Chủ tịch Hội Di sản văn hóa TPHCM: "Khái niệm di sản đang bị lạm dụng"

Trao đổi với phóng viên Dân trí, bà Lê Tú Cẩm, Chủ tịch Hội Di sản Văn hóa TPHCM, bày tỏ vui mừng khi thời gian gần đây ngày càng có nhiều bạn trẻ quan tâm đến lĩnh vực di sản.

Theo bà, sự tham gia của người trẻ không chỉ mang đến sức sáng tạo mà còn giúp thay đổi cách tiếp cận, đưa di sản bước ra khỏi khuôn khổ nghiên cứu chuyên môn để trở thành một phần của đời sống đương đại.

Bà Lê Tú Cẩm cho rằng, những người lớn tuổi luôn dành tình yêu và tâm huyết cho di sản, nhưng trước yêu cầu của thời đại số, chỉ như vậy là chưa đủ. 

"Nếu các hoạt động của lĩnh vực di sản văn hóa chỉ quanh quẩn trong những người lớn tuổi thì sẽ rất khó đưa công nghệ vào công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản.

Trong khi thời đại này, chính công nghệ số mở ra nhiều phương thức mới để lưu giữ, số hóa, quảng bá và đưa di sản đến gần công chúng hơn. Nếu muốn di sản văn hóa được gìn giữ và lan tỏa bền vững thì cần có sự tham gia của lực lượng trẻ", Chủ tịch Hội Di sản văn hóa TPHCM nói.

Bà Lê Tú Cẩm phấn khởi khi lĩnh vực di sản văn hóa ngày càng đến gần hơn với công chúng, song cũng trăn trở về tình trạng khái niệm di sản bị lạm dụng trong nhiều trường hợp.

"Không phải bất cứ thứ gì cũ cũng được gọi là di sản. Di sản phải có giá trị về lịch sử, văn hóa hoặc khoa học. Ví dụ, muốn giữ một đồ vật, một nếp sinh hoạt nào đó, một món ăn nào đó, nhưng gọi đó là di sản văn hóa là không chính xác. Chính vì vậy, các hoạt động cũng cần có sự tham gia của các nhà chuyên môn để đảm bảo tính chính xác", bà Lê Tú Cẩm nói.

Đó là những chia sẻ của bà Lê Tú Cẩm bên lề lễ ra mắt Dự án truyền thông Heritage Ho Chi Minh City 2026 do Hội Di sản Văn hóa TPHCM tổ chức chiều 6/8 tại TPHCM.

Phát biểu tại sự kiện, bà Lê Tú Cẩm cho biết, thời gian qua, Hội Di sản văn hóa TPHCM đã tích lũy đủ nền tảng để chuyển từ mô hình sinh hoạt nội bộ sang giai đoạn chủ động lan tỏa các giá trị di sản đến cộng đồng.

Hội mong muốn trở thành cầu nối giữa cơ quan quản lý Nhà nước với các nhà nghiên cứu, chuyên gia, văn nghệ sĩ, doanh nghiệp và cộng đồng yêu di sản, qua đó đưa các giá trị văn hóa đến gần công chúng hơn.

Chủ tịch Hội Di sản văn hóa TPHCM cũng khẳng định hội sẽ tiếp tục mở rộng các hoạt động hướng đến thanh niên, tạo điều kiện để người trẻ đồng hành cùng công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa.

"Tin rằng trong giai đoạn mới, với lực lượng hội viên được mở rộng, chúng tôi sẽ đưa các hoạt động nội bộ ra cộng đồng, góp phần làm đời sống văn hóa của công chúng ngày càng phong phú hơn", bà Lê Tú Cẩm phát biểu.

Trong giai đoạn cuối năm nay, Hội Di sản văn hóa TPHCM đưa dự án Heritage Ho Chi Minh City 2026 đi vào hoạt động. Đây là loạt chương trình được triển khai nhằm hưởng ứng Ngày Di sản văn hóa Việt Nam (23/11) và Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11), đồng thời kết nối các hoạt động bảo tồn, quảng bá di sản văn hóa của TPHCM.

Dự án được xây dựng trong bối cảnh TPHCM mở rộng địa giới hành chính, hướng đến việc hình thành một hệ sinh thái truyền thông về di sản, kết nối các nhà quản lý, chuyên gia, nghệ nhân, doanh nghiệp và cộng đồng, đặc biệt là thế hệ trẻ. Thông qua các hoạt động truyền thông, workshop, cuộc thi sáng tạo và triển lãm, ban tổ chức kỳ vọng di sản sẽ trở nên gần gũi hơn với công chúng và được tiếp cận bằng ngôn ngữ của thời đại số.

Một trong những điểm nhấn của dự án là chuỗi giao lưu dành cho sinh viên tại các trường đại học trên địa bàn TPHCM và Lễ hội Di sản văn hóa TPHCM dự kiến diễn ra trong hai ngày 23-24/11 tại Bảo tàng Hồ Chí Minh - Công viên Bến Nhà Rồng, nhân Ngày Di sản văn hóa Việt Nam và Ngày Văn hóa Việt Nam.

Dự án có sự đồng hành của ban cố vấn gồm các chuyên gia trong lĩnh vực văn hóa - lịch sử như Tổng thư ký Hội Khoa học lịch sử TPHCM TS Nguyễn Thị Hậu, NSND Kim Xuân, nhà văn - nhà báo Nguyễn Thị Ngọc Hải, cùng các đại sứ truyền thông là những nhà sáng tạo nội dung, blogger du lịch, nghệ sĩ, gương mặt trẻ hoạt động tích cực trên nền tảng số. 

Tại chương trình, Hội Di sản Văn hóa TPHCM cũng chính thức ra mắt cổng thông tin điện tử của hội, tạo kênh cập nhật thông tin về di sản, hỗ trợ lan tỏa các hoạt động bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa đến đông đảo công chúng.