Trình UNESCO vinh danh hát Then là di sản văn hoá nhân loại

Dân trí Văn phòng Chính phủ mới có văn bản về việc gửi Hồ sơ quốc gia “Thực hành Then của người Tày, Nùng, Thái ở Việt Nam” trình UNESCO xét ghi danh vào Danh sách di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

Theo đó, Bộ VHTT&DL sẽ gửi hồ sơ “Thực hành Then của người Tày, Nùng, Thái ở Việt Nam” tới UNESCO trước ngày 31/3, để được dự xét trong năm 2018.

Từ bao đời nay, Then đã trở thành sinh hoạt văn hóa tâm linh của đồng bào các dân tộc Tày, Nùng, Thái ở vùng núi phía Bắc Việt Nam. Theo các nhà nghiên cứu âm nhạc dân gian, loại hình nghệ thuật hát Then chỉ có ở 5 tỉnh là Cao Bằng, Bắc Cạn, Lạng Sơn, Tuyên Quang, Hà Giang.

Từ bao đời nay, Then đã trở thành sinh hoạt văn hóa tâm linh của đồng bào các dân tộc Tày, Nùng, Thái ở vùng núi phía Bắc Việt Nam. Ảnh: TL.
Từ bao đời nay, Then đã trở thành sinh hoạt văn hóa tâm linh của đồng bào các dân tộc Tày, Nùng, Thái ở vùng núi phía Bắc Việt Nam. Ảnh: TL.

Then là một loại hình nghệ thuật tổng hợp chứa nhiều thành tố ngữ văn, âm nhạc, mỹ thuật, múa, diễn xướng dân gian và có giá trị về lịch sử, văn hóa, xã hội. Đồng bào các dân tộc Tày, Nùng, Thái thường sử dụng hát Then vào những dịp trọng đại như hội làng, cầu đảo của từng gia đình, dòng họ vào dịp năm mới...

Theo các nhà nghiên cứu âm nhạc dân gian, hát Then xuất hiện vào khoảng cuối thế kỷ XV, đầu thế kỷ XVI vào thời nhà Mạc chạy lên Cao Bằng và xây dựng thành quách ở đó.

Theo truyền thuyết, trong số quan lại của nhà Mạc có hai vị tên là Đế Phụng và Đế Đáng rất yêu âm nhạc và thích ca hát, họ đã chế tạo ra tính tẩu và lập ra hai tốp hát để phục vụ cung đình. Về sau dân chúng thấy hay nên bắt chước và được lưu truyền trong dân gian. Theo thời gian, hát Then - đàn tính được lan rộng ra các tỉnh miền núi phía Bắc và trở thành món ăn tinh thần không thể thiếu của đồng bào các dân tộc Tày, Nùng, Thái.

PGS.TS Nguyễn Bình Định - Viện trưởng Viện Âm nhạc, đơn vị đảm nhiệm lập hồ sơ di sản cho biết, trong việc xây dựng hồ sơ, UNESCO yêu cầu phía tham gia phải là người dân, cộng đồng. Vì thế, trong hồ sơ di sản Then có nhiều tỉnh tham gia thì điều cần thiết là tính liên kết cộng đồng. Nhưng từ trước đến nay, chưa có loại hình nghệ thuật nào của bà con các dân tộc vùng núi phía Bắc được công nhận danh hiệu di sản của UNESCO nên quá trình xây dựng gặp rất nhiều khó khăn.

Theo PGS Nguyễn Bình Định, với kinh nghiệm trước đây từng làm hồ sơ cho Ca trù, Đờn ca tài tử, Hát bài chòi… thì việc xây dựng hồ sơ cho Then có những thuận lợi là các thầy Then ở địa phương vẫn còn nhiều, các nghi lễ tín ngưỡng vẫn còn được thực hiện và một phần không kém quan trọng là hiện vật, sách Then bằng tiếng Tày - Hán vẫn còn được gìn giữ nhiều trong những gia đình có truyền thống làm thầy Then. Tuy nhiên, trong một thời gian dài, nghi lễ Then không được thực hiện vì lý do mê tín đã rơi vào tình trạng trầm lắng, phải phục dựng lại.

Do vậy việc làm hồ sơ cho Then cũng gặp phải không ít khó khăn. Then tồn tại và phát triển ở địa bàn các tỉnh vùng núi phía Bắc, cho nên việc đi lại của các chuyên gia cũng không dễ dàng.

Trong hành trình hoàn thiện Hồ sơ cho “Thực hành Then của người Tày, Nùng, Thái ở Việt Nam” việc dịch lời các bài Then cũng là một trở ngại lớn. Đơn cử như người biết tiếng Tày cũng chưa chắc dịch được các bài hát hát Then. Bởi nhiều bài là tiếng cổ, cộng với phải hiểu biết, có kiến thức về tín ngưỡng, tâm linh, dân tộc thì mới dịch được.

“Vì thế, khi làm hồ sơ, chúng tôi đã yêu cầu mỗi tỉnh phải cung cấp một chuyên gia hiểu biết về Then dịch lời rồi mới chọn lọc đưa vào hồ sơ. Chúng tôi từng làm một lễ cấp sắc ở Bắc Cạn, phải dịch lời mất hai tháng mới xong”, PGS.TS Nguyễn Bình Định cho hay.

GS.TSKH Tô Ngọc Thanh nhận định: “Then là một không gian văn hóa dân tộc, một tác phẩm văn học nghệ thuật dân gian đa dạng, vừa phản ánh, miêu tả, vừa gửi gắm, nhắn nhủ những ngọt bùi, đắng cay của cuộc sống ông cha”.

Theo GS Tô Ngọc Thanh, nếu gạt bỏ những yếu tố mê tín đối với việc chữa bệnh thì Then là một không gian văn hóa dân tộc, một tác phẩm văn học nghệ thuật dân gian đa dạng. Ảnh: TL.
Theo GS Tô Ngọc Thanh, nếu gạt bỏ những yếu tố mê tín đối với việc chữa bệnh thì Then là một không gian văn hóa dân tộc, một tác phẩm văn học nghệ thuật dân gian đa dạng. Ảnh: TL.

Theo GS Tô Ngọc Thanh, trong việc nhìn nhận giá trị của thực hành Then cần có sự phân biệt rạch ròi giữa Then cổ và Then mới, giữa Then nghi lễ và Then văn nghệ, nhất là không thể dựa vào Then mới, Then văn nghệ với các lời đã được cải biên để bảo tồn Then cổ, Then nghi lễ.

“Nếu gạt bỏ những yếu tố mê tín đối với việc chữa bệnh mà ngày nay thực tế cũng không còn mấy ai tin thì Then là một không gian văn hóa dân tộc, một tác phẩm văn học nghệ thuật dân gian đa dạng, vừa phản ánh, vừa mô tả, vừa gửi gắm nhắn nhủ những đắng cay của cuộc sống của ông cha. Có thể tìm thấy trong Then không chỉ các thể thơ dân tộc, mà còn cả những biện pháp tu từ, ẩn dụ của nghệ thuật ngôn từ; những làn điệu của tầng dân ca, dân nhạc cổ xưa nhất, những điệu múa đã song hành với Then không biết bao nhiêu năm tháng”, GS Tô Ngọc Thanh nhấn mạnh.

Không những vậy, trong nhiều năm trở lại đây việc cải biên, phát triển các làn điệu Then rất được các nhạc sĩ người dân tộc thiểu số hết sức quan tâm. Những sáng tác đưa Then từ không gian nghi lễ đến không gian sân khấu, đem lại nhiều hứng thú cho không ít khán, thính giả.

Cùng với giá trị trong dân gian, kết hợp các Liên hoan nghệ thuật hát Then - đàn Tính các dân tộc Tày, Nùng, Thái được tổ chức thường xuyên, nhằm nỗ lực thực hành Then trong cộng đồng, di sản Then của Việt Nam đang có nhiều cơ hội để trở thành di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

Hà Tùng Long

MỚI NHẤT
Top 10 thành phố đa dạng về văn hóa nhất thế giới
Top 10 thành phố đa dạng về văn hóa nhất thế giới

(Dân trí) - Từ Úc, Brazil đến Singapore và Hoa Kỳ, có nhiều thành phố mà tại đó du khách có thể khám phá thế giới - hoặc ít nhất một phần nhỏ của thế giới.

Thứ ba, 28/03/2017 - 07:19

NSƯT Đăng Dương, Trọng Tấn da diết với “Quảng Bình trong câu hát”
NSƯT Đăng Dương, Trọng Tấn da diết với “Quảng Bình trong câu hát”

(Dân trí) - Đêm nhạc "Quảng Bình trong câu hát" có sự tham gia của các ca sĩ: NSƯT Dăng Dương, Trọng Tấn, Thành Lê, Tân Nhàn, Phương Thảo,… và các nghệ sĩ Nhà hát Ca múa nhạc Việt Nam, Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam, Học viện Âm nhạc Huế, Đoàn nghệ thuật Quảng Bình,…

Thứ ba, 28/03/2017 - 07:15

10 bức ảnh chụp con “sao” đắt giá nhất mọi thời đại
10 bức ảnh chụp con “sao” đắt giá nhất mọi thời đại

(Dân trí) - Khi Cheryl và Liam Payne đón con đầu lòng, họ khẳng định rằng mình sẽ không bán ảnh con dù với bất cứ giá nào. Vậy mức giá mà các tờ tạp chí đã đưa ra có thể nhiều tới… bao nhiêu? Câu trả lời sẽ khiến công chúng phải ngỡ ngàng và thêm thán phục cặp đôi.

Thứ ba, 28/03/2017 - 02:00

Dù giá bao nhiêu, Cheryl và Liam cũng quyết không bán ảnh con
Dù giá bao nhiêu, Cheryl và Liam cũng quyết không bán ảnh con

(Dân trí) - Cặp đôi ca sĩ Cheryl (33 tuổi) và cựu thành viên nhóm One Direction - Liam Payne (23 tuổi) đã vừa hé lộ hình ảnh đầu tiên về cậu con trai nhỏ mới sinh. Bức ảnh giấu kín mặt cậu bé, cặp đôi cũng quyết sẽ không bán ảnh con dù với mức giá như thế nào.

Thứ hai, 27/03/2017 - 03:02

Những đám cưới không giống ai, gây chú ý của sao Việt
Những đám cưới không giống ai, gây chú ý của sao Việt

(Dân trí) - MC Thanh Bạch, siêu mẫu Hà Anh, diễn viên Ngân Khánh và MC Thành Trung đã để đời với đám cưới hết sức kỳ lạ, không giống ai…

Thứ hai, 27/03/2017 - 02:45

“Kong” đã ở vào mức doanh thu có lãi
“Kong” đã ở vào mức doanh thu có lãi

(Dân trí) - “Kong: Đảo đầu lâu” có kinh phí sản xuất 185 triệu USD, chi phí quảng bá 136 triệu USD, vì vậy, phim cần đạt doanh thu hơn 321 triệu USD mới bắt đầu có lãi.

Thứ hai, 27/03/2017 - 10:54

Khánh Ly kể về cuộc gặp gỡ cuối cùng với Trịnh Công Sơn
Khánh Ly kể về cuộc gặp gỡ cuối cùng với Trịnh Công Sơn

(Dân trí) - Lần đầu tiên, nữ danh ca Khánh Ly kể về cuộc gặp gỡ cuối cùng giữa hai người và tiết lộ những lý do vì sao cố nhạc sĩ không thể yêu bà…

Thứ hai, 27/03/2017 - 10:03

Thổn thức với từng giai điệu của đêm nhạc Quảng Bình trong câu hát
Thổn thức với từng giai điệu của đêm nhạc Quảng Bình trong câu hát

(Dân trí) - Tối 26/3 tại sân khấu Nhà Hát Lớn Hà Nội đã diễn ra đêm nghệ thuật bao gồm những ca khúc về Quảng Bình mang sắc thái trữ tình, lãng mạn và xúc cảm.

Thứ hai, 27/03/2017 - 10:00

Hồi kết bất ngờ của chương trình “cách ly đời sống hiện đại”
Hồi kết bất ngờ của chương trình “cách ly đời sống hiện đại”

(Dân trí) - Cách đây đúng một năm, 23 người chơi được đưa vào một khu rừng hoang vắng, bắt đầu đời sống “tự cấp, tự túc”. Tất cả đều hăm hở bước vào thử thách sinh tồn giữa thiên nhiên, nhưng rồi cái đói đến mức phải ăn cả… cám gà đã đưa lại một cái kết không ngờ.

Thứ hai, 27/03/2017 - 08:00

Nữ ca sĩ 9x gây ấn tượng tại “Quảng Bình trong câu hát”
Nữ ca sĩ 9x gây ấn tượng tại “Quảng Bình trong câu hát”

(Dân trí) - Bạch Trà, nữ ca sĩ gốc Quảng Bình sở hữu giọng ca Huế ngọt lịm đã để lại nhiều ấn tượng khi trình diễn trong Chương trình nghệ thuật đỉnh cao “Quảng Bình trong câu hát” tối ngày 26-27/3 tại Hà Nội.

Thứ hai, 27/03/2017 - 07:00

Cấm hát “Màu hoa đỏ” và một tuần “nổi sóng”
Cấm hát “Màu hoa đỏ” và một tuần “nổi sóng”

(Dân trí) - Dư luận đã thực sự “nổi sóng” khi thấy xuất hiện lệnh cấm đối với ca khúc “Màu hoa đỏ” tại một địa phương. Từ khi sự việc lùm xùm mở ra, cho tới khi cơ bản mọi việc được xử lý ổn thỏa, tất cả diễn ra trong vòng một tuần, công chúng đã trải qua nhiều cung bậc cảm xúc…

Thứ hai, 27/03/2017 - 06:00

Nhà thơ Bùi Hoàng Tám: Lần đầu vượt Thái Bình Dương
Nhà thơ Bùi Hoàng Tám: Lần đầu vượt Thái Bình Dương

Thơ gã lần đầu được ra nước ngoài, đăng trên tạp chí Prairie Schooner, một trong những tạp chí văn học uy tín của Mỹ. Chẳng những thế, bài “Lời thề mùa đông” của gã còn vinh dự được tạp chí này bầu chọn là bài thơ hay tiêu biểu (3 tháng chọn một lần, nhưng cũng có những lần không chọn được bài nào). Khỏi phải nói cũng biết Bùi Hoàng Tám sướng thế nào!

Thứ hai, 27/03/2017 - 01:00

ĐÁNG QUAN TÂM
Sở Văn hóa Tiền Giang thu hồi công văn cấm hát “Màu hoa đỏ”
Sở Văn hóa Tiền Giang thu hồi công văn cấm hát “Màu hoa đỏ”

(Dân trí) - Ngày 26/3, ông Nguyễn Đức Đảm, Giám đốc Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch Tiền Giang đã ký ký công văn số 388/ SVHTTDL-TTr về việc thu hồi công văn cấm 354 bài hát, trong đó có nhạc phẩm cách mạng nổi tiếng “Màu hoa đỏ” gây xôn xao dư luận trong thời gian qua.

Chủ nhật, 26/03/2017 - 06:44

Phát sốt với vẻ đẹp của “bà ngoại tuổi 47”
Phát sốt với vẻ đẹp của “bà ngoại tuổi 47”

(Dân trí) - Gương mặt không hề có một nếp nhăn, vóc dáng gọn gàng, săn chắc, phong cách thời trang mỗi lần xuống phố luôn thật sành điệu… Không ai có thể tin nổi người phụ nữ này đã là… “bà ngoại”.

Chủ nhật, 26/03/2017 - 03:00

Thật giả ảnh nuy
Thật giả ảnh nuy

Đã qua rồi thời mà cứ có bộ ảnh nuy nào thì người xem xôn xao, dị nghị. Ngày nay, những bộ ảnh khỏa thân đẹp về nghệ thuật, trong sáng về nội dung được người xem đón nhận. Nhưng, không phải ngẫu nhiên mà nhiều bộ ảnh nuy bị người xem phản ứng quyết liệt vì “phi nghệ thuật”.

Chủ nhật, 26/03/2017 - 02:55

Muôn kiểu phản ứng của sao Việt khi bị cẩu xe vì lấn chiếm vỉa hè
Muôn kiểu phản ứng của sao Việt khi bị cẩu xe vì lấn chiếm vỉa hè

(Dân trí) - Hoa hậu Thu Hoài, ca sĩ Quách Tuấn Du, người mẫu Cao Thuỳ Linh và nhạc sỹ Võ Mạnh Hiền đã có những phản ứng khác nhau khi bị cẩu xe về phường do lấn chiếm vỉa hè.

Chủ nhật, 26/03/2017 - 02:16

Những công trình nổi tiếng thế giới trong 60 phút “tắt đèn” như thế nào?
Những công trình nổi tiếng thế giới trong 60 phút “tắt đèn” như thế nào?

(Dân trí) - Nhiều công trình nổi tiếng thế giới đã chìm vào bóng tối để hưởng ứng Giờ Trái đất, một chiến dịch toàn cầu nhằm nâng cao nhận thức của người dân trên khắp hành tinh về biến đổi khí hậu.

Chủ nhật, 26/03/2017 - 10:51

“Nữ hoàng” Ngọc Duyên làm vedette áo dài tôn vinh vẻ đẹp Quảng Bình
“Nữ hoàng” Ngọc Duyên làm vedette áo dài tôn vinh vẻ đẹp Quảng Bình

(Dân trí) - Ngọc Duyên cho biết, cô rất tự hào khi được trình diễn trong bộ sưu tập Áo dài “Thiên đường gọi tên” lấy cảm hứng từ vẻ đẹp của động Thiên Đường tại lễ khai mạc “Quảng Bình trong lòng Hà Nội”. Ca sĩ Hồ Ngọc Hà, Hoàng Rob cũng tham gia biểu diễn tại sự kiện ý nghĩa này.

Chủ nhật, 26/03/2017 - 08:26

17 bộ đầm “hở bạo” của sao khiến công chúng… “phát ngượng”
17 bộ đầm “hở bạo” của sao khiến công chúng… “phát ngượng”

(Dân trí) - Ngày càng có nhiều ngôi sao lựa chọn những bộ đầm táo bạo khiến công chúng dù chỉ xem ảnh thôi cũng… “phát ngượng”.

Chủ nhật, 26/03/2017 - 06:16

Sở Văn hoá Tiền Giang phải thu hồi lệnh cấm hát “Màu hoa đỏ” trước 27/3
Sở Văn hoá Tiền Giang phải thu hồi lệnh cấm hát “Màu hoa đỏ” trước 27/3

(Dân trí) - Chiều 25/3, Cục Nghệ thuật biểu diễn đã có văn bản hoả tốc yêu cầu Sở VHTT&DL tỉnh Tiền Giang phải thu hồi lệnh cấm bài hát “Màu hoa đỏ” của nhạc sỹ Thuận Yến, phổ thơ Nguyễn Đức Mậu và báo cáo về Cục trước 16 giờ ngày 27/3.

Chủ nhật, 26/03/2017 - 12:33

Hàng nghìn khán giả Thủ đô dự lễ khai mạc “Quảng Bình trong lòng Hà Nội”
Hàng nghìn khán giả Thủ đô dự lễ khai mạc “Quảng Bình trong lòng Hà Nội”

(Dân trí) - Tối 25/03, lễ khai mạc “Quảng Bình trong lòng Hà Nội” đã chính thức diễn ra tại Hà Nội. Chương trình được tổ chức nhằm quảng bá, giới thiệu vùng đất địa linh nhân kiệt và tiềm năng, thế mạnh của du lịch Quảng Bình đến nhân dân Hà Nội, khách du lịch trong nước và quốc tế.

Thứ bảy, 25/03/2017 - 10:46

Biểu tượng màn bạc 89 tuổi thua kiện “tình trẻ” kém 34 tuổi
Biểu tượng màn bạc 89 tuổi thua kiện “tình trẻ” kém 34 tuổi

(Dân trí) - Biểu tượng màn bạc của Ý - minh tinh Gina Lollobrigida (89 tuổi) - vừa thua kiện tại tòa án ở Rome (Ý), sau khi bà đệ đơn cho rằng mình đã bị lừa gạt, suýt bước vào cuộc hôn nhân đầy toan tính với hôn phu kém 34 tuổi.

Thứ bảy, 25/03/2017 - 03:16

Bật cười trước biểu cảm “khó đỡ” của Á hậu 1
Bật cười trước biểu cảm “khó đỡ” của Á hậu 1

(Dân trí) - Người ta thường nói đùa rằng trong cuộc thi nhan sắc, người buồn nhất thường là Á hậu 1 bởi khoảng cách giữa ngôi vị Á hậu 1 và Hoa hậu là rất sít sao, nhưng một người sẽ được nhớ đến như nữ hoàng nhan sắc, còn một người mãi đứng vị trí thứ hai.

Thứ bảy, 25/03/2017 - 12:12

Vợ nhạc sỹ Thuận Yến: “Chúng tôi không cần lời xin lỗi gửi qua báo…”
Vợ nhạc sỹ Thuận Yến: “Chúng tôi không cần lời xin lỗi gửi qua báo…”

(Dân trí) - Nghệ sỹ Hồ Thanh Hương cho biết, bà đã đọc được lời xin lỗi của Giám đốc Sở VHTT&DL Tiền Giang trên báo chí. Tuy nhiên, theo phu nhân của cố nhạc sỹ Thuận Yến thì gia đình bà không cần lời xin lỗi này.

Thứ bảy, 25/03/2017 - 09:18