Nồi cháo gà cha chưa kịp ăn và nỗi nhớ trong ngày truy điệu liệt sĩ ở TPHCM

Trưa 14/10, giữa dòng người đến viếng tại Nghĩa trang Liệt sĩ TPHCM, một người phụ nữ nhỏ nhắn, đội chiếc nón xanh, cầm bó hương lần lượt thắp lên các phần mộ.

Ít người biết bà là Lê Thị Liên (SN 1955), con gái Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân (AHLLVTND) Lê Tấn Quốc. Cha bà có bí danh Bảy Rau Muống, hy sinh Mùng 2 Tết Mậu Thân 1968.

Từ sáng sớm, bà Liên đã có mặt tại gần khu vực Công viên Lê Thị Riêng, đứng bên vỉa hè với những bông cúc trắng trên tay. Bà tiễn các liệt sĩ một đoạn đường, rồi tiếp tục đến nghĩa trang thắp hương.

"Nếu trong 731 bộ hài cốt có cha, tôi hy vọng cha linh thiêng, biết rằng con gái đã đến, kính tiễn cha về nơi an nghỉ", bà Liên xúc động chia sẻ.

Ký ức về lời tuyên thệ và nồi cháo gà cha chưa kịp ăn ngày Tết

Đêm trước ngày diễn ra  Lễ viếng, truy điệu và an táng các hài cốt liệt sĩ được tìm kiếm, quy tập tại Công viên Lê Thị Riêng, bà Liên hồi hộp, thao thức. Cứ mỗi lần chợp mắt, người con gái 71 tuổi của AHLLVTND Lê Tấn Quốc lại nhớ về kỷ niệm lần cuối cùng gặp cha.

Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân Lê Tấn Quốc (SN 1918, quê Châu Thành, Hậu Giang cũ) là Đội phó Đội 5 Biệt động Sài Gòn, hy sinh trong trận đánh vào Dinh Độc Lập dịp Tết Mậu Thân 1968.

Căn nhà của gia đình ông Lê Tấn Quốc là một trong những cơ sở bí mật quan trọng của Đội 5. Dưới nền nhà là hầm bí mật chứa súng AK, lựu đạn, thuốc nổ TNT cùng nhiều vũ khí khác. Chiều 30 Tết, bà Liên chứng kiến cha cùng đồng đội tập kết, nghe lời tuyên thệ sẵn sàng hy sinh của cha và các chú trước khi lên đường chiến đấu. Ở thời khắc cuối, cha bà và đồng đội đi giày Tây, mặc áo sơmi chỉnh tề như những người chuẩn bị du xuân.

"Trước giờ xuất phát, cha và các chú cùng đọc lời tuyên thệ. Ai cũng xác định ra đi có thể không trở lại, sẵn sàng hy sinh vì đất nước. Nồi cháo gà nấu để ăn Tết, cha còn chưa kịp ăn.

Đêm 30 Tết, cha dặn tôi cùng má đưa em trai sang căn nhà gần ruộng rau, chừng nào cha đến đón mới được về, tuyệt đối không tự ý quay lại. Đó là lời dặn cuối cùng tôi được nghe từ cha", bà Liên run giọng, kể lại kỷ niệm cuối cùng về cha.

Trong dòng người đến tiễn đưa sáng nay ở Công viên Lê Thị Riêng, bà Liên mừng mừng tủi tủi gặp ông Nguyễn Văn Phú (SN 1967), con liệt sĩ Út Dự, thuộc Đội 3 Biệt động Sài Gòn. Ông Phú cũng là một trong những người con mang nỗi nhớ cha và mong mỏi tìm được hài cốt người thân sau 58 năm từ Tết Mậu Thân.

Trước đây, ông Phú từng học cùng ông Lê Thanh Tòng, em trai bà Liên, tại Trường Văn hóa Lý Tự Trọng - mái trường của con em liệt sĩ tại TPHCM một thời. Trên tay cầm những bông cúc trắng, hai người con liệt sĩ ở tuổi "2 màu tóc" cùng bồi hồi nhắc về gia đình, về những người cha đã hy sinh, tìm thấy sự đồng cảm trong nỗi mất mát chung. 

Ông Phú kể, khoảng một tháng trước, một người cô trong họ hàng nói với gia đình rằng bà nằm mơ thấy cha ông về, bảo thèm vịt quay. Nghe kể lại giấc mơ, người thân ở quê làm mâm cúng có đĩa vịt quay. Ông và em trai cũng vội mua món ăn ấy về thắp hương cho cha.

Trong ngày tiễn đưa các liệt sĩ về nơi an nghỉ, ông Phú cũng xúc động nhớ về người mẹ quá cố. Cha hy sinh khi ông mới hơn một tuổi. Lớn lên thiếu vắng cha, ông luôn xem cha là tấm gương để noi theo. Mẹ ông một mình nuôi 2 con trai khôn lớn. Bà qua đời cách đây 19 năm, khi tâm nguyện tìm được hài cốt chồng vẫn còn dang dở.

"Thời gian tới, tôi mong có thêm thông tin về việc lấy mẫu sinh phẩm để đối chiếu ADN, tìm được hài cốt cha, hoàn thành điều mẹ đau đáu lúc sinh thời", ông Phú bày tỏ. 

"Anh linh liệt sĩ có lẽ rất xúc động trước nghĩa cử ấm áp của nhân dân TPHCM"

Sáng 14/10, đoàn xe đưa 731 hài cốt liệt sĩ từ Công viên Lê Thị Riêng về Nghĩa trang Liệt sĩ TPHCM, qua chặng đường dài khoảng 26km. Hai bên đường, hàng chục ngàn người dân cầm hoa trắng tiễn đưa những người lính trong "cuộc hành quân" về nơi an nghỉ.

Trong dòng người tiễn đưa, có những người con nay đã bạc tóc, vẫn chưa biết cha mình nằm ở đâu. Với họ, mỗi nén hương, bông cúc trắng hôm nay vừa gửi lòng thương nhớ, vừa gửi hy vọng: Biết đâu trong những hài cốt đang trở về có người cha mà gia đình đã chờ đợi suốt 58 năm.

Mang nỗi nhớ cha như ông Phú và bà Liên, bà Ngọc Loan, con gái AHLLVTND Bảy Lốp, cũng xúc động hướng tấm lòng về lễ truy điệu, an táng. Chia sẻ với phóng viên Dân trí, bà Loan nói, bà muốn có mặt để tiễn các chú, các bác, nhưng bệnh khớp chưa khỏi, sức khỏe yếu thời gian qua khiến việc đi lại khó khăn.

Từ khi diễn ra cuộc tìm kiếm, quy tập hài cốt và cung cấp mẫu ADN phục vụ việc đối chiếu, bà luôn mong một cuộc điện thoại, mong một ngày có kết quả chính xác để có thể đón cha về.

"Cha tôi có một ngôi mộ gió ở Nghĩa trang Liệt sĩ TPHCM. Nhiều năm qua, tôi đã bao lần đến đó, ngồi nói chuyện với cha rồi khóc suốt mấy tiếng. Mỗi lần nghĩ về cha, tôi lại khóc đến sưng cả mắt.

Hôm nay không thể có mặt, nhưng lòng tôi luôn hướng về các chú, các bác và người cha kính yêu. Tôi thấy được an ủi khi hàng triệu trái tim cùng hướng về những người đã hy sinh trong Tết Mậu Thân 1968, trong đó có cha tôi", bà Loan xúc động chia sẻ.

Với bà Bích Nga, Chủ nhiệm CLB Truyền thống Kháng chiến Khối vũ trang Biệt động Sài Gòn - Gia Định, ngày tiễn đưa cũng khơi lại nỗi nhớ và niềm day dứt khôn nguôi về đồng đội. "Là người còn sống sau chiến tranh, tôi luôn day dứt khi nghĩ về những đồng đội đã hy sinh", bà Nga chia sẻ.

Từ 5h sáng, bà Nga đã có mặt tại Công viên Lê Thị Riêng để tham dự lễ truy điệu. Trong giờ phút thiêng liêng, lắng nghe lời điếu của lãnh đạo TPHCM, bà bật khóc. Những người đồng đội đã cống hiến trọn tuổi thanh xuân, ngã xuống vì độc lập, hòa bình, nay được về yên nghỉ bên đồng chí, đồng đội, trong tình yêu thương của những người đang sống.

"Tết năm đó, nhiều đồng đội hẹn gặp nhau tại Sài Gòn, nhưng rồi các anh, các chị đã hy sinh. Sau 58 năm nằm dưới đất lạnh, các anh, các chị được về mái nhà chung tại Nghĩa trang Liệt sĩ TPHCM. Từ nay, gia đình, đồng đội và người dân có nơi đến thắp nén hương tưởng nhớ.

Hôm nay, anh linh các liệt sĩ có lẽ cũng được an ủi, thấy ấm áp trước nghĩa cử hào sảng, nghĩa tình của người dân, bà con thành phố", bà Nga xúc động nói.

Thế hệ trẻ tiếp nối hành trình đưa liệt sĩ trở về

Có mặt tại Công viên Lê Thị Riêng từ 5h30 ngày 14/10, anh Trần Trọng Nghĩa (SN 2001), Giám đốc Bảo tàng Biệt động Sài Gòn - Gia Định, cùng đoàn đại biểu, khách mời dâng hương tại các địa điểm tưởng niệm trong công viên. Sau đó, anh đến Nghĩa trang Liệt sĩ TPHCM tham dự nghi thức tưởng niệm và hạ huyệt.

Là người sinh ra trong gia đình cách mạng, có ông nội là AHLLVTND Trần Văn Lai (bí danh Năm Lai, còn gọi là Mai Hồng Quế), anh Nghĩa đặc biệt xúc động khi chứng kiến lễ truy điệu, an táng. Người cháu nội của anh hùng Năm Lai tưởng nhớ đến sự hy sinh của thế hệ đi trước, thấm thía hơn những mất mát mà thân nhân các liệt sĩ phải mang theo suốt nhiều thập kỷ.

"Ông nội tôi cũng là một chiến sĩ Biệt động Sài Gòn, từng bị địch bắt, tra tấn và chịu nhiều mất mát trong chiến tranh. Tuy nhiên, ông mất vào thời bình, khi vẫn còn gia đình, còn những người thân yêu ở bên cạnh. Với tôi, đó vẫn là một điều may mắn", anh Nghĩa chia sẻ.

Nghĩ đến những gia đình chưa biết người thân nằm lại ở đâu, anh càng cảm nhận rõ nỗi đau của sự chờ đợi. Nhiều chiến sĩ hy sinh trong Tết Mậu Thân 1968 đến nay vẫn chưa được xác định danh tính, chưa thể trở về bên gia đình. "Phía sau mỗi bộ hài cốt là một cuộc đời, một gia đình và những người vẫn mòn mỏi chờ đợi ngày người thân trở về", anh Nghĩa bày tỏ.

Là một người thuộc thế hệ trẻ, anh Nghĩa luôn mong đóng góp sức mình, dù nhỏ nhoi, vào hành trình tìm kiếm liệt sĩ. Với anh, đó cũng là cách thế hệ sau gìn giữ ký ức lịch sử, tiếp nối trách nhiệm với những người đã hy sinh.

Thời gian qua, Bảo tàng Biệt động Sài Gòn - Gia Định phối hợp với các đơn vị, trong đó có Câu lạc bộ Truyền thống kháng chiến, đăng tải thông tin về chiến dịch, hỗ trợ tiếp nhận thông tin từ thân nhân. Bảo tàng cũng hỗ trợ địa điểm, nhân lực, cung cấp tư liệu, kết nối các gia đình chiến sĩ biệt động và phối hợp với báo chí phục vụ quá trình tìm kiếm, xác minh danh tính liệt sĩ.

"Tôi cảm thấy tự hào khi được góp một phần công sức, dù không lớn, vào việc gìn giữ những giá trị lịch sử của lực lượng Biệt động Sài Gòn, cũng như tham gia chiến dịch 500 ngày đêm. Với tôi, đây không chỉ là công việc mà còn là trách nhiệm đối với lịch sử, đối với những người đã hy sinh và những gia đình vẫn đang mong ngóng người thân của mình", anh Nghĩa chia sẻ.

Theo anh Nghĩa, đợt quy tập đầu tiên là dấu mốc ý nghĩa, nhưng hành trình tìm kiếm và xác định danh tính các liệt sĩ vẫn còn dài. Phía trước cần thêm thông tin, thêm sự chung tay của các cơ quan, đơn vị và cá nhân để nhiều gia đình có thể đón người thân trở về.

"Sau hôm nay, chúng tôi sẽ tiếp tục phối hợp với các cơ quan, đơn vị, nỗ lực hết sức trong khả năng của mình. Mong muốn lớn nhất là ngày càng có thêm nhiều liệt sĩ được tìm thấy, được xác định danh tính và trở về với gia đình", anh chia sẻ.

Những nỗ lực tìm kiếm, xác định danh tính liệt sĩ mà anh Nghĩa mong tiếp tục góp sức cũng nuôi thêm hy vọng của bà Liên và những thân nhân vẫn chờ tin người thân.

Giữa cái nắng gắt buổi trưa, bà Lê Thị Liên vẫn cặm cụi cắm từng nén hương lên các phần mộ. Chưa biết trong những hài cốt được đưa về hôm nay có cha mình hay không, bà lặng lẽ gửi lòng thương nhớ, mong một ngày được thắp hương trước phần mộ mang tên cha.