Thứ Bảy 23/11/2013 - 07:47

Ngày Di sản Văn hóa VN:

Xem cha ông ta một thời lều chõng đi thi

Dân trí Nhân ngày Di sản Văn hóa Việt Nam (23/11), sáng 22/11 tại Trường lang (Đại Nội Huế) đã diễn ra triển lãm “Truyền thống khoa cử Việt Nam”.

Qua hơn 50 bức ảnh tư liệu về khoa cử, về Văn Miếu – Quốc Tử Giám Thăng Long – Hà Nội, Phú Xuân Huế; một số tài liệu tranh khắc; 9 văn bản hành chính Châu bản. Đặc biệt là thác bản 114 văn bia tiến sĩ tại Văn Miếu – Quốc Tử Giám ở TP Hà Nội và Huế, 2 thác bản văn bia Tiến sĩ Võ tại Võ Miếu Huế đã khái quát nên truyền thống giáo dục, đào tạo của Việt Nam xưa từ năm 1075 đến 1919 với tên tuổi của gần 3.000 nhà khoa bảng.

Những hình ảnh một thời của cha ông đi thi, những vị tiến sĩ với cân đai áo mũ, dự yến tiệc sau khi thi đỗ, bia đá lưu danh tên vàng... đã cho thấy một thời phong kiến với việc thi cử nghiêm ngặt nhằm tuyển chọn người tài phục vụ đất nước.

Vốn có truyền thống cả ngàn năm, khoa Cử Việt Nam đã phát triển theo chiều thời gian với nhiều giai đoạn. Đánh dấu từ năm 1075 với khoa thi Tam trường để kén Minh kinh bác học. Năm 1232, triều Trần mở khoa thi Thái học sinh lấy đỗ: Đệ nhất giáp, Đệ nhị giáp và Đệ tam giáp. Năm 1247 lại đặt tam khôi cho 3 người đỗ Đệ nhất giáp là: Trạng nguyên, Bảng nhãn và Thám hoa. Năm 1347 mở khoa thi Đình lấy đỗ Tiến sĩ. Năm 1396 đặt lệ thi Hương lần đầu ở các địa phương lấy đỗ Cử nhân và quy định 7 năm một kỳ thi, năm trước thi Hương, năm sau thi Hội ở Kinh đô. Thi Hội cũng bắt đầu có từ đấy.

Sĩ tử và người thân tập trung trước trường thi

Sĩ tử và người thân tập trung trước trường thi

Dưới triều Hồ theo phép thi của triều Trần và quy định 3 năm mở một khoa thi – giảm thời gian xuống so với lúc trước. Triều Lê khoa cử thịnh đạt. Năm 1434 vua Lê Thái Tông xuống chiếu định lệ thi Hương, thi Hội và quy định 3 năm mở một khoa thi. Triều Mạc, Lê Trung Hưng và triều Nguyễn sau này dều cho phép thi cử của triều Lê. Triều Nguyễn không lấy đỗ Trạng nguyên, nhưng lấy thêm hạng Phó bảng dưới Tiến sĩ.

Về thể thức, thi Hương và thi Hội đều phải qua 4 kỳ, đỗ kỳ trước mới được vào kỳ sau, nhưng nội dung thi Hội ở trình độ cao hơn. Phép thi quy định: kỳ 1 thi Kinh nghĩa; kỳ 2: thi Chế, Chiếu, Biểu; kỳ 3: Thi Thơ, Phú; kỳ 4: Thi Văn sách. Cuối cùng là kỳ thi Đình. Thí sinh làm một bài văn sách do Vua ra đề, hỏi về đạo trị nước và sử dụng hiền tài… Với 183 khoa thi đại khoa đã tuyển chọn được 2.898 nhà khoa bảng: Trạng nguyên, Bảng nhãn, Thám hoa, Hoàng giáp, Tiến sĩ, Phó bảng.

Hiện tại Việt Nam còn lại 2 di tích Văn Miếu Quốc Tử Giám tại Hà Nội và Huế. Văn Miếu ngoài Hà Nội được gọi tên là Văn Miếu Quốc Tử Giám Thăng Long. Gồm 2 phần: Văn Miếu Thăng Long được xây dựng năm 1070 là nơi thờ Khổng Tử và các bậc Tiên hiền, Tiên nho; Quốc Tử Giám xây năm 1076 phía sau Văn Miếu là Trường học cao cấp đầu tiên của Việt Nam. Tại nơi đây không chỉ là nơi đã đào tạo ra hàng ngàn nhân tài cho đất nước mà còn là nơi hun đúc và bảo tồn nhiều truyền thống quý báu của dân tộc như: hiếu học, hiếu nghĩa, tôn sư trọng đạo, coi trọng nhân tài. Tại Văn Miếu Quốc Tử Giám Thăng Long vẫn còn lưu giữ 82 tấm bia Tiến sĩ khắc họ tên, quê quán của 1304 vị Tiến sĩ đỗ đạt trong 81 khoa thi triều Lê và 1 khoa thi triều Mạc từ năm 1442 đến năm 1779.

Sĩ tử và người thân tập trung trước trường thi

Trích văn bia năm 1683 “Trời sinh Hiền tài là muốn dùng để dùng cho đời, bậc nhân quân trị nước điều cốt yếu cần rộng chọn hiền tài. Bởi vì Hiền tài là khí dụng của quốc gia, khí dụng đủ thì điều khiển giao phó chẳng việc gì không làm nổi, mà cơ đồ không thể không vững chắc, thế đạo không thể không thịnh sáng vậy. Cho nên đời xưa trị nước, không gì gấp bằng cầu cầu tìm hiền tài để tin giao công việc”.

Văn Miếu Quốc Tử Giám ở cố đô Huế gọi là Văn Miếu Quốc Tử Giám Phú Xuân. Khi Phú Xuân – Huế trở thành Kinh đô của Việt Nam, đầu thế kỷ XIX, triều Nguyễn chủ trương xây dựng Văn Miếu năm 1808 bên bờ sông Hương ở phía Tây Kinh thành Huế. Khi còn nguyên vẹn, nơi đây có gần 20 công trình lớn như: Văn Miếu (điện thờ), Đông vu, tây vu, Thần khố, Thần trù, Hữu Văn Đường, Duy Lễ Đường, nhà Thổ Công, Đại Thành Môn, Văn Miếu Môn, quan Đức Môn, Linh Tinh Môn, La thành, bến vua ngự…

Quốc Tử Giám xây dựng chính thức bên cạnh Văn Miếu vào năm 1820 là nơi tập trung các học sinh trong nước về Kinh dùi mài kinh sử. Vào năm 1904, cơn bão Giáp Thìn đã làm cho Quốc Tử Giám bị hư hỏng nặng, sau đó được tu bổ một vài lần. Vào thời Thành Thái năm 1908, Quốc Tử Giám được dời về khu vực phía đông của Kinh thành như hiện nay – hiện là địa điểm của Bảo tàng Lịch sử Cách mạng tỉnh TT-Huế và Bảo tàng Cổ vật cung đình Huế ở đường 23 tháng 8, đường Lê Trực, TP Huế.

Toàn cảnh Văn Miếu – Quốc Tử Giám Phú Xuân (Bản vẽ của Bộ Công triều Nguyễn năm 1844)

Toàn cảnh Văn Miếu – Quốc Tử Giám Phú Xuân (Bản vẽ của Bộ Công triều Nguyễn năm 1844)

Tại Văn Miếu Huế có 32 tấm bia khắc họ tên, quê quán của 293 vị Tiến sĩ triều Nguyễn, bắt đầu từ khoa thi đầu tiên năm Minh Mạng thứ 3 (1822) đến khoa thi cuối cùng vào năm Khải Định thứ 4 (1919). Ngoài ra, liên quan đến khoa cử ở Phú Xuân Huế còn có 1 di tích độc đáo khác là Võ Miếu tọa lạc cạnh Văn Miếu. Việc thiết lập Võ Miếu của triều Nguyễn ở Huế có ý nghĩa đề cao các vị tướng tài ba, nuôi dưỡng và khích lệ tinh thần thượng võ, phát huy nền võ nghiệp – một trong những truyền thống đáng tự hào của Việt Nam. Ở đây hiện còn 3 tấm bia võ công khắc thời Minh Mạng và 2 bia Tiến sĩ võ thời Tự Đức.

Triển lãm thú vị “Truyền thống khoa cử Việt Nam” trên đang diễn ra tại Trường lang (Đại Nội Huế) nhân ngày Di sản Văn hóa Việt Nam 23/11 do Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế, Bảo tàng Cổ vật Cung định Huế với Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu – Quốc Tử Giám, kéo dài cho đến hết tháng 1/2014.

Quang cảnh trước cổng trường thi

Quang cảnh trước cổng trường thi
Lều chõng xưa nơi thí sinh vào ngồi làm bài

Lều chõng xưa nơi thí sinh vào ngồi làm bài
Quan giám khảo

Quan giám khảo ngồi trên các chòi cao
Truyền loa gọi tên thí sinh

Truyền loa gọi tên thí sinh
Các quan trong hội đồng thi

Các quan trong hội đồng thi
Thí sinh xem kết quả thi

Thí sinh xem kết quả thi
Thí sinh xem kết quả thi

Các tân khoa trong áo mão chỉnh tề do vua ban. Nhiều tân khoa đã lớn tuổi vì đi thi nhiều lần mới đậu
Lạy tạ vua

Lạy tạ vua
Tân khoa được vua thết đãi yến tiệc

Tân khoa được vua thết đãi yến tiệc
Tân khoa đi dạo phố

Tân khoa đi dạo phố
Tân khoa vinh quy bái tổ được dân làng đón rước

Tân khoa vinh quy bái tổ được dân làng đón rước
Ông đồ tiếp tục miệt mài dạy học cho lớp trẻ, bồi dưỡng cho các nhân tài đất nước

Ông đồ tiếp tục miệt mài dạy học cho lớp trẻ, bồi dưỡng cho các nhân tài đất nước
Bia Tiến sĩ khoa Thi 1463 đời vua Lê Thánh Tông có 44 người đỗ Tiến sĩ

Bia Tiến sĩ khoa Thi 1463 đời vua Lê Thánh Tông có 44 người đỗ Tiến sĩ
Bia Tiến sĩ khoa Thi 1463 đời vua Lê Thánh Tông có 44 người đỗ Tiến sĩ

Bia Tiến sĩ khoa thi 1775 niên hiệu Cảnh Hưng 36 triều vua Lê Hiển Tông có 18 người đỗ Tiến sĩ. Những tên tuổi vẫn còn lưu truyền cho đến hôm nay, được lấy làm tên đường như Ngô Thì Nhậm, Phan Huy Ích, Phạm Đình Dư…
Bia Tiến sĩ khoa thi năm 1822 đời vua Minh Mạng ở Huế với 8 người đỗ Tiến sĩ

Bia Tiến sĩ khoa thi năm 1822 đời vua Minh Mạng ở Huế với 8 người đỗ Tiến sĩ
Bia Tiến sĩ võ còn lại hiếm hoi và rất độc đáo tại Võ Miếu Huế

Bia Tiến sĩ võ còn lại hiếm hoi và rất độc đáo tại Võ Miếu Huế. Trên bia ghi khoa thi Ất Sửu niên hiệu Tự Đức 18 (1865) có 2 người đỗ Tiến sĩ Võ là Võ Văn Đức và Võ Văn Lương 
Bia Tiến sĩ võ còn lại hiếm hoi và rất độc đáo tại Võ Miếu Huế

Cảnh Vinh quy bái tổ qua tranh khắc gỗ đầu thế kỷ XX (tranh do H.Oger chủ trương, in trong sách Kỹ thuật của người An Nam)
Bia Tiến sĩ võ còn lại hiếm hoi và rất độc đáo tại Võ Miếu Huế

Lễ Truyền lô: là lễ xướng danh các Tiến sĩ được Hoàng đế ban sắc chỉ sau khi đã trải qua kỳ thi Đình (Được Trung tâm Bảo tồn di tích cố đô Huế phục dựng thành công lần đầu tiên tại Festival Huế 2006)

Đại Dương

MỚI NHẤT
Tùng Dương làm thầy “phù thủy” bằng “Độc đạo”
Tùng Dương làm thầy “phù thủy” bằng “Độc đạo”

(Dân trí) - Không dừng lại ở “Li ti” hay “Những ô màu khối lập phương”, ba năm “thai nghén” Tùng Dương như một “phù thủy” khi hòa trộn tất cả thể loại và chất liệu âm nhạc từ Á đến Âu bằng “Độc đạo”.

Thứ hai, 25/11/2013 - 09:01

Giáo hội Phật Giáo Việt Nam đăng cai chủ trì đại lễ Vesak LHQ 2014
Giáo hội Phật Giáo Việt Nam đăng cai chủ trì đại lễ Vesak LHQ 2014

(Dân trí) - Sau thành công của việc đăng cai tổ chức đại lễ Vesak năm 2008, lần thứ hai đại lễ sẽ được diễn ra ở Việt Nam từ ngày 7 -11/5/2014 tại chùa Bái Đính, tỉnh Ninh Bình.

Thứ hai, 25/11/2013 - 02:58

Nhảy Gangnam Style ở lễ cưới khiến… 3 người thiệt mạng
Nhảy Gangnam Style ở lễ cưới khiến… 3 người thiệt mạng

(Dân trí) - Một lễ cưới ở Yemen bỗng chốc trở thành thảm họa khi một người có mặt tại cuộc vui đã vô tình ngộ sát ít nhất 3 người khác khi đang say sưa nhảy điệu Gangnam Style.

Chủ nhật, 24/11/2013 - 02:04

Thời trang gây sốc của người đẹp Vũ Hoàng Điệp lên báo nước ngoài
Thời trang gây sốc của người đẹp Vũ Hoàng Điệp lên báo nước ngoài

(Dân trí) - Ngày 23/11, hai tờ tin tức giải trí The Straits Times và AsiaOne của Singapore đã đồng loạt đăng tải loạt ảnh về gu thời trang “gây sốc” của nữ hoàng sắc đẹp Việt Nam - Vũ Hoàng Điệp.

Chủ nhật, 24/11/2013 - 09:34

Lật tẩy "chiêu trò cũ" trong phim bom tấn Hollywood
Lật tẩy "chiêu trò cũ" trong phim bom tấn Hollywood

(Dân trí) - Trong nhiều bộ phim bom tấn của Hollywood, có cùng một chi tiết mấu chốt được lặp đi lặp lại, giống hệt nhau.

Chủ nhật, 24/11/2013 - 09:29

Món ăn bình dân Việt Nam biến hóa dưới góc máy nghệ sỹ Đức
Món ăn bình dân Việt Nam biến hóa dưới góc máy nghệ sỹ Đức

(Dân trí) - Nước mắm, cá cơm khô, nem lụi... những món ăn dân dã của Việt Nam bỗng trở nên biến hóa dưới góc nhìn của nghệ sĩ Astrid Schulz (Đức).

Chủ nhật, 24/11/2013 - 03:36

Người tình cũ Trịnh Công Sơn tặng kỷ vật cho Gác Trịnh
Người tình cũ Trịnh Công Sơn tặng kỷ vật cho Gác Trịnh

(Dân trí) - Dao Ánh, Khánh Ly... những người tình cũ một thời của Trịnh Công Sơn vừa gửi tặng Gác Trịnh những kỷ vật đầy hoài niệm.

Chủ nhật, 24/11/2013 - 02:00

Khánh thành quần thể chùa Khmer tại Làng Văn hóa các dân tộc Việt Nam
Khánh thành quần thể chùa Khmer tại Làng Văn hóa các dân tộc Việt Nam

(Dân trí) - Sáng 23/11, Lễ khánh thành quần thể chùa Khmer đã diễn ra tại Làng Văn hóa các dân tộc Việt Nam (Đồng Mô, Sơn Tây). Đây là một hoạt động tiêu biểu và có ý nghĩa quan trọng nằm trong Tuần lễ “Đại đoàn kết các dân tộc Việt Nam - Di sản Văn hóa Việt Nam” năm 2013.

Thứ bảy, 23/11/2013 - 05:23

Đau xót khi nhìn trang phục dân tộc may bằng vải Trung Quốc
Đau xót khi nhìn trang phục dân tộc may bằng vải Trung Quốc

(Dân trí) - Thực tế không ít các dân tộc thiểu số Việt Nam đã và đang sử dụng vải Trung Quốc để may những bộ trang phục đặc trưng của dân tộc mình, thay cho thổ cẩm. Bàn về vấn đề bảo tồn trang phục dân tộc nằm trong chuỗi hoạt động kỷ niệm ngày Di sản Văn hóa Việt Nam.

Thứ bảy, 23/11/2013 - 02:58

Tuổi thơ đau buồn của  “người đàn bà đẹp”- Julia Roberts
Tuổi thơ đau buồn của “người đàn bà đẹp”- Julia Roberts

(Dân trí) - Những bức ảnh từ thời niên thiếu của “người đàn bà đẹp” Julia Roberts vừa được công bố. Nhìn vào ảnh, người ta có thể nhận ngay ra Julia với nụ cười không thể lẫn vào đâu. Tuy vậy, tuổi thơ của Julia Roberts không hề đẹp như nụ cười của cô.

Thứ bảy, 23/11/2013 - 01:17

Lần đầu tiên hai ca khúc “mới” của cố nhạc sĩ Văn Cao được công bố
Lần đầu tiên hai ca khúc “mới” của cố nhạc sĩ Văn Cao được công bố

(Dân trí) -“Dưới ngọn cờ giải phóng” và “Ta đi làm con suối” là hai nhạc phẩm của cố nhạc sĩ Văn Cao lần đầu tiên được giới thiệu đến công chúng trong đêm nhạc kỉ niệm 90 năm ngày sinh của ông.

Thứ bảy, 23/11/2013 - 09:38

Một thanh niên Ả Rập bị bắt chỉ vì… thích ôm
Một thanh niên Ả Rập bị bắt chỉ vì… thích ôm

(Dân trí) - Một thanh niên Ả Rập Saudi vừa bị bắt vì tội làm ảnh hưởng tới thuần phong mỹ tục.

Thứ bảy, 23/11/2013 - 08:39

ĐÁNG QUAN TÂM
Khai quật thành Hoàng Đế phát hiện thêm nhiều cổ vật quý
Khai quật thành Hoàng Đế phát hiện thêm nhiều cổ vật quý

(Dân trí) - Sau 2 tháng khai quật tại di tích Thành Hoàng đế (thị xã An Nhơn, Bình Định), đoàn Khảo cổ phát hiện thêm nhiều hiện vật có giá trị như đồ sứ men đơn sắc, đồ sành, đồ đất nung Champa lọ nhỏ, bình tì bà miệng loe, vò, chậu, nồi…

Thứ bảy, 23/11/2013 - 03:34

Trưng bày cổ vật quý nhân ngày Di sản Văn hóa Việt Nam
Trưng bày cổ vật quý nhân ngày Di sản Văn hóa Việt Nam

(Dân trí) - Ngày 22/11, nhân ngày Di sản Văn hóa Việt Nam, chi hội Di sản cổ vật Sông Lam đã tiến hành lễ ra mắt và đại hội nhiệm kỳ 2013 - 2016. Dịp này, nhiều cổ vật quý của các nhà sưu tầm được trưng bày, bán và tặng cho tỉnh Nghệ An.

Thứ bảy, 23/11/2013 - 02:52

Những tư liệu quý về nhạc sỹ Trần Hoàn
Những tư liệu quý về nhạc sỹ Trần Hoàn

(Dân trí)- Là người mê bài hát “Thiên Thai” của nhạc sĩ Văn Cao, Nguyễn Tăng Hích lấy hai từ “Trần Hoàn” trong câu hát “Đào Nguyên trước, Lưu Nguyễn quên trần hoàn” làm bút danh của mình…

Thứ bảy, 23/11/2013 - 02:05

MC thời tiết khỏa thân trên sóng truyền hình
MC thời tiết khỏa thân trên sóng truyền hình

(Dân trí) - Tối thứ 4 tuần này, hàng triệu gia đình trên khắp nước Pháp bỗng nhiên đồng loạt bật TV xem dự báo thời tiết. Lý do là bởi “cô gái thời tiết” của họ đã hứa sẽ khỏa thân trên truyền hình nếu đội tuyển Pháp có mặt tại World Cup 2014.

Thứ sáu, 22/11/2013 - 03:04

Sự kỳ diệu của tạo hóa: mỗi chúng ta đều có một “bản sao”?
Sự kỳ diệu của tạo hóa: mỗi chúng ta đều có một “bản sao”?

(Dân trí) - Bộ ảnh dưới đây chứng minh rằng, mỗi người chúng ta có lẽ đều có một “bản sao” giống hệt ở đâu đó trên thế giới này.

Thứ sáu, 22/11/2013 - 01:59

Lễ tang buồn thảm của kẻ ám sát Tổng thống Mỹ Kennedy
Lễ tang buồn thảm của kẻ ám sát Tổng thống Mỹ Kennedy

(Dân trí) - Một ngày chớm đông năm 1963, người ta làm lễ tang cho Lee Oswald - kẻ đã ám sát Tổng thống Mỹ John Kennedy. Không một người khách tới dự lễ tang, không có ai để khiêng quan tài, đến mục sư cũng lánh mặt để khỏi phải đọc kinh siêu thoát cho người chết.

Thứ sáu, 22/11/2013 - 01:55

Ban nhạc rock Andromeda góp mặt tại Rockstorm 2013
Ban nhạc rock Andromeda góp mặt tại Rockstorm 2013

(Dân trí) - Ban nhạc rock đình đám của Thụy Điển, Andromeda theo đuổi dòng nhạc progressive metal dựa vào kỹ thuật keyboard và trống sẽ mang đến sắc màu âm nhạc mới, phong cách chuyên nghiệp cho chương trình Rockstorm năm nay.

Thứ sáu, 22/11/2013 - 12:03

Ai xứng đáng là “hoa hậu” áo dài?
Ai xứng đáng là “hoa hậu” áo dài?

Hoa hậu Việt Nam thường chọn áo dài tôn lên vẻ nữ tính, dịu dàng.

Thứ sáu, 22/11/2013 - 11:36

Đấu giá vương miện vàng trong lễ cưới của cô dâu Victoria Beckham
Đấu giá vương miện vàng trong lễ cưới của cô dâu Victoria Beckham

(Dân trí)- Ngày 4/ 7/1999, cô dâu Victoria đã đội trên đầu vương miện vàng có gắn kim cương tinh xảo trong lễ cưới với David Beckham tại lâu đài Luttrellstown, Ireland. Sau 14 năm, chiếc vương miện đã được đem bán đấu giá để đem đến cơ hội cho bất cứ ai muốn sở hữu nó.

Thứ sáu, 22/11/2013 - 08:04

Đua bò Bảy Núi tại... Hà Nội
Đua bò Bảy Núi tại... Hà Nội

(Dân trí) - Không cần phải đến An Giang, người dân miền Bắc đã được thưởng thức màn đua bò vùng Bảy Núi nổi tiếng của người Khmer, Nam Bộ ngay tại thủ đô Hà Nội.

Thứ sáu, 22/11/2013 - 08:04

Chiêm ngưỡng 12 bức tranh độc đáo về quê hương Việt Nam
Chiêm ngưỡng 12 bức tranh độc đáo về quê hương Việt Nam

“Sen Việt”, “Sắc màu Tây Bắc”, “Áo dài, khăn đóng”, “Phụ nữ Việt”… là những tác phẩm nằm trong số 12 bức tranh độc đáo về quê hương Việt Nam được tạo thành từ những phụ kiện đồ gỗ thông minh. Hãy cùng chiêm ngưỡng những tác phẩm đặc biệt này.

Thứ sáu, 22/11/2013 - 07:05

“Ảnh tự sướng” trở thành hiện tượng ngôn ngữ của năm 2013
“Ảnh tự sướng” trở thành hiện tượng ngôn ngữ của năm 2013

(Dân trí) - “Selfie” (tạm dịch: “ảnh tự chụp” hoặc “ảnh tự sướng”) vừa được ban biên tập loạt từ điển tiếng Anh nổi tiếng thế giới - Oxford English Dictionary - bình chọn là “từ khóa của năm 2013”. Xung quanh từ vựng này có rất nhiều điều thú vị.

Thứ sáu, 22/11/2013 - 01:45