Những “báu vật” trăm năm kể chuyện thời vàng son của cải lương

Ngày 4/9, Nhà hát Cải lương Trần Hữu Trang đã trở thành tâm điểm của sự kiện "Nghệ thuật Cải lương: Ký ức lịch sử & Mã văn hóa dân tộc", thu hút đông đảo khán giả thuộc nhiều thế hệ, từ giới nghiên cứu, nghệ sĩ, người cao tuổi, giáo viên đến các đoàn học sinh.

Sự kiện vinh dự đón tiếp bà Đinh Thị Thanh Thủy, Phó trưởng Ban Tuyên giáo Thành ủy TPHCM, cùng nhiều nghệ sĩ cải lương gạo cội.

Điểm nhấn của chương trình là khu trưng bày 408 hiện vật cải lương do nhà sưu tầm Huỳnh Minh Hiệp dày công thực hiện. Từ trang phục, mũ mão đến đạo cụ sân khấu, tất cả đều được sắp xếp một cách trực quan, giúp người xem, đặc biệt là giới trẻ, dễ dàng hình dung và tìm hiểu về lịch sử phong phú của loại hình nghệ thuật này.

Các nghệ nhân làm mũ mão và đạo cụ sân khấu cũng có mặt, trình diễn trực tiếp quy trình chế tác, mang đến trải nghiệm chân thực cho khách tham quan.

Nhiều nhóm học sinh hào hứng khám phá các khu trưng bày, tìm hiểu về trang phục, đạo cụ và những câu chuyện đằng sau nghệ thuật cải lương. Thầy Lý Tuấn Thiện, giáo viên Ngữ văn Trường THPT Trưng Vương, chia sẻ: "Đây là cơ hội tuyệt vời để các em tìm hiểu về cải lương - một giá trị văn hóa lớn của dân tộc, đồng thời giúp tôi diễn giải thêm về những vở tuồng được chuyển thể từ văn học".

Trong số các hiện vật quý giá, đáng chú ý là tuồng cải lương nhỏ nhất "Lương Sơn Bá - Chúc Anh Đài" (12 trang, làm thủ công), dĩa than 78 vòng xưa nhất phát tuồng "Kim Vân Kiều" và hai pano quảng cáo nghệ sĩ xưa nhất của Nhà hát Trần Hữu Trang sau năm 1975. 

Anh Huỳnh Minh Hiệp tiết lộ: "Dĩa than 78 vòng đó chính là cái dùng để khai trương rạp hát thầy Năm Tú ở Mỹ Tho vào ngày 15/3/1918".

Nhiều học sinh tỏ ra thích thú khi được trực tiếp chạm vào những món đồ từng xuất hiện trên sân khấu, thử đội mũ, cầm đạo cụ và đặt câu hỏi về cách sử dụng chúng trong các vở cải lương.

Không chỉ giới trẻ, nhiều người cao tuổi cũng tìm về nhà hát, những kỷ vật này đã gợi lại một phần ký ức quen thuộc từ nhiều năm về trước.

Tại workshop "Từ trang sử đến sân khấu cải lương", học sinh được tìm hiểu cách các nhân vật lịch sử được tái hiện qua ngôn ngữ sân khấu. Trích đoạn "Nam Quốc Sơn Hà" cũng được giới thiệu, giúp các em hình dung rõ hơn về sự kết nối giữa lịch sử và nghệ thuật.

Buổi chiều, chương trình tiếp tục với tọa đàm "Nghệ thuật cải lương - Ký ức lịch sử & Mã văn hóa dân tộc", quy tụ các nhà nghiên cứu, đạo diễn, soạn giả, nhà thiết kế sân khấu, giáo viên cùng học sinh, sinh viên. Các diễn giả đã phân tích sâu sắc những yếu tố tạo nên bản sắc cải lương, từ vọng cổ, âm nhạc tài tử đến kịch bản, diễn xuất và mỹ thuật sân khấu. 

Các chuyên gia nhấn mạnh, việc đưa cải lương vào môi trường học đường giúp các em có cơ hội "chạm" vào di sản bằng nhiều giác quan, từ nghe, nhìn đến trực tiếp tương tác với nghệ sĩ và hiện vật, góp phần bảo tồn và phát huy giá trị của loại hình nghệ thuật truyền thống này.