Thứ Bảy 04/02/2017 - 20:08

Nhà nghiên cứu Thái Kim Đỉnh: “Người đi cùng dân gian!”

Dân trí Nhà nghiên cứu Văn hóa Thái Kim Đỉnh không còn nữa! Tính đến nay, ông đã đi bộ gần thế kỷ, suốt cuộc đời, dọc quá khứ của xứ sở ông, qua những hiện thực ngổn ngang những vui sướng, khổ đau. Và dưới tất cả những cái đó, lặng lẽ một dòng Di sản văn hóa Thái Kim Đỉnh miệt mài chảy, lặng lẽ một tình yêu người anh em, tình yêu quê hương, đất nước, lặng lẽ một cuộc kiếm tìm những giá trị truyền thống, không ngưng nghỉ, nguôi ngoai những suy ngẫm sâu xa về lẽ đời, nẻo người.
>>Nhà nghiên cứu Thái Kim Đỉnh, cây đại thụ của văn hóa xứ Nghệ qua đời

Nhà văn Đức Ban, nguyên Giám đốc Sở Văn hóa tỉnh Hà Tĩnh vừa gửi tới Dân trí bài viết về người Thầy, cộng sự, cũng là người bạn chí cốt - nhà nghiên cứu Thái Kim Đỉnh, cây đại cây đại thụ của văn hóa xứ Nghệ- vừa từ giã cõi trần vào sáng nay, ngày mùng 4/2.

Nhà văn Đức Ban (người ngồi, cũng là tác giả) và Nhà nghiên cứu Thái Kịm Đỉnh trong một hoạt động văn hóa, văn nghệ tại Hà Tĩnh.
Nhà văn Đức Ban (người ngồi, cũng là tác giả) và Nhà nghiên cứu Thái Kịm Đỉnh trong một hoạt động văn hóa, văn nghệ tại Hà Tĩnh.

Ông Thái Kim Đỉnh sinh ngày 20/10/1926 tại làng Tường Xa, xã Đức Châu, huyện Đức Thọ trong một gia đình nhà nho nghèo. Năm 1946, 20 tuổi, ông gia nhập Đảng Cộng sản, làm Bí thư Thanh niên cứu quốc, tham gia Ủy ban khởi nghĩa, Ủỷ ban kháng chiến xã. Năm 1947 người thanh niên trẻ tuổi lên Phòng Tuyên truyền, huyện Đức Thọ. Từ ấy, Thái Kim Đỉnh làm đủ việc: Ban liên lạc Bắc Trung bộ, Bưu điện Liên khu 4, Công đoàn, Thanh niên Việt Nam huyện, Hội đồng cung cấp Trung Lào, Công trường Đê La Giang, cán bộ Ty tuyên truyền...

Không nề hà khó khăn, gian khổ, thiếu thốn, ông thực thụ là một công chức mẫn cán, một Đảng viên gương mẫu. Cũng trong thời gian này, ông đã sớm nhận ra năng khiếu văn chương, năng lực nghiên cứu văn hóa dân gian của mình. Và như một định mệnh, ngoài công việc được Đảng phân công, cơ quan giao phó, ông gom nhặt tri thức dân gian đang giấu mình trong sách vở, trong đời sống bình dân nơi thôn dã, kể cả của nả tinh thần thiên hạ để rơi rụng chỗ này, bỏ quên chỗ kia.

Năm 1958, Thái Kim Đỉnh đặt chân vào giới văn nghệ với cái chức tổ trưởng Tổ sáng tác Văn nghệ của Ty Thông tin, thực thi đầy đủ nghĩa vụ của một viên chức Biên tập, xuất bản. Năm 1970 ông trở thành Hội viên Hội Văn nghệ Dân gian Việt Nam, giữ chức Trưởng tiểu ban Văn nghệ dân gian Hà Tĩnh. Trách nhiệm, công việc của những yêu thương, những say mê và những giấc mơ Người nghiên cứu Văn hóa, Văn nghệ dân gian. Ông trở thành học trò, thành bạn bè của những con người nhiệt tâm, uyên bác thâm nho như Nguyễn Đổng Chi, Trịnh Xuân An, Xuân Tửu, Hồ Tôn Trinh, Hoàng Nguyên Kỳ, Trần Hữu Thung, Ninh Viết Giao, Thanh Minh, Võ Hồng Huy…

Khi còn trẻ nhà nghiên cứu Thái Kim Đỉnh (ngoài cùng bên phải) kinh qua nhiều vị trí: Ban liên lạc Bắc Trung bộ, Bưu điện Liên khu 4, Công đoàn, Thanh niên Việt Nam huyện, Hội đồng cung cấp Trung Lào, Công trường Đê La Giang, cán bộ Ty tuyên truyền... (ảnh tư liệu)
Khi còn trẻ nhà nghiên cứu Thái Kim Đỉnh (ngoài cùng bên phải) kinh qua nhiều vị trí: Ban liên lạc Bắc Trung bộ, Bưu điện Liên khu 4, Công đoàn, Thanh niên Việt Nam huyện, Hội đồng cung cấp Trung Lào, Công trường Đê La Giang, cán bộ Ty tuyên truyền... (ảnh tư liệu)

Là học trò của dân gian, sớm có sự cẩn trọng, sâu sắc của nhà nghiên cứu, sự đa cảm của một nghệ sỹ, được trời ban cho trí nhớ tuyệt vời, ông đã dựng dậy các Lễ hội, kể lại những gì cha ông đã kể từ thuở khai thiên tịch, khảm khắc lại những gì cha ông đã xây đắp trên mặt đất đầy biến động suốt hàng ngàn năm. Ông miêu tả môi trường diễn xướng các làn điệu dân ca cổ truyền rồi thức chúng dậy bằng ngôn từ thấm đẫm phong vị dân gian. Những Ca trù Cổ Đạm, Ví Phường vải Trường Lưu, Hát Giặm Thạch Hà, Ví Sông Lam, Ví Sông La, Sắc bùa Kỳ Anh, Hò Thạch Khê… Và rồi chính chúng trở lại dạy ông, cảm hóa ông, chung sống với ông...

Từ năm 1970 mãi về sau này, ông liên tục có công trình, tác phẩm Nghiên cứu văn hóa, văn nghệ dân gian, địa chí, lịch sử, dịch thuật, văn học… Bắt đầu từ tập Truyện dân gian: Cá gáy hóa rồng in năm 1972, đến Thơ- Văn Thanh Minh (Sưu tầm, tuyển chọn, giới thiệu) in năm 2014, ông đã cho ra mắt bạn đọc 82 tác phẩm in riêng, chủ biên, in chung, soạn chung và 14 tác phẩm chép tay hoặc đánh máy vi tính xếp trên tủ gỗ cạnh bàn làm việc.

Đầu năm 2015, Tỉnh ủy, HHĐND, UBND tỉnh quyết định xuất bản Tuyển tập Thái Kim Đỉnh. Cho đến nay tuyển tập đã xuất bản 3 tập: Văn hóa dân gian Nghệ Tĩnh, Thơ văn quanh Truyên Kiều, Năm thế kỷ Văn Nôm người nghệ với hơn 2.200 trang.

Nhọc nhằn lắm mới làm ra một khối lượng chữ lớn như thế. Ông là con người của công việc, của những quan tâm đến mê đắm, của những phụng thờ linh thiêng các giá trị văn hóa truyền thống được cha ông tái tạo, gìn giữ chuyển tiếp dọc quá khứ của dân tộc. Di sản văn hóa và những gì mang bản chất của văn hóa đã cho ông nghị lực và khát vọng sống. Ông mang vẻ đẹp của di sản trong lòng để đi, đọc, xem, suy ngẫm, hình dung, tưởng tượng, ghi chép…

Tính đến nay, ông đã đi bộ gần thế kỷ, suốt cuộc đời, dọc quá khứ của xứ sở ông, qua những hiện thực ngổn ngang những vui sướng, khổ đau. Và dưới tất cả những cái đó, lặng lẽ một dòng Di sản văn hóa Thái Kim Đỉnh miệt mài chảy, lặng lẽ một tình yêu người anh em, tình yêu quê hương, đất nước, lặng lẽ một cuộc kiếm tìm những giá trị truyền thống, không ngưng nghỉ, nguôi ngoai những suy ngẫm sâu sa về lẽ đời, nẻo người.

Với công việc, ông nêu một tấm gương sáng về đức kiên trung, tinh thần tự học, năng lực làm việc không mệt mỏi.

Với bạn bè văn hóa văn nghệ ông là thấy, là bạn, là học trò tình sâu nghĩa nặng

Với gia đình ông là người chồng thủy chung, sâu nặng yêu thương, người ông, người cha mẫu mực về lối sống giản dị, tính khiêm nhường, đạo lý là tối thượng trong sinh hoạt, trong đối nhân xử thế.

Ông đã trọn 92 năm tuổi đời, 72 năm tuổi Đảng, từng đảm đương công việc Phó Trưởng phòng Văn nghệ Ty văn hóa Thông tin Hà Tĩnh, Phó Chủ tịch Hội Văn nghệ Hà Tĩnh những năm 1969 đến 1976, Phó Chủ tịch Hội Văn nghệ Nghệ Tĩnh từ năm 1976 đến 1987. Gần một thế kỷ ông đã phấn đấu không mệt mỏi cho lý tưởng cao đẹp mà ông đã chọn, đã thủy chung hết mực với lý tưởng ấy.

Trái tim nhà nghiên cứu Thái Kim Đỉnh đã ngưng đập ở tuổi 92.
Trái tim nhà nghiên cứu Thái Kim Đỉnh đã ngưng đập ở tuổi 92.

Ngày 1 tháng 1 vừa rồi, cách hôm ông bỏ chúng ta ra đi đúng 8 ngày, như linh cảm sắp phải chia tay cõi trần gian này, ông đã viết một bài thơ đề: Thơ viết vào ngày 01-01-2017:

Thế là ta đã chọn hôm nay

Trời thả rông ta mãi đến rày

Bữa một lưng ăn còn khoái miệng

Ngày vài trang viết vẫn chuyên tay

Bài nhài bệnh quấy, ngơ không biết

Rối rắm đời hành giả chẳng hay

Trăm tuổi- trăm năm còn chín nữa

Thênh thang tháng tháng lại ngày ngày.

Thưa chị Miên (người vợ hiền từ của nhà nghiên cứu Thái Kim Đỉnh) và các cháu thân mến! Nhà nghiên cứu văn hóa Thái Kim Đỉnh mất đi là một khoảng trống to lớn của gia đình, nhưng những gì ông để lại cho cuộc đời này là vô cùng quý báu, xứng đang cho niềm tự hào cho gia đình, họ tộc. Mong chị và các cháu bình tâm giữ gìn sức khỏe để ông thênh thang về cõi vĩnh hằng.

Xin thắp nén hương thơm tưởng nhớ Nhà nghiên cứu văn hóa, người đồng chí, đồng nghiệp, người bạn tình sâu, nghĩa nặng của chúng ta để ông thanh thản yên nghĩ trong sự tiếc thương vô hạn và sự trân trọng vô cùng của tất cả chúng ta.

Xin vĩnh biệt !

Nhà văn Đức Ban

MỚI NHẤT
Khai mạc Hội thi hát Dân ca Quan họ, Hội Báo Xuân, Hội thi Sinh vật cảnh
Khai mạc Hội thi hát Dân ca Quan họ, Hội Báo Xuân, Hội thi Sinh vật cảnh

(Dân trí) - Ngày 6/2, Hội thi hát Quan họ, hội Báo Xuân và Hội thi Sinh vật cảnh tỉnh Bắc Ninh đã chính thức khai mạc. Đây là sự kiện mở đầu chào mừng kỷ niệm 185 năm thành lập tỉnh và 20 năm tái lập tỉnh Bắc Ninh.

Thứ hai, 06/02/2017 - 11:00

Dòng người nườm nượp hướng về huyệt đạo thiêng cầu may đầu năm
Dòng người nườm nượp hướng về huyệt đạo thiêng cầu may đầu năm

(Dân trí) - Những ngày đầu xuân Đinh Dậu 2017, hàng vạn người dân và du khách thập phương đã rồng rắn lên ngàn Nưa để dự lễ khai hội Đền Nưa - Am Tiên. Tương truyền trên đỉnh Am Tiên của ngàn Nưa có huyệt đạo linh thiêng bậc nhất cả nước.

Thứ hai, 06/02/2017 - 10:35

Sở Văn hóa Yên Bái nói gì trước clip treo cổ trâu ở lễ hội Đông Cuông?
Sở Văn hóa Yên Bái nói gì trước clip treo cổ trâu ở lễ hội Đông Cuông?

(Dân trí) - Lãnh đạo Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch (VHTTDL) tỉnh Yên Bái cam kết sẽ không để tái diễn tập tục treo cổ trâu tế Mẫu trong Lễ hội Đông Cuông năm nay.

Thứ hai, 06/02/2017 - 10:31

Ngôi chùa “độc nhất vô nhị ở Việt Nam” có những ngọn nến 50 năm chưa tắt…
Ngôi chùa “độc nhất vô nhị ở Việt Nam” có những ngọn nến 50 năm chưa tắt…

(Dân trí) - Những ngày xuân, đường Tôn Đức Thắng thuộc địa bàn khóm 1, phường 5 (TP Sóc Trăng), nơi có ngôi chùa độc nhất vô nhị ở Việt Nam luôn tấp nập khách hành hương đến tham quan, chiêm ngưỡng vẻ đẹp độc đáo của ngôi chùa. Đó chính là chùa Đất Sét với những ngọn nến “khủng” khoảng 50 năm mới tắt, những cây hương vài năm mới tàn.

Thứ hai, 06/02/2017 - 10:15

Từ những công trình của Gaudi ở Catalan nhớ nghệ thuật khảm sành sứ xứ Huế
Từ những công trình của Gaudi ở Catalan nhớ nghệ thuật khảm sành sứ xứ Huế

(Dân trí) - Đến Barcelona cùng với Sân vận động Nou Camp - thánh đường của CLB Bóng đá hàng đầu thế giới Barcelona thì điều thu hút đối với hàng triệu du khách là các công trình kiến trúc của KTS. Antoni Gaudi - tác giả có tới 7 công trình được UNESCO công nhận Di sản Văn hoá thế giới.

Thứ hai, 06/02/2017 - 06:55

Bộ phim khiến bạn thay đổi cách nhìn về điện ảnh
Bộ phim khiến bạn thay đổi cách nhìn về điện ảnh

(Dân trí) - Bộ phim ngắn dưới đây sẽ khiến bạn thay đổi hẳn cách nhìn về điện ảnh, giúp chúng ta - những “kẻ ngoại đạo” - hiểu hơn về một khía cạnh ít biết, đòi hỏi sự tinh tế đỉnh cao từ những con người thầm lặng, hết lòng say mê với từng âm giai rung động nhỏ nhất trên màn ảnh.

Chủ nhật, 05/02/2017 - 06:41

Độc đáo những lễ hội tôn vinh âm nhạc truyền thống ở miền Bắc
Độc đáo những lễ hội tôn vinh âm nhạc truyền thống ở miền Bắc

(Dân trí) - Ở miền Bắc hàng năm có rất nhiều lễ hội thể hiện sự tôn vinh âm nhạc truyền thống như: Hội Lim, Hội hát Dô, Hội hát Chèo tàu, Hội Phường chèo, Hội Đức Bác...

Chủ nhật, 05/02/2017 - 02:20

Bật cười với cảnh “bấm nút bất đắc dĩ” của giám khảo The Voice
Bật cười với cảnh “bấm nút bất đắc dĩ” của giám khảo The Voice

(Dân trí) - Vì một hành động vừa vụng về vừa hài hước, một giám khảo The Voice đã vô tình bấm nút lựa chọn thí sinh trong vòng giấu mặt ở tình thế “dở khóc dở cười”.

Chủ nhật, 05/02/2017 - 09:00

Huế: Hàng vạn người háo hức về khai hội đền Huyền Trân
Huế: Hàng vạn người háo hức về khai hội đền Huyền Trân

(Dân trí) - Hôm nay mùng 9 Tết (5/2), thời tiết ở Huế rất đẹp có nắng và se lạnh. Chính vì thế, ngay từ sáng sớm nhiều người dân, du khách trong nước và thập phương đã kéo về Trung tâm văn hóa Huyền Trân (núi Ngũ Phong, phường An Tây, TP Huế) để khai hội.

Chủ nhật, 05/02/2017 - 08:00

“Đừng áp đặt áo dài đời thường vào quy chuẩn quốc phục nghi lễ”
“Đừng áp đặt áo dài đời thường vào quy chuẩn quốc phục nghi lễ”

(Dân trí) - Nhà nghiên cứu Trần Đình Sơn cho rằng, áo dài cách tân là nhu cầu đương thời, câu chuyện đáng bàn hơn là quy chuẩn quốc phục nghi lễ. NTK Đỗ Trịnh Hoài Nam quan niệm, người bảo thủ mới chê áo dài cách tân, tuy nhiên, anh không ủng hộ mẫu mã nhái theo hàng Trung Quốc.

Chủ nhật, 05/02/2017 - 06:00

Độc đáo khánh đá có tiếng ngân như tiếng chuông đồng
Độc đáo khánh đá có tiếng ngân như tiếng chuông đồng

(Dân trí) - Du khách thập phương khi đến vãn cảnh chùa Long Cảm (huyện Hà Trung, Thanh Hóa) đều ấn tượng với cặp khánh đá có tiếng chuông ngân vang như chuông đồng. Nghe chuông khánh đá người ta thấy lòng bình an, thanh thản.

Chủ nhật, 05/02/2017 - 01:00

Làng nói “song ngữ” bên bờ sông Mã
Làng nói “song ngữ” bên bờ sông Mã

(Dân trí) - Nằm bên bờ sông Mã, xã Vĩnh Thịnh, huyện Vĩnh Lộc (Thanh Hóa) xưa kia có tên là làng Kênh Thủy hay còn gọi là Bản Thủy. Ít ai biết rằng, nơi đây người dân cả xã dùng một lúc hai thứ tiếng như một “song ngữ”. Từ bao đời nay, người dân Kênh Thủy luôn tự hào và giữ gìn thứ tiếng mang đậm bản sắc riêng của mình không lẫn vào đâu được.

Chủ nhật, 05/02/2017 - 12:00

ĐÁNG QUAN TÂM
Bản tin Thời sự 19h có nữ Biên tập viên mới
Bản tin Thời sự 19h có nữ Biên tập viên mới

(Dân trí) - Sau sự xuất hiện của BTV Thu Hà thì mới đây bản tin Thời sự 19h của VTV1 lại vừa có thêm gương mặt mới là BTV Khánh Trang.

Thứ bảy, 04/02/2017 - 01:50

Vũ công bất ngờ đột tử trên sân khấu
Vũ công bất ngờ đột tử trên sân khấu

(Dân trí) - Một vũ công đã bất ngờ đột tử trên sân khấu, nhưng khán giả không biết rằng cú ngã của vũ công là thật, lại tưởng đó là một phần của tiết mục biểu diễn…

Thứ bảy, 04/02/2017 - 12:45

Nghệ sĩ Giang “còi” thừa nhận đổ vỡ hôn nhân hai lần
Nghệ sĩ Giang “còi” thừa nhận đổ vỡ hôn nhân hai lần

(Dân trí) - Nghệ sĩ Giang “còi” xác nhận anh vừa chia tay người vợ thứ 2 sau khi đã có với nhau 2 mụn con. Hiện tại, anh đang nuôi hai con một mình và sẵn sàng đón nhận tình yêu mới khi tình yêu đến.

Thứ bảy, 04/02/2017 - 11:00

Ngôi làng đẹp như cổ tích khi tất cả phụ nữ đều là… họa sĩ
Ngôi làng đẹp như cổ tích khi tất cả phụ nữ đều là… họa sĩ

(Dân trí) - Nơi đây từng một thời là một thị trấn vùng biên hoang vắng, ảm đạm, như bị quên lãng khỏi dòng chảy của thời gian, với những nếp nhà cũ kỹ khói bếp bám đen trên các mảng tường.

Thứ bảy, 04/02/2017 - 10:51

14 lễ hội không thể bỏ qua ở miền Bắc trong tháng Giêng
14 lễ hội không thể bỏ qua ở miền Bắc trong tháng Giêng

(Dân trí) - Đây là 14 lễ hội tiêu biểu và đặc sắc của miền Bắc trong tháng Giêng. Những lễ hội này chứa đựng nhiều giá trị văn hoá truyền thống và nhận được sự quan tâm của đông đảo người dân gần xa.

Thứ bảy, 04/02/2017 - 10:48

Nhà nghiên cứu Thái Kim Đỉnh, cây đại thụ của văn hóa xứ Nghệ qua đời
Nhà nghiên cứu Thái Kim Đỉnh, cây đại thụ của văn hóa xứ Nghệ qua đời

(Dân trí) - Sau một thời gian lâm bệnh nặng, nhà nghiên cứu Thái Kim Đỉnh, cây đại thụ của Văn hóa xứ Nghệ, đã qua đời lúc 2 giờ 15 phút sáng ngày 4/2, hưởng thọ 92 tuổi. Sự ra đi của ông để lại nhiều nỗi tiếc thương, một khoảng trống lớn của giới nghiên cứu văn hóa xứ Nghệ.

Thứ bảy, 04/02/2017 - 08:39

7 cặp đôi ngôi sao từng hạnh phúc đón cặp song sinh
7 cặp đôi ngôi sao từng hạnh phúc đón cặp song sinh

(Dân trí) - Khi tin tức về việc Beyonce đang mang thai đôi trở thành tin tức gây sốt nhất giới showbiz quốc tế, hãy cùng nhìn lại những ngôi sao nổi tiếng khác cũng từng trải qua niềm hạnh phúc đặc biệt của việc chào đón một cặp song sinh xuất hiện trong cuộc sống của họ.

Thứ bảy, 04/02/2017 - 12:00

Hà Nội tăng cường thanh tra sau vụ cướp lộc ở hội Gióng, chùa Hương
Hà Nội tăng cường thanh tra sau vụ cướp lộc ở hội Gióng, chùa Hương

(Dân trí) - Chiều 3/2/2017, Sở VH-TT Hà Nội đã ra văn bản về việc tăng cường công tác quản lý lễ hội năm 2017 sau khi có các sự cố xảy ra ở hội Gióng (Sóc Sơn), chùa Hương (Mỹ Đức).

Thứ sáu, 03/02/2017 - 06:00

Yêu cầu sư ông ném lộc ở chùa Hương tường trình vụ việc
Yêu cầu sư ông ném lộc ở chùa Hương tường trình vụ việc

(Dân trí) - Ông Trương Minh Tiến, Phó Giám đốc Sở VH&TT Hà Nội cho rằng việc sư ông Thích Đạo Trụ ném lộc là hành động tự phát, không nằm trong kế hoạch của ban tổ chức (BTC) lễ hội chùa Hương khiến du khách xô đẩy, nhìn phản cảm…

Thứ sáu, 03/02/2017 - 05:51

Nữ hoàng nhạc pop Sandra hủy show châu Âu để đến Việt Nam
Nữ hoàng nhạc pop Sandra hủy show châu Âu để đến Việt Nam

(Dân trí) - Sandra - nữ ca sĩ người Đức nổi danh thập niên 1980 - đang trong giai đoạn gấp rút chuẩn bị cho liveshow tại Hà Nội cùng nhóm nhạc pop Bad Boys Blue.

Thứ sáu, 03/02/2017 - 04:00

Nhà nghiên cứu văn hóa “đau đầu” trước hiện tượng cướp lộc ở đền Gióng
Nhà nghiên cứu văn hóa “đau đầu” trước hiện tượng cướp lộc ở đền Gióng

(Dân trí) - Nhà nghiên cứu Bùi Trọng Hiền, GS Nguyễn Chí Bền đều lấy làm buồn bã khi chứng kiến cảnh hàng nghìn người xô đẩy, chen lấn, vượt qua mọi vòng bảo vệ để cướp lộc ở hội Gióng đền Sóc năm nay.

Thứ sáu, 03/02/2017 - 02:24

“Áo dài hay váy đụp không có lỗi”
“Áo dài hay váy đụp không có lỗi”

(Dân trí) - “Nếu như bạn nói, cái quần bò được du nhập từ Mỹ, bạn không mặc, bộ vest, hay đầm, từ Pháp, bạn cũng không mặc, hai tà áo dài kết hợp với váy, có vẻ giống với Trung Quốc, bạn không mặc, đồ lót, cũng là hàng “ngoại lai”, cũng chẳng mặc,… thì tóm lại, bạn thích mặc gì?”, nhà văn Quỳnh Trang đặt vấn đề xung quanh tranh cãi chuyện cách tân áo dài.

Thứ sáu, 03/02/2017 - 11:56