ráng (TP Quy Nhơn), hàng ngày phải đi xin nhờ xe đến trường.

Chủ nhật, 04/10/2015 - 12:05

Yêu cầu báo cáo vụ trẻ mầm non bị dọa thả xuống bể nước
Yêu cầu báo cáo vụ trẻ mầm non bị dọa thả xuống bể nước

(Dân trí) - Cơ quan quản lý giáo dục tỉnh Lạng Sơn đang vào cuộc xác minh vụ cháu bé mầm non bị nhốt ngoài cửa, dọa cho vào bể nước.

Thứ bảy, 03/10/2015 - 09:50